Svetukira kuzviri mukati

Unyanzvi huri shure kwechibodzwa

Kuita sarudzo nenjodzi

Kuita sarudzo kusarudza zvokuita uchifunga zvinangwa, mashoko aunawo uye kusava nechokwadi; kutora njodzi chimwe chete chezvikamu zvacho. Mune imwe ongororo yerotari yekuGermany, vakuru vane makore 18–30 vakasarudza mari yavainyatsoziva kuti vaizowana panzvimbo yerotari pamari inosvika avhareji ye€93.6. Pamakore 70–85, avhareji yacho yaiva €44.7. Izvi zvinoratidza zvavaida pasi perotari iyoyo, kwete chiyero chokuti ndiani aiita sarudzo dzoupenyu dziri nani. 1

Yakaongororwazve kekupedzisira · mareferensi 13

Ongorora miedzo nezvishandiso ↓

01 / Nzwisisa

Zvazviri

Kuti sarudzo yakanaka here zvinoenderana nemubvunzo

Kusarudza kana uchizopomba bharumu zvakare, kudzidza kuti mapaketi api emakadhi anopa mubayiro uye kufungidzira zvichasarudzwa nevamwe vatambi zvinosanganisira kusava nechokwadi kwemhando dzakasiyana. Njodzi inogona kuiswa pachena, serotari inotsanangurwa, kana kuti munhu anogona kudzidza nezvayo kubva pane zvakaitika. Chibodzwa chemutambo chinoenderanawo nezviri kuedza kuwana munhu uye nemhinduro dzaakaona. 2

Kuda kutora njodzi hakuna kufanana nokuita sarudzo yakanaka. Sarudzo yokungwarira inogona kuenderana nezvinangwa nezvaanazvo mumwe munhu, asi mumwe achisarudza zvine njodzi huru. Kunaka kwesarudzo kungayerwa nokuti inoenderana nezvinangwa zvataurwa here, mashoko aripo akashandiswa here, kana kuti munhu akadzidza kubva pane zvakabuda here. Hakugoni kufungidzirwa kubva pahuwandu hukuru hwokupomba bharumu chete.

Tsananguro yakapfupikiswa youropi inosanganisira zvikamu zvinomiririra kukosha kwezvinhu, zvinodzidza kubva pane zvinobuda, uye zvinochengeta zvinangwa mupfungwa, kusanganisira kudyidzana kwezvikamu zviri pamberi pouropi nezviri mu striatum. 3 Ongororo yekare yemutambo wemakadhi yakabatanidza kumwe kukuvadzwa kwezvikamu zviri pamberi pouropi nokuchinja kwesarudzo dzine chokuita nemigumisiro yeramangwana; izvi hazvibvumiri kufungidzira zvakasiyana, kwokuti chibodzwa chemutambo chomunhu ane utano chinoratidza mamiriro ezvikamu izvozvo. 4 2

Helibrain inochengeta mutambo webharumu, mutambo wemakadhi, mutambo wokufungidzira uye mibvunzo yemisungo yesarudzo zvakaparadzana. Mikana yokunzvera sarudzo dzakasiyana, haisi bvunzo imwe chete yakasimbiswa yokuita sarudzo kwose.

Mayererwo azvinoitwa

Rudzi rwebasaMubvunzo warunobvunzaChibodzwa chinogonawo kuratidza
Balloon Analogue Risk TaskKupomba kuti uwane mumwe mubayiro here, kana kutora waunganidza bharumu risati raputika?Zvaunodzidza pamusoro pokuti bharumu rinoputika riini uye mhinduro dzaunowana
Mutambo wemakadhi wakafanana newaIowaDzidza kuti ndeapi mapaketi emakadhi anobatsiraKakawanda kwemibayiro nokurasikirwa, kuedza sarudzo dzakasiyana uye kudzidza
Mutambo wokufungidzira wemakwikwi erunakoFungidzira zvichasarudzwa nevamweZvaunofunga nezveboka revatambi ivavo
Mibvunzo yemaitiro okutsanangura kana kusarura pakufungaZiva kuti kutsanangura mamiriro neimwe nzira kunokanganisa sei sarudzoKuziva mamiriro acho kare uye kunzwisisa zvaari kureva

Mutambo wokutanga webharumu wakatanga kupa chiyero chomufambiro chokutora njodzi; ongororo dzokuedzazve dzakaongorora kugadzikana kwacho, pane kutora kutamba kamwe chete sekuongororwa kwehunhu husingachinji. Shanduro yedu inofanira kuchengetedza mitemo yayo netsananguro yokupa zvibodzwa. 5 6

Mutambo wemakadhi unoratidzawo kusiyana kukuru pakati pevanhu vane utano. Ongororo yemaitiro evanhu vane utano inoyambira kuti chibodzwa chimwe chete chinobatanidza zvakanaka nezvakaipa hachifaniri kungodudzirwa kuti munhu akanaka kana akaipa pakusarudza. Funga nezvemapaketi aanosarudza uye kudzidza kwaanoita mumutambo wacho wose. 7

Mutambo wokufungidzira unobvunza zvinotendwa nevamwe vatambi. Nhamba yakaderera haisi mhinduro iri nani nguva dzose kana boka racho richifungidzira zvakasiyana. Ongororo dzokutanga dzemutambo uyu dzinodzidza kuti vanhu vanofunga zvakadzama sei uye vanodzidza sei mumamiriro emutambo iwoyo. 8

Zera nemwero: kuenzanisa kwakarurama ndekupi?

Josef nevamwe vakaongorora kuda kutora njodzi vachishandisa mibvunzo nemiedzo yemaitiro. Kuenzanisa kwasarudzwa pazasi kunobva pamigumisiro yavo yerotari yemari, haisi chiyero chemutambo webharumu kana wemakadhi. Rotari yacho yaipa €300 kana €0, paine mukana wakaenzana wokuwana chimwe nechimwe. Vatori vechikamu vaisarudza pakati peizvi nemari yakati yaivimbiswa, ichiwedzerwa zvishoma nezvishoma. 1

ZeraAvhareji yemari yakavimbiswa pakuchinja kubva parotari kuenda pamari iyoyoZvinoreva mukati mebasa iri
18–30€93.6Paidiwa mari yakakura yakavimbiswa kuti vatsive rotari
70–85€44.7Mari duku yakavimbiswa yaigamuchirwa panzvimbo payo

Mari yaitarisirwa kuwanikwa parotari yaiva €150. Kuverenga ikoko hakurevi kuti kusarudza mari yakavimbiswa hakusi kuchenjera: zvaunoda nezvaunofunga kuti mari inokosha zvakadini hazvina kufanana neavhareji yemari inobhadharwa. Migumisiro yezera muongororo yacho yakasiyanawo zvichienderana nemhando dzenjodzi nezviyero zvakashandiswa. 1

Hapana chiyero chezera chimwe chete chinotsanangura “sarudzo dzakanaka,” uye nhamba idzi hadzigoni kuongorora kutora njodzi zvakanyanyisa kana kupa zvibodzwa zvemitambo yedu. Kuti pave nechiyero chinomiririra vanhu, panofanira kushandiswa mitemo imwe chete yemibayiro, zvinokurudzira kuita basa, nzira yokuitisa uye boka rokuenzanisa. Hatina chiyero chakadaro chemitambo yesarudzo yeHelibrain.

02 / Funga nezvemamiriro acho

Zvinokanganisa unyanzvi uhwu

Matanho ehumbowo anopindura mubvunzo wokuti “pane zvinochinja here pamugumisiro uyu?” Haavimbisi kuwedzera kwakati. Kana Helibrain iine mwero wehumbowo huripo, vanhu nemugumisiro wacho zvinoramba zvichitaurwa pamwe chete. “Haina kuyerwa” zvinoreva kuti hatina mwero unoenderana nazvo; hazvirevi kuti hapana chinochinja. Zvawanikwa pamusoro pezera nemidziyo humbowo hwemayererwo, kwete mwero wemushonga.

Kurara

Haina kupihwa chiyero chokunaka kwesarudzo

Zvakawanikwa pakungwarira hazviyeri kunaka kwesarudzo.

Kushaya hope kunogona kukanganisa kutarisa, asi humbowo hunoenderana nokungwarira hahuratidzi kuti kuda kutora njodzi kwomunhu kana sarudzo dzake dzoupenyu chaihwo zvichachinja sei. 9

Kushushikana

Humbowo hushoma

Chiyero chakachengetwa: kushushikana kunongoerekana kwaitika → sarudzo dzine njodzi.

Chiyero chekuvapo kwenyaya inoenderana neiyi chine mwero wakaderera. Migumisiro yacho inoenderana nebasa racho uye nokuti sarudzo ine njodzi inobatsira here; “kutora njodzi yakawanda” hakurevi nguva dzose kuti sarudzo dzakaipa. 10

Kuita maekisesaizi

Humbowo hahuna kukwana

Chiyero chakachengetwa: kushanda kwouropi kwose, kwete kuda kutora njodzi.

Chiyero chakafara chemigumisiro yemaekisesaizi pakushanda kwouropi chine mwero wakaderera zvikuru. Hachiratidzi kuti kutonga mari kuchava nani, sarudzo dzichava dzakachengeteka, kana kuti munhu achachinja mapombi aangaita mubharumu. 11

Zera

Kuenzanisa mazera

Kuda kuita chimwe chinhu nemaitiro anoonekwa pabasa zvinofanira kududzirwa zvakasiyana.

Maitiro ezera anosiyana zvichienderana nenzvimbo yenjodzi nemhando yechiyero. Kuenzanisa kwerotari hakugoni kushandiswa sechiyero chenguva yose youpenyu chokuti ndiani anoita sarudzo dzakanaka. 1 2

Kudzidzira

Humbowo hahuna kukwana

Chiyero chakachengetwa: kudzidzisa kusarura pakufunga → kuita pamibvunzo yokusarura.

Chiyero chekuvapo kwenyaya inoenderana neiyi chine mwero wakaderera zvikuru. Kudzidza mibvunzo kana mibayiro yebasa yaunotoziva kunogona kuvandudza chibodzwa pasina kuratidza kuti sarudzo dziri kune dzimwe nzvimbo dzavandudzika. 12

Midziyo

Humbowo hunoenderana nemamiriro ebasa

Mamiriro emibvunzo, zvinokurudzira kuita basa nemhinduro zvose zvine basa, pamwe nemashandisirwo emudziyo.

Mutambo mupfupi uri pasikirini uye ongororo inopa mibayiro mari zvinhu zvakasiyana. Paunenge uchiita kuenzanisa, sanganisira mitemo yemibayiro uye nzira inoratidzwa nayo migumisiro. 6

Unyanzvi hunoendeswa kupi, uye kupi kwahusingaendi?

Kudzidzira mutambo hakuna kufanana nokuvandudza kutonga mune zvose

Mumutambo wemakadhi, kudzidza kuti nderipi paketi rinopa mubayiro ndicho chimwe chezvinoyerwa. Kuvandudzika kwechibodzwa paunotamba kakawanda kungaratidza kuti wadzidza mamiriro emutambo iwoyo, kwete kuti kutonga kwako kwose kwachinja. Mibvunzo yokusarura pakufunga inogona kureruka nokuti misungo yacho wava kuiziva. Izvi zvichinja chaizvo maitirwo ako pabasa, asi zvinongoshanda munzvimbo ine muganhu. 7 12

Ongororo dzokudzidzisa vanhu dzinobvunza kana kubudirira kuchienda kumabasa asina kudzidziswa uye ane zvazvinoreva muupenyu. Pakuita sarudzo, zvinoda zvinopfuura kubudirira pamubvunzo mutsva unoita seusina kujairika asi uchishandisa musungo mumwe chete wawagara uchiziva. Kutaura nezvesarudzo dzemari, dzokurapa kana dzokuchengeteka kunoda humbowo hunobva munzvimbo idzodzo. 13

Pachisarudzo chemazuva ose, zvinogona kubatsira kunyora zvamunogona kusarudza, zvamunofungidzira uye zvikonzero zvako musati waona zvakabuda, wozodzokorora zvawakadzidza. Mepu yemazano edu nebhuku rezvikanganiso zvinogona kubatsira kuchengeta zvinyorwa izvozvo. Zvakazobuda chete hazviratidzi kana sarudzo yokutanga yakashandisa zvakanaka humbowo hwaivapo: kunyange sarudzo ine musoro ikaitwa pasina chokwadi chakakwana, inogona kuguma nezvisingafadzi.

03 / Edza uye enzanisa

Edza paHelibrain

Edza mitambo uchifunga nezvechinangwa chomumwe nomumwe. Verenga kuti chibodzwa chinoratidza kupomba here, mari, kudzidza kana kufungidzira kwevamwe vatambi. Usabatanidza zvabuda zvakasiyana kuita chiyero chimwe chokuti une njodzi yakadini.

Mibvunzo yemisungo yesarudzo inokukoka kuti ufunge nezvematsanangurirwo ezvinhu nemhinduro dzako dzokutanga. Mutambo wokuronga unosanganisirwa serimwe basa riri pedyo rinoratidza matanho okuita zvakajeka. Hapana chimwe chazvo chinotsiva mazano ane chokuita nesarudzo inokosha yomunhu; zvishandiso zviri pano zvinokubatsira kuongorora zvaunofungidzira uye maitiro ako pabasa.

Miedzo nemitambo

Zvishandiso nokudzidzira

Mhinduro dzine chokuita neizvi

Muraibhurari yedu yemhindurohamusati mava nemubvunzo wakanangana neunyanzvi uhwu. Gwaro iri nemareferensi aro ndizvo zvokutangira.

Mibvunzo inowanzobvunzwa

Kupomba bharumu kakawanda kunoreva here kuti ndinoita sarudzo dzakaipa?

Kwete. Kuwanda kwokupomba kunoenderana nezvinokurudzirwa nemutambo, zvaunodzidza nezvawo uye kuda kwako kutora njodzi. Huwandu hwemapombi hahusi chiyero chokunaka kwesarudzo dzako dzose. 5

Vakuru vanogara vachinyanya kungwarira here?

Maitiro anoonekwa paavhareji anoenderana nenzvimbo yenjodzi nechiyero chakashandiswa. Zvakawanikwa parotari hazvigoni kutsanangura vanhu vose vakuru kana sarudzo dzose. 1

Kudzidza misungo iri mumibvunzo kuchabvisa here kusarura kwangu pakufunga?

Kujairana nemibvunzo yacho kunogona kukubatsira kuipindura. Chiyero chedu chehumbowo pamusoro pokudzidzisa vanhu kuti vasasarure pakufunga mune dzimwe nzvimbo chine mwero wakaderera zvikuru; kuti kudzidza kwacho kushande kune dzimwe nzvimbo kunoda humbowo hwakasiyana. 12

Mareferensi

Zvinobatanidza zvinoenda kuDOI yepakutanga kana kunzvimbo yakanyorwa kwakabva mashoko. Kuenzanisa kwetsvakurudzo kunotsanangura mabasa akashandiswa, hakusi kusimbisa kuti shanduro dzedu dzemubrowser dzakaenzana nadzo.

  1. Josef et al. (2016). Stability and change in risk-taking propensity across the adult life span..
  2. Tisdall et al. (2016). Risk taking across the life span: A comparison of self-report and behavioral measures of risk taking..
  3. Rangel et al. (2008). A framework for studying the neurobiology of value-based decision making.
  4. Bechara et al. (1994). Insensitivity to future consequences following damage to human prefrontal cortex.
  5. Lejuez et al. (2002). Evaluation of a behavioral measure of risk taking: The Balloon Analogue Risk Task (BART)..
  6. White et al. (2008). Test-retest characteristics of the Balloon Analogue Risk Task (BART)..
  7. Steingroever et al. (2012). Performance of healthy participants on the Iowa Gambling Task..
  8. Nagel (1995). Unraveling in Guessing Games: An Experimental Study.
  9. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  10. Starcke & Brand (2016). Effects of stress on decisions under uncertainty: A meta-analysis..
  11. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  12. Swaryandini et al. (2025). Systematic review and meta-analysis of educational approaches to reduce cognitive biases among students.
  13. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.