A chhunga awmte lam kal rawh

Score hnuaia thiamna

Thutlukna siam leh hlauhawmna

Thutlukna siam chu tum, hriatna leh hriat loh dinhmun ngaihtuah chungin tih tur thlan a ni; risk lakna chu a thenkhat chauh a ni. Germany lottery study-ah mi kum 18–30 an awm avangin sum pawm ngei tur zawng average €93.6 an thlang a, kum 70–85 mi chuan €44.7 an thlang. Hei chu lottery hman bikah an duh dan a ni, nunna thutlukna siam tha zawk tu nge tih scale a ni lo. 1

A hnuhnung ber en letna · Hnar 13

Endikna leh hmanrawte en rawh ↓

01 / Hriatthiam

A awmzia

Zawhna awm danin thutlukna tha tih awmzia a siam

Balloon pump leh zel tur thlan, card deck zinga eng nge sum pe tih zir leh player dangte thlan tur hriat tum chu hriat loh dinhmun chi hrang an ni. Risk chu lottery sawi fiah tawhah a chiang thei, emaw thil tawn hmanga zir chhuah a ni thei. Infiamna score pawh miin eng nge a tihpun tum leh feedback eng ang nge a hmuh tawh tihah a innghat. 2

Risk duh zawng chu thutlukna tha zawng nen a inmil vek lo. Mi pakhat tum leh a neihte nen fimkhur zawk thlan a inmil thei; mi dang tan risk zawk thlan a inmil thei. Thutlukna tha tih chu tum sawi tawh nen inmil em, hriatna awmte hman em, emaw rahchhuah atanga zir em tih a ni thei. Pump zat sang zawk atang chauhin a hrilh chhuak theih lo.

Brain hrilhfiahna tihsuk takah chuan thil hlutna entir, rahchhuah atanga zir leh tumte vawng rengtu system-te, prefrontal leh striatum inzawmna telin, a awm. 3 Card task hlui research-ah prefrontal hmun bik hliam chuan hma lam rahchhuah ngaihtuahna thutlukna a danglam tih an sawi. Mahse mi hrisel pakhat infiamna score atangin chutiang hliamna chu hriat chhuah theih tihna a ni lo. 4 2

Helibrain chuan balloon game, card game, guessing game leh decision-trap zawhnate chu a hran hranin a vawng. Hengte hi thutlukna chi hrang chhui nan an ni, thutlukna siamna endikna tlangpui pakhat pawm tawh a ni lo.

Kan teh dan

TaskZawhna a zawhScore-in thil dang a lantir thei
Balloon Analogue Risk TaskHlawh tam zawk beiseiin balloon pump leh zel tur em, puah hmain pawisa lak tur em?Balloon puah beisei dan zir tawh leh feedback
Iowa ang card taskDeck tha zawng zirHlawh/leksawi tawn zat, chhui zelna leh zirna
Beauty-contest guessing gameMi dangte eng nge an thlang ang tih hriat tumPlayer pawl bik chungchanga beisei dan
Framing emaw bias zawhnateHrilh danin thlan dan a nghawng em tih hriaA hma lam hriatna leh scenario hriatthiamna

Balloon task hmasa ber chuan thiltih hmanga risk tehna a siam; test–retest research chuan a nghet em tih a chhui a, infiamna vawi khat chu mizia damdawi endikna angin a ngai lo. Kan version pawh a dan leh score hrilhfiahna bik nen a kal tur a ni. 5 6

Card taskah mi hrisel tak takte zinga pawh danglamna a tam. Mi hrisel performance zirchiannate chuan net score pakhat hmangin tha/tha lo tih tlan mai lo turin an fuih. Deck duh zawng leh session chhunga zir dan pawh ngaihtuah tel rawh. 7

Guessing game chuan player dangte ngaihtuahna zawng a ni. Pawl bik chuan danglam taka an thlang a nih chuan number hniam zawk chu a tak taka thlan tha zawk tihna a ni lo. Experimental literature hmasa ber chuan game bikah ngaihtuahna thuk zawng leh zir dan a zir. 8

Kum leh norm: tehkhinna dik tak chu eng nge?

Josef leh a thawhpuite chuan survey leh behavioral tehna hmangin risk duh zawng an zir. A hnuaia tehkhinna thlan hi an sum lotterya rahchhuah atanga lak a ni; balloon emaw card game emaw norm a ni lo. Lottery bik chuan chance inangin €300 emaw €0 emaw a pe; telte chuan lottery aia sum pawm ngei tur belhchhah zel an thlang. 1

Kum huam chinLottery aia sum pawm ngei tur thlan an thlakna hunah a averageTask chhunga awmzia
18–30€93.6Lottery thlak turin sum pawm ngei tur tam zawk an mamawh
70–85€44.7Sum pawm ngei tur tlem zawk an pawm

Lottery expected value chu €150 a ni. Chhutchhuah dan hian pawm ngei tur duh chu thutlukna mawl tihna a siam lo: duh zawng leh utility chu sum lak chhuah average nen a inang lo. Study-a kum rahchhuah pawh thupui leh teh dan hrang hrangah a danglam. 1

“Kum mil thutlukna tha zawng” norm pakhat a awm lo va, heng value-te hi risk lak tam lutuk endikna emaw kan game score siamna emaw atan hman theih an ni lo. Norm aiawh theihna nei siam dawn chuan hlawkna dan, incentive, test tih dan leh tehkhin mipui chu thuhmun vek a ngai. Helibrain decision game-te atan chutiang calibration kan nei lo.

02 / A dinhmun milin en

A nghawngtu thil te

Finfiahna hming pek danin “he result-ah nghawng a nei em?” tih zawhna a chhang. Hmasawnna bik tiam a ni lo. Helibrain finfiahna tehfung awmnaah chuan a mipui leh result chu inzawm reng an ni. “Tehfung pek loh” tih awmzia chu mil tehfung kan neih lo tihna a ni; nghawng a awm lo tihna a ni lo. Kum leh device chungchang hmuhchhuah te hi tehna finfiahna an ni, damdawi hman nghawng tehfung an ni lo.

Muttuihna

Thutlukna tha zawng atan grade pek a ni lo

Vigilance finfiahna chuan thutlukna tha zawng estimate a ni lo.

Mut tlemna chuan ngaihvenna a nghawng thei; mahse vigilance finfiahna inmil chuan mi pakhat risk duh zawng emaw nunna thutlukna emaw eng angin nge a danglam ang tih a sawi fiah lo. 9

Beidawnna

Finfiahna tlem

Dah tawh rating: acute stress → risk thutlukna.

Inmil awmna rating chu Low a ni. Rahchhuah chu task leh risk thlan tha zawng nge tihah a innghat; “risk tam” tih chu thutlukna tha lo tihna tlangpui a ni lo. 10

Taksa sawizawina

Finfiahna a tlem lutuk

Dah tawh rating: cognition tlangpui, risk duh zawng a ni lo.

Exercise-cognition rating tlangpui chu Very low a ni. Sum enkawl dan tha zawk, thlan dan him zawk, emaw balloon pump danglamna bik emaw a finfiah thei lo. 11

Kum

Kum tehkhinna

Duh zawng leh task performance tehna chu thliar hran a ngai.

Kum mil dan chu risk thupui leh teh danah a danglam. Lottery tehkhinna chu nunna kal zel thutlukna tha zawng chart tlangpui anga hman tur a ni lo. 1 2

Zir chhunzawmna

Finfiahna a tlem lutuk

Dah tawh rating: zirna hmanga bias tihtlem → bias-task performance.

Inmil awmna rating chu Very low a ni. Zawhna hriat famkim emaw task hlawkna dan zir chuan score a tha thei, mahse dinhmun dangah thutlukna tha zawk a siam tih a lantir lo. 12

Device-te

Task dinhmun finfiahna

Scenario, incentive leh feedback te pawh input ang bawkin an pawimawh.

Screen game tawi leh study incentive nei chu dinhmun danglam an ni. Tehkhinnaah hlawkna dan leh rahchhuah entir dan chu telh reng rawh. 6

Eng nge thawn chhawn theih, eng nge theih loh?

Game practice chu thutlukna siam dan zawng zawng tihtha nen a inang lo

Card game-ah deck eng nge hlawkna pe tih zirna chu performance tum bik a ni. Score tha zawk vawi leh vawi hnu chuan dinhmun chumi bik zir chhuahna a lantir thei, thutlukna siam dan tlangpui danglamna a ni kher lo. Bias quiz pawh a thangkamte i hriat famkim avangin a awlsam zawk thei. Heng chu task-ah danglamna tak an ni, mahse huam chin a nei. 7 12

Training review tlangpui chuan hmasawnna chu zir loh leh nunah pawimawh rahchhuah lamah a thleng em tih zawng a ni. Thutlukna siam chungchangah, zawhna thar ang lang mahse thangkam hriat tawh thuhmun hmang zawhna chhanna tha mai aiin thil tam zawk a ngai. Sum, damdawi emaw himna thutlukna chungchang claim-te atan chumi dinhmun ngei finfiahna a ngai. 13

Nunna naran thutlukna siam dawnin thlan turte, ngaihdan bulte leh chhan te chu rahchhuah hriat hmain ziak chhuah a pui thei; chutah eng nge zir chhuah tih en leh rawh. Kan concept map leh mistake notebook chuan record dahna a pe thei. Rahchhuah pakhat chauh chuan thutlukna hmasa hian hriatna awmte a tha taka a hmang em tih a sawi thei lo: uncertainty awm lai thlan dan fim tak pawh rahchhuah tha lo a nei thei.

03 / Endik la, tehkhin rawh

Helibrain-ah endik rawh

Game-te chu an tum bik ngaihtuah chungin hmang rawh. Score chuan pump zat, pawisa, zirna, emaw player dangte nena inmil em tih zinga eng nge a lantir tih chhiar rawh. Rahchhuah danglamte chu mahni risk rank pakhat anga sawi zawm suh.

Decision-trap zawhnate chuan hrilh dan leh chhanna hmasa ngaihnawmte ngaihtuah chian turin an sawm. Planning game chu tih tur indawt dan chiang taka siamna task puitu a ni. Heng zinga pakhat mah hian mi pakhat thutlukna pawimawh tak chungchanga rawtna ai a chang lo; hmanrua-te hian ngaihdan bul leh task performance en chhuahna kawng an pe.

Endikna leh infiamna te

Hmanraw leh zirna

A inzawm zawhna chhanna te

Kan chhanna dahkhawmnaah hian he thiamna chungchang zawhna bik a la awm lo. He guide leh a hnar te hi tanpui tur bul tanna an ni.

Zawhna leh chhanna zawng zawng

Pump tam zawk chuan ka thutlukna a tha lo tihna em?

A ni lo. Pump zat chu game incentive, balloon puah beisei dan i zir tawh leh risk duh zawngah a innghat. Pump zat chu thutlukna tha zawng score tlangpui a ni lo. 5

Mi upa zawkte chu an fimkhur zawk vek em?

Average dan chu risk thupui leh teh danah a innghat. Lottery-ah hmuh chhuahna chuan mi upa zawng zawng emaw thutlukna zawng zawng emaw a sawi fiah lo. 1

Quiz-a thangkam zir chuan ka bias-te a paih bo ang em?

Thangkam hriat famkimna chuan zawhnate chu a awlsam zawk thei. Zirna hmanga bias tihtlem chungchanga kan evidence-base rating chu Very low a ni; thil dangah hmasawnna thlen a ni tih finfiahna hran a ngai. 12

Hnar te

Link te hian DOI emaw hnar record bulpui emaw a hruai. Zirchiatna tehkhinna te chuan citation-a hna te a sawifiah; kan browser version-te chu a dik tih nemnghettu an ni lo.

  1. Josef et al. (2016). Stability and change in risk-taking propensity across the adult life span..
  2. Tisdall et al. (2016). Risk taking across the life span: A comparison of self-report and behavioral measures of risk taking..
  3. Rangel et al. (2008). A framework for studying the neurobiology of value-based decision making.
  4. Bechara et al. (1994). Insensitivity to future consequences following damage to human prefrontal cortex.
  5. Lejuez et al. (2002). Evaluation of a behavioral measure of risk taking: The Balloon Analogue Risk Task (BART)..
  6. White et al. (2008). Test-retest characteristics of the Balloon Analogue Risk Task (BART)..
  7. Steingroever et al. (2012). Performance of healthy participants on the Iowa Gambling Task..
  8. Nagel (1995). Unraveling in Guessing Games: An Experimental Study.
  9. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  10. Starcke & Brand (2016). Effects of stress on decisions under uncertainty: A meta-analysis..
  11. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  12. Swaryandini et al. (2025). Systematic review and meta-analysis of educational approaches to reduce cognitive biases among students.
  13. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.