Мазалла долчуна кхочуш дӀаваха

Хьажаман тӀехь йолу агӀо

Талламаш а, тӀехь нис хилар а

Талламаш дар — Ӏалашо, хаамаш а, белгало йоцу хьал а хьисапе эцаш гӀуллакх харжар ду; тӀехь нис хилар цуьнан цхьаъ дакъа ду. Германи лотереин талламехь, 18–30 шо йолу нах лотереихь ца къастош долу хьисапна юкъара €93.6 кхачош, 70–85 шо йолчу нахна €44.7 кхачош нисделла. ХӀара и лотереин хьалца долу хьажамаш ду, дегӀарчу дахарехь муьлхха дика талламаш йина хилара шкала яц. 1

ТӀехьарчу хьажаман хан · 13 далил

Тесташ а, гӀирсаш а хьажа ↓

01 / Кхета

ХӀун ду

Дика таллам хӀотторан хаттарна тӀехь ду

Хьурбанна кхин пӀелг хьаккха харжар, муьлха картан гулламо пайда ло Ӏамар а, кхечар хӀун хьажамаш йир бу аьлла хьажа а — белгало йоцу хьалш хьажаран башха гӀуллакхаш ду. ТӀехь нис хилар лотерейх тера, хьалха белла хьал а хила тарло; я гӀуллакхашкара Ӏамо а. ГӀуллакхан балл цхьаьнан Ӏалашо хӀун юй а, цунна хьалха муьлха хаамаш делла хилла а хьажий. 2

ТӀехь нис хиларна тӀехь лелош хилар дика талламца цхьалха ма ду. Цхьанна гӀуллакхна сакъердам долу харжам, вукхчун Ӏалашонна а, хьал а хьисапе эцаш сакъердам болу харжам хила тарло. Дика хилар цхьаьнан белла Ӏалашонашца цхьаьна хилар, лелош йолу хаамаш пайда эцар я натижашкара Ӏамар хила тарло. Кхин дукха хьурбаш хьаккха хиларал дика таллам ду аьлла ца хьажий.

Мозганан хьажамаш чохь хьисапан маӀна хӀотто, натижашкара Ӏамо а, Ӏалашонаш ойланехь ларъян а лелош йолу системаш, церан юкъе префронтальни а, стриатум а йолу зӀе, ю. 3 Хьалхарчу картан гӀуллакхашна тӀехь талламехь, префронтальни мозг хьалхалаьцна хьалш ца хилча, тӀаьхьенан натижашна тӀехь талламаш хувцалуш хилар аьлла дӀахӀоттийна; амма хӀокхуьнах, аьтто долчу цхьан стаган гӀуллакхан баллан тӀехь кхечу агӀонаш долу жамӀаш хьалха кхочуш хилар аьлла ца кхетий. 4 2

Helibrain чохь хьурбан игра, картан игра, хьажамаш кароран игра а, талламашан цаьхна йовзарш а цхьаьна ца хӀотто. Уьш башха талламаш хьажаран аьттош ду, гом дийнахьара талламаш хьажаран цхьаьна талламашан тест яц.

Муха хьажо

ГӀуллакхХӀун хаттар ду?Балло кхин хӀун гойта мега?
Хьурбан хьажаран аналогин тӀехь нис хиларна тестХьурбана кхин пӀелг хьаккха я хьакхалале пайда гулде?Хьурба хьакхалорна Ӏамийна хьажам а, гӀо а
Iowa тера картан гӀуллакхМел пайда ло картан гулламаш къасто Ӏамалдо?Пайдан/зала тӀехь-тӀехьдар, тахка хьажа а, Ӏамо а
ЧӀогӀа тара хьажамаш кароран играВукхчун хьажам хӀун хир ду аьлла хьажа?ХӀокху лелош болчу дакъаь хьажамаш хӀун хир ду аьлла хьалха кхетам
Хьал дӀахӀотторан я къастарийн хаттаршДийца кепо таллам муха хувцу хьажаХьалха йовзаш хилар а, масало маӀна кхетар а

Хьалхарчу хьурбан гӀуллакхо бихевиоральни тӀехь нис хилар хьажаран мера йуьхьал йоьхна; тест кхин дийнахь юха йоран талламашехь цуьнан чӀагӀал хьажий, цхьана сеансан жамӀа аьлла дӀахӀоттийна хьалха а ца йитий. ХӀокху версин шен низамаш а, баллаш хьисапъяран билгало а йитала деза. 5 6

Картан гӀуллакхехь а, аьтто долчу дакъошкахь а, баллашан башхалла кхузахь йоккха ю. Аьтто долчу нахана хьажарца йолу белхаш къинхетам а, гӀалат а шерашца цхьа гӀуллакхан баллан тӀехь ца йиталорна тешам хетта. Дакъойн харжамашна а, сеансехь Ӏамал ца хиларан а хьажам ларде. 7

Хьажамаш кароран игра вукхчун ойланашна хьажар ю. Цхьа лаха хьисап массо дийнахь дика жоп ду аьлла ца хьажий, муьлха дакъаь муьлха хьажамаш йо хьажаш. Хьалхарчу гӀуллакхийн талламехь башха гӀайгӀанан чӀагӀалла а, кхетам а хьажий. 8

Возраст а, нормаш а: муьлххачу хьажамашца дӀахьажа деза?

Josef а, цуьнан доттагӀаш а, хаттарш а, гӀуллакхийн хьажамаш а лелош тӀехь нис хиларна таро хьажий. ТӀаьхьара белла хьажам деньгин лотереин натижашкара ю, хьурбан я картан гӀуллакхна норм яц. Цхьана лотереехь €300 я €0 хилий, иккхачу хьалшна аьтто цхьаьна хилла; дакъошна цу лотере а, йоккхачу кепара лахар долу цаьхна хьисапаш а харжий. 1

ШерашЛотереера ца къастош долу хьисапна юкъара хьисап, лотереера хьал дӀахӀотточу хенахьХӀокху гӀуллакхехь маӀна
18–30€93.6Лотереин метта ца къастош долу хьисапна тӀе лакхара хьисап деза хилла
70–85€44.7Ца къастош хьисап кӀезиг хила аьтто делла

Лотереин йуккъера хьисап €150 хилла. ХӀокху хьисапо ца къастош йолу хьал харжар нийса дац аьлла ца ду: хьал харжар а, деньгин юкъара кхачам а цхьаьна ма ду. Талламехь шерашна тӀехь натижаш доменех а, мераца а башха хилла. 1

«Дика талламаш» дӀахьажаран цхьаьна шерашца норм яц, хӀокху хьисапашца дика тӀехь нис хилар я хьажамаш хьажар а йиш яц. Нахана юкъара норм хӀотто, цхьаьна пайда хилла хьал а, пайдан а, тест дӀахьедар а, хьажаран дакъаь а цхьаьна хила деза. Helibrain талламашна хӀокху норман нисдар хӀинца яц.

02 / Хьал кхеташ хьажа

Кхочушдарна хӀун тӀехь до

Далилшна белгалонашо жоп ло: «ХӀокху жамӀан тӀе тӀехь хилар дуй?» Цара башха кхиам ваьшна ма дех. Helibrain-н далилшан даража йолуш хилча, цуьнан декъашхойн барам а, жамӀ а цхьаьна билгалдо. «Даража ца йина» маӀна ду тханна цхьаьна къастош йолу даража яц; иза тӀехь хилар дац аьлла ма ду. Возраст а, гӀирсаш а йоьзна далилш хьажаман далилш ду, леченин даражаш дац.

Кхин ханна шен дахарца хьоьжуш хилар

Дика талламашна тӀехь белгал яц

Тезан ларлуш хиларна тӀехь йолу натижаш тӀехь нис хиларна хьажам яц.

Кхин ханна шен дахарца хьоьжуш хиларо ларлуш хиларна гӀалат хила мега; амма хӀокху ларлуш хиларна лелош йолу далило цхьаьнан тӀехь нис хилар я дахарехь талламаш муха хийцало хьажа ца тарло. 9

Стресс

КӀезиг далил ду

Ларйина белгал: чӀогӀа стресс → тӀехь нис йолу талламаш.

ХӀокху хьалца лелош долу хиларна балл лахахь ду. Натижаш гӀуллакхе а, тӀехь нис хиларна пайда йо-йоцу а хьажий; «кхин нис хилар» массо ханна гӀалат хиларна цхьаьна ма ду. 10

Физически Ӏалашо

Далилш кӀезиг ду

Ларйина белгал: юкъара кхетам, тӀехь нис хиларна хьажам дац.

Физически Ӏалашо а, кхетам а цхьаьна хьажаран балл йоккхура лахахь ду. Цунах деньгин талламашца дикара хилар, хьалха гӀуллакхашна тӀехь нис хилар я хьурбанна мел пӀелг хьаккха хьажа ца тарло. 11

Шераш

Шерашца дӀахьажор

Хьажамаш а, гӀуллакхийн натижаш а цхьалха ма ду.

Шерашна тӀехь йолу кепш тӀехь нис хиларна домен а, хьажаран кеп а хьалха хӀоттийча башха хуьлу. Лотереин хьажамна юкъара шерашца талламашан массоьхьара хьажам хилийта йиш яц. 1 2

Ӏамал

Далилш кӀезиг ду

Ларйина белгал: Ӏамал дӀабахар → къастарийн гӀуллакхашка жамӀа.

ХӀокху хьалца лелош долу хиларна балл кӀезиг ду. Хьалха йовзаш йолу хаттарш я гӀуллакхан пайдан низам Ӏамор балл дика хиларна гӀо хила тарло, амма цунах кхечу хьалш тӀехь дика талламаш хуьлу аьлла ца хьажий. 12

ГӀирсаш

ГӀуллакхан хьалца долу далил

Къастамаш, пайда, гӀо маӀна ду; жоп деларан гӀирс а пайде ду.

Жима экранан игра а, къастамаш лелош йолу таллам а башха хьалш ду. Хьажамаш цхьаьна дӀахьажаран хенахь пайдаран низамаш а, натижаш гойту кеп а цхьаьна ларде. 6

ХӀун кхечу гӀуллакхашка кхочушдо, а хӀун дац?

Игра Ӏамор а, массо хьалехь дика талламаш йар а — башха хӀумаш ду

Картан игра чохь муьлха дакъо пайда ло Ӏамор гӀуллакхан Ӏалашо ю. Хьалха а, тӀаьхьа а хьажам лакха хилар, хӀокху хьалехь Ӏамал дика хилар гойта мега, амма дика талламаш йаран юкъара хийцам гойта ца тарло. Къастамашна чеклист лелош хилар, церан хьалха йовзаш хиларна кӀезиг хила мега. И хӀумаш гӀуллакхехь нийса хийцамаш ду, амма хӀокху гӀуллакхца барт болу хьалш тӀе ца яьсса. 7 12

Юкъара Ӏамал хьажаран талламашкахь, Ӏамийна йоцу а, маӀна долу натижашкахь пайда хуьлуй хьажий. Талламашан хьалехь, хьалха йовзаш йолу амал йоккхура лелош долу керла хаттарна жоп делла хилар кхачам бац. Деньгин, лоьранан я Ӏалашонан талламаш хьажарна, церан хьалш тӀехь долу далилш деза. 13

Дийнахьара талламашна, харжамаш, ойланаш а, бахьанаш а жоп гучуйалале язде пайда хила мега, тӀаккха натижа ларделча хӀун Ӏамийна хьажа. Хьан концептин карт а, гӀалаташ язйоран тетрадь а хӀокху хьисапе лелая йиш ю. Натижо цхьана хьалха йина таллам лелош йолу хаамашна муха цхьаьна хилла ца гойту: белгало йоцу хьалехь хьалха белла дика талламаш а хьалхал йоцу натижа хила мега.

03 / Хьажа а, дӀахьажа а

Helibrain тӀехь хьажа

Игра шен Ӏалашо хьисапе эцаш лелайе. Балло хьурбаш хьаккхар гойтуй, деньгаш гулъяр, Ӏамал хилар я кхечу лелочу нахана хьажамца цхьаьна хилар гойтуй — хьажа. Башха натижаш цхьаьна гулдеш, цхьа цхьаьнан тӀехь нис хиларна ранж хӀотто ма де.

Талламашан цаьхна йовзарш дийца кепаш а, хьалхарчу жопаш а ойлане хьажа кхайкх. Планаш йоран игра дӀахӀоттийна гӀуллакх тӀе хьалха гӀуллакхийн могӀамаш хӀотто гӀоьнца. Цхьаьн а кхиъна дӀахьажаран талламашан бӀахьарехь долу кхин гӀо ма кхолло; хӀокху гӀирсашца Ӏалашонаш а, гӀуллакхийн натижаш а хьажа тарло.

Тесташ а, гӀуллакхаш а

ГӀирсаш а, Ӏамал яр а

Цхьаьна хаттарш

Тхан хаттаршийн гуллам кху агӀонашна лаьцна башха хаттар хӀинца хӀоттош яц. Кху нус а, цуьнан далилш а хьалхарчу меттиг ду.

Часто лоьхуш долу хаттарш

Хьурбанна дукха пӀелг хьаккхар, сан талламаш дика ца хиларан гойтуй?

ХӀан-хӀа. Хьурбанна дукха пӀелг хьаккхарна гӀуллакхан пайдан низамаш, хьалхалаьлла хьажамаш а, тӀехь нис хиларна харжам а гӀоьнца болу. ПӀелг хьаккхаран хьисапо юкъара талламашан балл ца йо. 5

Воккхачу нах массо ханна лахара тӀехь нис хуьлуй?

Юкъара кепш тӀехь нис хиларна домен а, хьажаран мера а хьалха хӀоттийча башха хуьлу. Лотереин натижах массо воккхачуьнан я массо талламашан хьал хьажа йиш яц. 1

Талламашан чеклист Ӏаморца сан къастамаш дӀахӀотто юй?

Хьалха йовзаш хиларо и хаттаршна жоп дика хила йиш ю. Юкъара къастарийн Ӏамалийн хьалца йолу далил кӀезиг ду; и Ӏамал кхечу хьалшна кхочуш хиларна цхьаьна долу далилш хьалха деза. 12

Далилш

ЗӀе хьалхарчу DOI-га я источникан регистраци агӀонга дӀакхочуш ю. Талламашан хьажамашо далил хьалха йолчу гӀуллакхаш дийца; тхан браузеран версеш талламашца нийса дуйла ца гойту.

  1. Josef et al. (2016). Stability and change in risk-taking propensity across the adult life span..
  2. Tisdall et al. (2016). Risk taking across the life span: A comparison of self-report and behavioral measures of risk taking..
  3. Rangel et al. (2008). A framework for studying the neurobiology of value-based decision making.
  4. Bechara et al. (1994). Insensitivity to future consequences following damage to human prefrontal cortex.
  5. Lejuez et al. (2002). Evaluation of a behavioral measure of risk taking: The Balloon Analogue Risk Task (BART)..
  6. White et al. (2008). Test-retest characteristics of the Balloon Analogue Risk Task (BART)..
  7. Steingroever et al. (2012). Performance of healthy participants on the Iowa Gambling Task..
  8. Nagel (1995). Unraveling in Guessing Games: An Experimental Study.
  9. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  10. Starcke & Brand (2016). Effects of stress on decisions under uncertainty: A meta-analysis..
  11. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  12. Swaryandini et al. (2025). Systematic review and meta-analysis of educational approaches to reduce cognitive biases among students.
  13. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.