01 / Lóye
Kí ni ó jẹ́
Ìbéèrè ni ń sọ ohun tó jẹ́ ìpinnu tó dára
Yíyan bóyá ká tún fẹ́ afẹ́fẹ́ sínú balùù lẹ́ẹ̀kan sí i, kíkọ́ àpò káàdì tó ń san èrè àti ríronú ohun tí àwọn olùṣeré yòókù yóò gbèrò ní í ṣe pẹ̀lú àìdánilójú onírúurú. Ewu lè hàn gbangba, bíi lotiri tí a ṣàlàyé, tàbí kí a kọ́ ọ láti inú ìrírí. Àmì eré tún sinmi lórí ohun tí ẹni náà fẹ́ mú pọ̀ sí i àti ìdáhùn tí ó ti rí. 2
Ìfẹ́ láti gba ewu kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú dídára ìpinnu. Yíyan pẹ̀lú ìṣọ́ra lè bá góńgó àti ohun ìní ẹni kan mu, nígbà tí yíyan tó léwu sí i lè bá ti ẹlòmíràn mu. A lè ṣàyẹ̀wò dídára nípa bóyá ìpinnu bá góńgó tí a sọ mu, bóyá a lo ìsọfúnni tó wà, tàbí bóyá a kọ́ láti inú àbájáde. A kò lè mọ̀ ọ́ láti inú iye ìgbà tí a fi afẹ́fẹ́ sínú balùù nìkan.
Àlàyé ọpọlọ tó rọrùn ní àwọn ètò tó ń ṣojú fún iye, kọ́ láti inú àbájáde, tí wọ́n sì ń pa góńgó mọ́; ìbáṣepọ̀ tó wà láàárín apá iwájú ọpọlọ àti striatum wà lára wọn. 3 Ìwádìí àtijọ́ lórí iṣẹ́ káàdì so ìpalára pàtó kan ní apá iwájú ọpọlọ mọ́ ìyípadà nínú yíyan tó kan àbájáde ọjọ́ iwájú; ṣùgbọ́n èyí kò túmọ̀ sí pé a lè yí ìdájọ́ náà padà kí a sì túmọ̀ àmì eré ẹni aláìlera kan sí ìpalára ọpọlọ. 4 2
Helibrain ya eré balùù, eré káàdì, eré ìfojúsọ́nà àti àwọn ìbéèrè ìdẹkùn ìpinnu sọ́tọ̀. Wọ́n jẹ́ àǹfààní láti ṣàwárí àwọn ìpinnu ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀, kì í ṣe ìdánwò gbogbogbò kan ṣoṣo fún ṣíṣe ìpinnu tí a ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀.
Bí a ṣe ń wọ̀n ọ́
| Iṣẹ́ | Ìbéèrè tó wà nínú rẹ̀ | Ohun mìíràn tí àmì lè ṣàfihàn |
|---|---|---|
| Ìdánwò ewu balùù àfarawé | Ṣé o máa tún fẹ́ afẹ́fẹ́ sí i fún èrè, àbí wàá gba owó kí balùù tó bú? | Ìfojúsùn tí a kọ́ nípa ìgbà tí balùù máa ń bú àti ìdáhùn tí a rí |
| Iṣẹ́ káàdì irú Iowa | Kọ́ àpò káàdì wo ló ń mú èrè wá | Ìgbà tí èrè/ìpàdánù ń ṣẹlẹ̀, ṣíṣàwárí àti kíkọ́ |
| Eré ìfojúsọ́nà ìdíje ẹwà | Gbèrò ohun tí àwọn ẹlòmíràn yóò sọ | Ìfojúsùn nípa àwùjọ àwọn olùṣeré pàtó náà |
| Ìbéèrè ìfìwéra ọ̀rọ̀ tàbí ojúsàájú | Ṣàkíyèsí bí àpèjúwe ṣe ń nípa lórí yíyan | Ìmọ̀ tẹ́lẹ̀ àti òye ipò náà |
Ìdánwò balùù àtilẹ̀wá dá ìwọ̀n ìwà ewu sílẹ̀; ìwádìí ìdánwò-lẹ́ẹ̀kansi wo bó ṣe dúró ṣinṣin dípò kí wọ́n ka ìgbìyànjú kan sí àyẹ̀wò ìwà ènìyàn tó dúró pẹ́. Ẹ̀dà tiwa gbọ́dọ̀ pa àwọn òfin àti àlàyé àmì tirẹ̀ mọ́. 5 6
Àbájáde iṣẹ́ káàdì tún yàtọ̀ gidigidi láàárín àwọn olùkópa tó ní ìlera. Ìtúpalẹ̀ iṣẹ́ àwọn olùkópa tó ní ìlera kìlọ̀ pé a kò gbọ́dọ̀ lo àmì àpapọ̀ kan láti sọ pé ènìyàn dára tàbí kò dára. Ṣàkíyèsí ààyò àpò káàdì àti bí ìkẹ́kọ̀ọ́ ṣe ń lọ ní gbogbo ìpàdé. 7
Eré ìfojúsọ́nà ń béèrè nípa ohun tí àwọn olùṣeré yòókù gbà gbọ́. Nọ́ńbà kékeré kì í túmọ̀ sí ìdáhùn tó dára jù fún ìgbésí ayé gidi tí àwùjọ tó wà níbẹ̀ bá ń sọ nọ́ńbà mìíràn. Ìwé ìwádìí àtilẹ̀wá wo bí àwọn ènìyàn ṣe ń ronú jinlẹ̀ tó àti bí wọ́n ṣe ń kọ́ nínú eré náà. 8
Ọjọ́-orí àti àtúnwọ̀n: ìfiwéra wo ló bá a mu?
Josef àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ ṣe ìwádìí ìtẹ̀sí láti gba ewu pẹ̀lú ìbéèrè ìròyìn ara ẹni àti ìwọ̀n ìṣe. Ìfiwéra tí a yàn ní ìsàlẹ̀ wá láti inú àbájáde lotiri owó wọn, kì í ṣe ìwọ̀n ìlànà fún eré balùù tàbí káàdì. Lotiri náà ń san €300 tàbí €0 pẹ̀lú àǹfààní kan náà; àwọn olùkópa sì yan láàárín rẹ̀ àti iye owó tó dájú tó ń pọ̀ sí i. 1
| Ààlà ọjọ́-orí | Iye owó tó dájú ní àárín nígbà tí wọ́n yí láti lotiri sí ìdánilójú | Ìtumọ̀ nínú iṣẹ́ náà |
|---|---|---|
| 18–30 | €93.6 | Wọ́n nílò iye owó tó dájú tó ga sí i kí wọ́n tó fi lotiri sílẹ̀ |
| 70–85 | €44.7 | Wọ́n tẹ́wọ́ gba iye owó tó dájú tó kéré sí i dípò lotiri |
Iye tí a retí láti rí nínú lotiri náà jẹ́ €150. Ìṣirò yẹn kò sọ pé ààyò ìdánilójú kò bógbọ́n mu: ààyò àti bí ènìyàn ṣe mọ iye nǹkan kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú àpapọ̀ owó tí wọ́n lè rí. Àbájáde ọjọ́-orí inú ìwádìí náà tún yàtọ̀ síra ní agbègbè àti ìwọ̀n kọ̀ọ̀kan. 1
Kò sí ìwọ̀n ọjọ́-orí kan ṣoṣo fún “ìpinnu tó dára,” àwọn iye wọ̀nyí kò sì lè fi hàn pé ènìyàn ń gba ewu jù tàbí fún eré wa ní àmì. Ìwọ̀n aṣojú yóò nílò òfin èrè, ìwúrí, ìlànà àti àwùjọ ìfiwéra kan náà. A kò tíì ṣe irú ìṣàtúnṣe bẹ́ẹ̀ fún àwọn eré ìpinnu Helibrain.
02 / Fi sí àyíká rẹ̀
Ohun tó ń nípa lórí rẹ̀
Àwọn àmì ẹ̀rí dáhùn ìbéèrè náà pé “ṣé ipa kan wà lórí àbájáde yìí?” Wọn kò ṣèlérí ìlọsíwájú pàtó. Níbi tí ìwọ̀n ẹ̀rí Helibrain bá wà, a máa so ẹgbẹ́ ènìyàn àti àbájáde tí ó kan mọ́ ọn. “A kò tíì ṣe ìwọ̀n” túmọ̀ sí pé a kò ní ìwọ̀n tó bá a mu; kò túmọ̀ sí pé kò sí ipa kankan. Àwọn àbájáde nípa ọjọ́-orí àti ẹ̀rọ jẹ́ ẹ̀rí ìwọ̀n, kì í ṣe ìwọ̀n ìtọ́jú.
Orun
A kò fún dídára ìpinnu ní àmì ìwọ̀nÀbájáde ìfiyèsí kì í ṣe ìṣírò dídára ìpinnu.
Àìsùn lè ní ipa lórí àfiyèsí, ṣùgbọ́n ẹ̀rí ìfiyèsí tó bá mu kò sọ bí ìfẹ́ ènìyàn láti gba ewu tàbí ìpinnu rẹ̀ ní ayé gidi ṣe máa yí padà. 9
Ìdààmú ọkàn
Ẹ̀rí díẹ̀Àmì ìwọ̀n tí a fipamọ́: ìdààmú ọkàn òjijì → ìpinnu tó ní ewu.
Ìwọ̀n ìwàláàyè tó bá mu jẹ́ Low. Ipa náà sinmi lórí iṣẹ́ náà àti bóyá yíyan tó léwu ní àǹfààní; “ewu púpọ̀ sí i” kì í túmọ̀ sí ìpinnu búburú ní gbogbo ipò. 10
Ìdánrawò ara
Ẹ̀rí kò tóÀmì ìwọ̀n tí a fipamọ́: ìmọ̀ gbogbogbò, kì í ṣe ààyò ewu.
Ìwọ̀n ìdánrawò àti ìmọ̀ gbogbogbò ní Very low. Kò fi ìdájọ́ owó tó dára sí i, yíyan tó léwu díẹ̀ sí i, tàbí ìyípadà pàtó nínú ìgbà fífún balùù hàn. 11
Ọjọ́-orí
Ìfiwéra ọjọ́-oríÀàyò àti iṣẹ́ ìdánwò tí a wọ̀n gbọ́dọ̀ túmọ̀ lọ́tọ̀.
Ìdánrawò
Ẹ̀rí kò tóÀmì ìwọ̀n tí a fipamọ́: ẹ̀kọ́ láti dín ojúsàájú kù → àbájáde iṣẹ́ ojúsàájú.
Ìwọ̀n ìwàláàyè tó bá mu jẹ́ Very low. Kíkọ́ àwọn ìbéèrè tàbí èrè iṣẹ́ náà mọ̀ lè mú àmì dára sí i láì fi hàn pé ìpinnu nínú ipò mìíràn ti dára sí i. 12
Ẹ̀rọ
Ẹ̀rí tó ní í ṣe pẹ̀lú àyíká iṣẹ́Ipò ìtàn, ìwúrí àti ìdáhùn ṣe pàtàkì gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìtẹ̀wọlé.
Eré ojú-ìbojú kúkúrú àti ìwádìí tí ó ní èrè owó gidi jẹ́ àyíká ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Máa darúkọ òfin èrè àti bí a ṣe ń fi àbájáde hàn nígbà tí o bá ń fi wọ́n wé ara wọn. 6
Kí ni ìlọsíwájú ń dé, kí sì ni kò dé?
Ṣíṣe eré léraléra yàtọ̀ sí dídára ìdájọ́ ní gbogbo ipò
Nínú eré káàdì, kíkọ́ àpò wo ló ń san èrè jẹ́ apá kan nínú ohun tí iṣẹ́ náà ń díwọ̀n. Àmì tó dára sí i lẹ́yìn eré léraléra lè fi hàn pé ẹni náà ti kọ́ bí ipò eré yẹn ṣe ń ṣiṣẹ́, kì í ṣe pé agbára ìdájọ́ rẹ̀ ti yí padà ní gbogbogbò. Ìdánwò ojúsàájú lè rọrùn sí i nítorí pé ọ̀nà ìdẹkùn rẹ̀ ti mọ ẹni náà. Ìyípadà wọ̀nyí jẹ́ gidi fún iṣẹ́ náà, ṣùgbọ́n ààlà wọn ní. 7 12
Àwọn àtúnyẹ̀wò ìdánrawò gbogbogbò ń béèrè bóyá àǹfààní náà dé ọ̀dọ̀ àwọn iṣẹ́ tí a kò dánrawò àti àbájáde tó ṣe pàtàkì. Ní ti ṣíṣe ìpinnu, èyí nílò ẹ̀rí tó ju ṣíṣe àṣeyọrí lọ lórí ìbéèrè tó dà bí tuntun ṣùgbọ́n tó lo ọgbọ́n ìdẹkùn tí a mọ̀ tẹ́lẹ̀. Ìsọ pé ìpinnu owó, ìlera tàbí ààbò dára sí i nílò ẹ̀rí láti inú àwọn ipò wọ̀nyẹn. 13
Nígbà ìpinnu ojoojúmọ́, ó lè wúlò láti kọ àwọn àṣàyàn, ohun tí o rò pé ó jẹ́ òótọ́ àti ìdí rẹ̀ sílẹ̀ kí o tó mọ àbájáde, kí o sì ṣàyẹ̀wò ohun tí o kọ́ lẹ́yìn náà. Àwòrán èrò àti ìwé àkọsílẹ̀ àṣìṣe wa lè ran ọ́ lọ́wọ́ láti pa àkọsílẹ̀ yẹn mọ́. Àbájáde nìkan kò lè fi hàn bóyá ìpinnu àkọ́kọ́ lo ẹ̀rí tó wà dáadáa: ìpinnu tó bógbọ́n mu lábẹ́ àìdánilójú ṣì lè mú àbájáde tí kò dára wá.
03 / Gbìyànjú kí o sì fi wé
Gbìyànjú rẹ̀ lórí Helibrain
Dán àwọn eré náà wò pẹ̀lú góńgó ọkọọkan lọ́kàn. Ka bóyá àmì kan ń ṣàfihàn iye fífún balùù, owó, ìkẹ́kọ̀ọ́ tàbí báyìí tí o ṣe bá àwọn olùṣeré mìíràn mu. Má ṣe sọ àwọn àbájáde ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ náà di ìpò ewu ara ẹni kan ṣoṣo.
Àwọn ìbéèrè ìdẹkùn ìpinnu ń pè ọ́ láti ronú nípa bí a ṣe ṣàpèjúwe nǹkan àti àwọn ìdáhùn àkọ́kọ́. Eré ètò ìgbésẹ̀ wà níbí gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ tó jọra tí ó mú ìtẹ̀lé ìṣe hàn gbangba. Kò sí ọ̀kan tó lè rọ́pò ìmọ̀ràn nípa ìpinnu ara ẹni tó ṣe pàtàkì; àwọn irinṣẹ́ wọ̀nyí jẹ́ ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò ohun tí o rò pé ó jẹ́ òótọ́ àti bí o ṣe ṣe iṣẹ́ náà.
Àwọn ìdánwò àti eré
Eré ewu balúù
Ṣàwárí èrè, àìdánilójú àti yíyan bóyá kí o gba owó rẹ.
Eré káàdì pẹ̀lú ìdì mẹ́rin
Kọ́ nípa èrè àti ìpàdánù nígbà tí a fi òfin èrè pamọ́.
Eré sísọ 2/3 ìpíndọ́gba
Ronú nípa ohun tí àwọn olùṣeré yòókù lè sọ.
Àwọn ìdẹkùn ìpinnu
Ronú nípa bí a ṣe gbé ìbéèrè kalẹ̀, owó tí a ti ná tẹ́lẹ̀ àti àwọn ìdáhùn àkọ́kọ́ tó ń fà mọ́ra.
Ìdánwò Ilé Gíga ti London
Gbero ìtẹ̀lé ìṣe láti dé góńgó tó hàn gbangba.
Àdììtú ìrònú ojoojúmọ́
Yanjú ìṣòro tó ní òfin àti ìdáhùn pàtó.
Àwọn irinṣẹ́ àti ìdánrawò
Àwọn ìdáhùn tó jọ mọ́ ọn
Àkójọpọ̀ ìdáhùn wa kò tíì ní ìbéèrè pàtó fún agbára yìí. Ìtọ́sọ́nà yìí àti àwọn orísun rẹ̀ ni ìbẹ̀rẹ̀.
Àwọn ìbéèrè tí a sábà béèrè
Ṣé fífún balùù sí i túmọ̀ sí pé mo ń ṣe ìpinnu búburú?
Rárá. Iye fífún balùù sinmi lórí èrè eré náà, ohun tí o ti kọ́ nípa ewu àti bí o ṣe fẹ́ gba ewu tó. Iye fífún balùù kì í ṣe àmì dídára ìpinnu gbogbogbò. 5
Ṣé àwọn àgbàlagbà máa ń ṣọ́ra sí i ní gbogbo ìgbà?
Àpẹẹrẹ àpapọ̀ sinmi lórí agbègbè ewu àti ọ̀nà ìwọ̀n. Àbájáde lotiri kan kò lè ṣàpèjúwe gbogbo àgbàlagbà tàbí gbogbo ìpinnu. 1
Ṣé kíkọ́ àwọn ìdẹkùn inú ìbéèrè náà máa mú kí ojúsàájú mi pòórá?
Ìmọ̀ tẹ́lẹ̀ lè mú kí o dáhùn àwọn ìbéèrè yẹn dáadáa sí i. Ìwọ̀n ìgbẹ́kẹ̀lé ẹ̀rí wa fún ẹ̀kọ́ tó ń dín ojúsàájú gbogbogbò kù jẹ́ Very low; ìgbéga ọgbọ́n náà sí ipò mìíràn nílò ẹ̀rí tirẹ̀. 12
Àwọn ìtọ́kasí
Àwọn ìjápọ̀ lọ sí DOI ìpilẹ̀ṣẹ̀ tàbí àkọsílẹ̀ orísun. Ìfiwéra ìwádìí ṣàpèjúwe àwọn iṣẹ́ tí a tọ́ka sí; kò jẹ́ ìmúdájú àwọn ẹ̀dà wa lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri.
- Josef et al. (2016). Stability and change in risk-taking propensity across the adult life span..
- Tisdall et al. (2016). Risk taking across the life span: A comparison of self-report and behavioral measures of risk taking..
- Rangel et al. (2008). A framework for studying the neurobiology of value-based decision making.
- Bechara et al. (1994). Insensitivity to future consequences following damage to human prefrontal cortex.
- Lejuez et al. (2002). Evaluation of a behavioral measure of risk taking: The Balloon Analogue Risk Task (BART)..
- White et al. (2008). Test-retest characteristics of the Balloon Analogue Risk Task (BART)..
- Steingroever et al. (2012). Performance of healthy participants on the Iowa Gambling Task..
- Nagel (1995). Unraveling in Guessing Games: An Experimental Study.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Starcke & Brand (2016). Effects of stress on decisions under uncertainty: A meta-analysis..
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Swaryandini et al. (2025). Systematic review and meta-analysis of educational approaches to reduce cognitive biases among students.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.