01 / Lóye
Kí ni ó jẹ́
Àkókò kúkúrú kan ní ọ̀pọ̀ ìgbésẹ̀ nínú
A gbọ́dọ̀ fi àmì ìran hàn, kí a ṣàkíyèsí rẹ̀, kí a sì yí i padà sí ìgbésẹ̀. Lẹ́yìn náà, ìka gbọ́dọ̀ rìn tó kí ẹ̀rọ lè ka ìdáhùn náà sílẹ̀. Ìwọ̀n lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri kan ní àwọn apá kan ti ètò ìfihàn àti ìdáhùn nínú rẹ̀, pẹ̀lú ohun tí ẹni náà ṣe. Nítorí náà, ó ń wọ̀n ẹni kan tó ń ṣe iṣẹ́ kan lórí ẹ̀rọ kan; kì í ṣe ìwọ̀n tààrà fún bí ìsọfúnni ṣe ń gba ọpọlọ kọjá. 2
Ní àlàyé tí a mú rọrùn nípa ètò ọpọlọ, ọ̀nà ìmọ̀lára tó yẹ ló ń gbé àmì náà dé, àfiyèsí sì ń jẹ́ kí a máa múra sílẹ̀; ètò àti ìmúṣẹ̀ ìṣípò ló ń mú ìgbésẹ̀ jáde. Iṣẹ́ yíyan tún ń fi ìgbésẹ̀ kún un, nítorí pé ẹni náà gbọ́dọ̀ yan ìdáhùn tó bá àmì náà mu. Àwọn ìgbésẹ̀ tó ń ṣiṣẹ́ pọ̀ yìí ṣàlàyé ìdí tí ìdáhùn fi lè yára nínú iṣẹ́ kan, kí ó sì lọra nínú òmíràn. 3 4
Iṣẹ́ àyẹ̀wò àkókò ìdáhùn wa tó ṣe pàtàkì jù lọ máa ń lo àmì ìran kan àti ìdáhùn kan. Eré àfojúsùn fi ibi tí àfojúsùn wà àti ìṣípò kún un; ìdánwò ìyára títẹ̀ bọ́tìnnì sì ń ka àwọn ìgbésẹ̀ tó tún ara wọn ṣe dípò dídúró de àmì tí àkókò rẹ̀ kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀. Àwọn eré wọ̀nyí lè jẹ́ ìgbádùn, ṣùgbọ́n ohun tí wọ́n ń wọ̀n kì í ṣe àkókò kan náà.
Bí a ṣe ń wọ̀n ọ́
| Iṣẹ́ àyẹ̀wò | Ohun tí ẹni tó ń kópa gbọ́dọ̀ ṣe | Ìdí tí àkókò wọn fi yàtọ̀ |
|---|---|---|
| Ìdáhùn rọrùn | Ṣe ìdáhùn kan tí a ti múra sílẹ̀ sí àmì kan | Ìmúrasílẹ̀ àti àkókò tí àmì náà dé ló ṣe pàtàkì |
| Ìdáhùn yíyàn | Yan ìdáhùn tó bá àmì náà mu | Yíyan fi iṣẹ́ kún un |
| Lọ/ṣé má lọ | Dáhùn sí àwọn àmì kan, má sì dáhùn sí àwọn mìíràn | Ìdènà ìdáhùn àti ọgbọ́n ìpinnu wọ inú rẹ̀ |
| Ìṣọ́ra | Máa múra sílẹ̀ nígbà ìdúró tí àkókò rẹ̀ kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀ tó ń tún ara rẹ̀ ṣe | Àìfiyèsí àti ìyípadà nínú ìmúrasílẹ̀ máa ń hàn gbangba |
Iṣẹ́ Hick àtijọ́ yí iye àwọn àṣàyàn ìdáhùn padà. Ẹ̀kọ́ rẹ̀ ni pé ìsọfúnni tí a nílò láti yan ìgbésẹ̀ ṣe pàtàkì; kì í ṣe pé ìṣirò kan lè yí gbogbo eré padà sí èkejì. 5
Àwọn ìwádìí tó lo ìró àti ìran náà tún yàtọ̀ síra ní agbára àmì, ẹ̀rọ àti òfin ìdáhùn. Ìfiwéra àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kan rí pé ìdáhùn sí ìró yára ju ní àwọn ipò ìdánwò tirẹ̀; èyí kò fi hàn pé a gbọ́dọ̀ máa yọ iye àkókò kan náà kúrò nínú gbogbo ìdánwò ìran. 6
Ọ̀nà ìṣírò àbájáde náà ṣe pàtàkì. Ìgbìyànjú tó yára jù lọ, àárín ìwọ̀n àti àárín àtòjọ tí a tò láti kékeré dé ńlá ń dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìfojúsọ́nà àṣìṣe lè mú kí àbájáde “tó dára jù” dà bíi pé ó tayọ; àwọn ìgbìyànjú tó lọra gan-an sì lè mú àárín ìwọ̀n pọ̀ sí i. A gbọ́dọ̀ tẹ̀lé òfin tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ fún bí a ṣe ń bójú tó àwọn àbájáde tó yàtọ̀, dípò yíyọ àwọn èyí tí kò bá wù wá kúrò. 7
Ọjọ́-orí àti àtúnwọ̀n: ìfiwéra wo ló bá a mu?
Àwọn ìlà díẹ̀ tí a yàn ní ìsàlẹ̀ wá láti Ìdánwò 1, Tábìlì 2 ti Woods àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀, nínú àpẹẹrẹ àwọn ènìyàn àdúgbò. Àwọn iye náà jẹ́ àkókò ìdáhùn rọrùn sí àmì ìran tí a gbà sílẹ̀ kí ìwádìí náà tó ṣàtúnṣe fún ìdádúró ẹ̀rọ. “SD” ṣàpèjúwe bí àbájáde àwọn ènìyàn ṣe yàtọ̀ síra nínú ẹgbẹ́ ọjọ́-orí kọ̀ọ̀kan. 1
| Ọjọ́-orí ní ọdún | Àwọn tó kópa | Àárín àkókò tí a gbà sílẹ̀, ms | SD, ms |
|---|---|---|---|
| 18–24 | 86 | 217.9 | 19.5 |
| 32–38 | 201 | 224.8 | 23.4 |
| 46–51 | 276 | 233.6 | 27.2 |
| 59–65 | 246 | 239.1 | 28.1 |
Àwọn iye wọ̀nyí jẹ́ ìwífún ìfiwéra, kì í ṣe tábìlì ìwọ̀n tí a ti ṣàtúnṣe fún ẹ̀rọ rẹ. Ìdánwò náà lo àkókò ìfihàn àmì, ohun èlò ìdáhùn àti ìlànà ìgbìyànjú ọ̀pọ̀lọpọ̀ tirẹ̀. Ìwádìí mìíràn tàbí fóònù mìíràn lè mú iye tó yàtọ̀ jáde láìsí pé ìyàtọ̀ náà túmọ̀ sí pé ẹ̀dá ènìyàn ẹgbẹ́ kan yàtọ̀. Àwọn ìwádìí tó fi ẹ̀rọ wéra ṣètìlẹ́yìn fún pípa àlàyé yìí mọ́. 8
A kò ṣe tábìlì ìyípadà sí ìpele ọgọ́rùn-ún ọjọ́-orí Helibrain tó dúró fún gbogbo ènìyàn níbí. Tábìlì ipò àwọn olùṣeré, tí ó bá wà nínú eré kan, fi àbájáde rẹ wé ti àwọn olùṣeré tó kópa àti irú ìdánwò tí wọ́n ṣe; kì í ṣe dandan pé ó jẹ́ ìwọ̀n ìpele gbogbo ènìyàn.
02 / Fi sí àyíká rẹ̀
Ohun tó ń nípa lórí rẹ̀
Àwọn àmì ẹ̀rí dáhùn ìbéèrè náà pé “ṣé ipa kan wà lórí àbájáde yìí?” Wọn kò ṣèlérí ìlọsíwájú pàtó. Níbi tí ìwọ̀n ẹ̀rí Helibrain bá wà, a máa so ẹgbẹ́ ènìyàn àti àbájáde tí ó kan mọ́ ọn. “A kò tíì ṣe ìwọ̀n” túmọ̀ sí pé a kò ní ìwọ̀n tó bá a mu; kò túmọ̀ sí pé kò sí ipa kankan. Àwọn àbájáde nípa ọjọ́-orí àti ẹ̀rọ jẹ́ ẹ̀rí ìwọ̀n, kì í ṣe ìwọ̀n ìtọ́jú.
Oorun
Ẹ̀rí tó dáraÌwọ̀n tó wà ní àkọsílẹ̀: àìsùn pátápátá → àìfiyèsí nínú iṣẹ́ ìṣọ́ra.
Ó ṣeé ṣe kí àìsùn pátápátá mú kí ìṣọ́ra dín kù. Àwọn ìdáhùn tó lọra àti àìfiyèsí lè sọ ìwífún tó pọ̀ sí i ju ìdáhùn kan tó yára jù lọ lọ; ẹ̀rí wa ṣètìlẹ́yìn fún ipa kan, ṣùgbọ́n a kò mọ ìwọ̀n rẹ dájú. 9
Ìdààmú
A kò fún ìdáhùn rọrùn ní ìpele ẹ̀ríÀbájáde iṣẹ́ aláṣẹ kì í ṣe ìṣírò àkókò ìdáhùn rọrùn.
Ìdààmú ní ipa tó yàtọ̀ lórí oríṣiríṣi iṣẹ́ ìmọ̀. A kò ní ìpele ẹ̀rí tó bá ìbéèrè mu fún àkókò ìdádúró kan pàtó nínú ìdáhùn rọrùn tí ìdààmú ojoojúmọ́ ń fà. 10
Ìdárayá
Ẹ̀rí kò tóÌwọ̀n tó wà ní àkọsílẹ̀: ìmọ̀ gbogbogbò nínú onírúurú ìwádìí ìdárayá.
Ìpele ẹ̀rí gbogbogbò fún ìdárayá àti ìmọ̀ kéré gan-an. Kò fi hàn pé ìdárayá ń mú iye àkókò ìdáhùn tó ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé pọ̀ sí i lójúkan nínú iṣẹ́ ìran wa. 11
Ọjọ́-orí
Ìfiwéra ọjọ́-oríÌlànà ìdánwò ìran tí a ṣàtúnṣe ìwọ̀n rẹ̀, pẹ̀lú àwọn àkókò tí a gbà sílẹ̀ lókè.
Àárín ìdáhùn lọra sí i nínú àwọn ẹgbẹ́ àgbàlagbà nínú àpẹẹrẹ tí a tọ́ka sí. Èyí jẹ́ ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ẹgbẹ́, kì í ṣe ìwọ̀n bí ẹni kọ̀ọ̀kan ṣe ń dín kù tàbí àyẹ̀wò ọjọ́-orí. 1
Ìmúraṣe
Ẹ̀rí ìdánwò àtúntòMímọ̀ ìlànà àti bí a ṣe lè gbẹ́kẹ̀ lé àbájáde.
Àbájáde tó dára sí i nígbà ìdánwò àtúntò lè wá látinú kíkẹ́kọ̀ọ́ àkókò àti òfin ìdáhùn. Ìgbìyànjú léraléra tún ń mú kí ó ṣeé ṣe sí i pé ìgbìyànjú tó yára jù lọ máa yàtọ̀. Fi àárín àbájáde tó máa ń ṣẹlẹ̀ wéra ní ọ̀nà kan náà ní gbogbo ìgbà. 12
Ẹ̀rọ
Ẹ̀rí nípa àkókòIpa ìwọ̀n, kì í ṣe ìdásí lórí ẹ̀dá ènìyàn.
Ìdádúró ìfihàn àti ìdáhùn yàtọ̀ láti ẹ̀rọ kan sí òmíràn àti láti ìlànà ìdánwò kan sí òmíràn. Ìgbà tí ojú ìbòjú fi ń tún àwòrán ṣe nìkan kò tó láti ṣàtúnṣe gbogbo ìdádúró. 2
Kí ni ìlọsíwájú ń dé, kí sì ni kò dé?
Yíyára sí i lórí àmì tí o mọ̀ jẹ́ àṣeyọrí pàtó
Mímọ àkókò tí iṣẹ́ kan máa ń gba lè mú kí ìmúrasílẹ̀ yára; ṣùgbọ́n fífojúsọ́nà fún àmì náà tún lè mú àbájáde yára lọ́nà tí kò bófin mu. A kò gbọ́dọ̀ pe èyíkéyìí nínú wọn ní ìlọsíwájú gbogbogbò nínú ìmọ̀. Ìdánwò àtúntò tó bójú mu gbọ́dọ̀ pa ìdúró tí àkókò rẹ̀ kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀ àti òfin ìṣírò kan náà mọ́. 1
Àwọn ìlérí nípa ìdánrawò gbọ́dọ̀ tọ́ka sí àbájáde tí wọ́n ń ṣèlérí. Àfojúsùn tó dára sí i lè wúlò fún iṣẹ́ àfojúsùn, ṣùgbọ́n kò fi hàn pé ìpinnu nínú ọkọ̀ ojú-ọ̀nà tàbí eré ìdárayá yóò yára sí i. Àwọn àgbéyẹ̀wò ńlá lórí ìdánrawò ọpọlọ kò ṣètìlẹ́yìn fún ìrò pé ìlọsíwájú nínú ìdáhùn tí a ti ṣe ìmúraṣe rẹ̀ yóò lọ sí àwọn ọgbọ́n gidi ayé mìíràn láìsí ẹ̀rí. 13
Bí a ṣe lè gbẹ́kẹ̀ lé ìwọ̀n jẹ́ ìbéèrè ọ̀tọ̀ sí ìbéèrè ìlọsíwájú. Ìgbàgbọ́ pọ̀ sí i lè dín díẹ̀ lára àṣìṣe ìwọ̀n kù, ṣùgbọ́n ìdánwò tó gùn sí i lè mú àárẹ̀ tàbí àìfiyèsí wá. Ìlànà tó yẹ sinmi lórí bóyá o fẹ́ ṣàyẹ̀wò ìyára ìdáhùn rọrùn tó wọ́pọ̀, ìṣọ́ra, tàbí kíkẹ́kọ̀ọ́. Iṣẹ́ kúkúrú wa jẹ́ ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ kan, kì í ṣe ìdánwò ìjẹ́rìí ààbò. 14 15
03 / Gbìyànjú kí o sì fi wé
Gbìyànjú rẹ̀ lórí Helibrain
Lo ojú ìbòjú, ọ̀nà ìdáhùn àti ọwọ́ kan náà nígbà tí o bá ń fi àwọn ìpàdé wéra. Ka bí ìdánwò ṣe ń bójú tó títẹ̀ bọ́tìnì ṣáájú àmì àti bí ó ṣe ń ṣàkójọ àbájáde rẹ kí o tó túmọ̀ ìyípadà kan. Pa àwọn àbájáde ìgbà déédéé mọ́ pẹ̀lú àwọn àkọsílẹ̀ àṣeyọrí: lílépa ìgbà tó yára jù léraléra yí ìbéèrè tí o ń dáhùn padà.
Ohun èlò àkókò ọjọ́ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣètò àkíyèsí; ètò kafeini àti oorun ṣàpèjúwe àwọn ìrò inú ìṣirò, wọn kì í wọ̀n jíjí. A kò gbọ́dọ̀ lo ìdánwò kúkúrú láti pinnu bóyá ó bójú mu fún ẹnìkan láti wakọ̀ tàbí ṣe iṣẹ́ tó ṣe pàtàkì sí ààbò.
Àwọn ìdánwò àti eré
Ìdánwò àkókò ìdáhùn
Àmì ìran kan àti ìdáhùn kan.
Ìdánwò àkókò àfiyèsí
Múrasílẹ̀ nígbà iṣẹ́ ìṣọ́ra àmì tó gùn sí i.
Ìdánwò lọ/dúró
Fi dídúró ìdáhùn tí a ti múra sílẹ̀ kún un.
Ìdánwò ìpààrọ̀ iṣẹ́
Fi òfin ìdáhùn tó ń yípadà kún un.
Eré àfojúsùn
Darapọ̀ rírí àfojúsùn, ìṣípò àti ìpéye.
Ìdánwò ìyára títẹ̀ bọ́tìnnì
Ìgbésẹ̀ ara tó ń tún ara rẹ̀ ṣe; fi àwọn àbájáde wéra ní ọ̀nà ìdáhùn kan náà.
Àwọn irinṣẹ́ àti ìdánrawò
Àkókò ìdáhùn ní oríṣiríṣi àkókò ọjọ́
Ṣètò àwọn àkíyèsí léraléra ní ipò tó jọra.
Ìdánrawò àfojúsùn
Ṣe ìmúraṣe fún iṣẹ́ tó so ìran pọ̀ mọ́ ìṣípò ara.
Ètò eré àti oorun
Ṣètò ìgbà eré rẹ ní àyíká àkókò oorun tí o yàn.
Ẹ̀rọ ìṣirò kafeini
Ṣàyẹ̀wò ìrò nípa àkókò; kì í wọ̀n iye kafeini nínú ẹ̀jẹ̀ tàbí bí ẹni ṣe jí tó.
Ẹ̀rọ ìṣirò àìtó oorun
Ṣàyẹ̀wò ìṣírò tó dá lórí iye oorun tí o tẹ̀ sí i.
Ètò oorun fún iṣẹ́ àyípadà àkókò
Ṣètò àkókò ìsun ní àyíká àwọn àkókò iṣẹ́.
Ètò àtúnṣe àkókò lẹ́yìn ìrìn-àjò jìnnà
Ṣàyẹ̀wò ètò ìrìn-àjò láìka a sí ìlérí pé iṣẹ́ yóò dára.
Àwọn ìdáhùn tó jọ mọ́ ọn
- Ǹjẹ́ àkókò ìdáhùn sí ohùn yára ju ti ìdáhùn sí ohun tí a rí lọ? →
- Àkókò mélòó ni àkókò àfiyèsí tí ènìyàn sábà máa ń fi ń ṣiṣẹ́? →
- Ṣé kaféènì ń mú kí àkókò ìdáhùn yára sí i? →
- Ǹjẹ́ ènìyàn lè ṣe ọ̀pọ̀ iṣẹ́ lẹ́ẹ̀kan náà ní tòótọ́? →
- Ṣé ìsinmi kúkúrú ń mú kí àfiyèsí sunwọ̀n sí i? →
- Ṣé ó máa ń gba ìṣẹ́jú 23 gan-an láti tún pọkàn pọ̀ lẹ́yìn ìdènà kan? →
- Kí nìdí tí àkókò ìdáhùn mi fi ń lọ́ra lórí fóònù ju lórí kọ̀mpútà lọ? →
- Báwo ni àkókò ìdáhùn ṣe ń yí padà bí ọjọ́ orí ṣe ń pọ̀ sí i? →
- Ìdánwò mélòó ni a nílò kí ìdánwò àkókò ìdáhùn lè ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé? →
- Ṣé àkókò ìdáhùn ènìyàn lè kéré sí 100 milliseconds? →
- Kí ni ìyàtọ̀ láàárín àkókò ìdáhùn rírọrùn àti àkókò ìdáhùn yíyan? →
- Báwo ni àìsùn tó péye ṣe ń mú kí àkókò ìdáhùn lọra? →
- Kí ni àkókò ìdáhùn tó dára? →
- Kí ni ìdádúró àfiyèsí, báwo sì ni ó ṣe máa ń pẹ́ tó? →
Àwọn ìbéèrè tí a sábà béèrè
Ṣé 200 milliseconds dára?
Ó lè yára nínú iṣẹ́ ìran kan, ṣùgbọ́n ìtumọ̀ rẹ̀ sinmi lórí ìlànà ìdánwò, ẹ̀rọ àti bí a ṣe ṣàkójọ àbájáde. Kò sí àmì ìrékọjá gbogbo ayé fún ìdánwò lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri. 2
Ṣé mo lè yọ àkókò àtúnṣe ojú ìbòjú mi kúrò?
Rárá. Àkókò àtúnṣe ojú ìbòjú jẹ́ apá kan ṣoṣo nínú àkókò ìfihàn àti ìdáhùn; yíyọ ọ́ kúrò kò ṣàtúnṣe gbogbo ètò náà. 8
Ṣé ìgbìyànjú mi tó yára jù ló fi agbára gidi mi hàn?
Ó fi ìgbìyànjú tó yára jù lọ tí a gbà sílẹ̀ lábẹ́ òfin yẹn hàn. Iṣẹ́ tó wọ́pọ̀, bí àbájáde ṣe ń yàtọ̀, ìfojúsọ́nà ṣáájú àmì àti àwọn ìdáhùn tó lọra ń dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. 7
Àwọn ìtọ́kasí
Àwọn ìjápọ̀ lọ sí DOI ìpilẹ̀ṣẹ̀ tàbí àkọsílẹ̀ orísun. Ìfiwéra ìwádìí ṣàpèjúwe àwọn iṣẹ́ tí a tọ́ka sí; kò jẹ́ ìmúdájú àwọn ẹ̀dà wa lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri.
- Woods et al. (2015). Factors influencing the latency of simple reaction time.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
- Woods et al. (2015). Age-related slowing of response selection and production in a visual choice reaction time task.
- Hick (1952). On the Rate of Gain of Information.
- Jain et al. (2015). A comparative study of visual and auditory reaction times on the basis of gender and physical activity levels of medical first year students.
- Ratcliff (1993). Methods for dealing with reaction time outliers..
- Bridges et al. (2020). The timing mega-study: comparing a range of experiment generators, both lab-based and online.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
- Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.