Fò lọ sí àkòónú

Agbára tó wà lẹ́yìn àmì àbájáde

Àkókò ìdáhùn

Àkókò ìdáhùn ni àkókò láàárín àmì kan àti ìdáhùn sí àmì náà. Nínú iṣẹ́ àyẹ̀wò ìran tí Woods àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀ ṣe àtúnṣe ìwọ̀n rẹ̀, àkókò àárín tí wọ́n gbà sílẹ̀ jẹ́ 217.9 ms fún àwọn ẹni ọdún 18–24 àti 239.1 ms fún àwọn ẹni ọdún 59–65; ìwọ̀nyí jẹ́ àárín ìwọ̀n tó kan ìlànà ìdánwò yẹn, kì í ṣe àmì ìrékọjá gbogbo ayé fún ìdánwò lórí ayélujára. 1

Àtúnyẹ̀wò tó kẹ́yìn · ìtọ́kasí 15

Ṣàwárí àwọn ìdánwò àti irinṣẹ́ ↓

01 / Lóye

Kí ni ó jẹ́

Àkókò kúkúrú kan ní ọ̀pọ̀ ìgbésẹ̀ nínú

A gbọ́dọ̀ fi àmì ìran hàn, kí a ṣàkíyèsí rẹ̀, kí a sì yí i padà sí ìgbésẹ̀. Lẹ́yìn náà, ìka gbọ́dọ̀ rìn tó kí ẹ̀rọ lè ka ìdáhùn náà sílẹ̀. Ìwọ̀n lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri kan ní àwọn apá kan ti ètò ìfihàn àti ìdáhùn nínú rẹ̀, pẹ̀lú ohun tí ẹni náà ṣe. Nítorí náà, ó ń wọ̀n ẹni kan tó ń ṣe iṣẹ́ kan lórí ẹ̀rọ kan; kì í ṣe ìwọ̀n tààrà fún bí ìsọfúnni ṣe ń gba ọpọlọ kọjá. 2

Ní àlàyé tí a mú rọrùn nípa ètò ọpọlọ, ọ̀nà ìmọ̀lára tó yẹ ló ń gbé àmì náà dé, àfiyèsí sì ń jẹ́ kí a máa múra sílẹ̀; ètò àti ìmúṣẹ̀ ìṣípò ló ń mú ìgbésẹ̀ jáde. Iṣẹ́ yíyan tún ń fi ìgbésẹ̀ kún un, nítorí pé ẹni náà gbọ́dọ̀ yan ìdáhùn tó bá àmì náà mu. Àwọn ìgbésẹ̀ tó ń ṣiṣẹ́ pọ̀ yìí ṣàlàyé ìdí tí ìdáhùn fi lè yára nínú iṣẹ́ kan, kí ó sì lọra nínú òmíràn. 3 4

Iṣẹ́ àyẹ̀wò àkókò ìdáhùn wa tó ṣe pàtàkì jù lọ máa ń lo àmì ìran kan àti ìdáhùn kan. Eré àfojúsùn fi ibi tí àfojúsùn wà àti ìṣípò kún un; ìdánwò ìyára títẹ̀ bọ́tìnnì sì ń ka àwọn ìgbésẹ̀ tó tún ara wọn ṣe dípò dídúró de àmì tí àkókò rẹ̀ kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀. Àwọn eré wọ̀nyí lè jẹ́ ìgbádùn, ṣùgbọ́n ohun tí wọ́n ń wọ̀n kì í ṣe àkókò kan náà.

Bí a ṣe ń wọ̀n ọ́

Iṣẹ́ àyẹ̀wòOhun tí ẹni tó ń kópa gbọ́dọ̀ ṣeÌdí tí àkókò wọn fi yàtọ̀
Ìdáhùn rọrùnṢe ìdáhùn kan tí a ti múra sílẹ̀ sí àmì kanÌmúrasílẹ̀ àti àkókò tí àmì náà dé ló ṣe pàtàkì
Ìdáhùn yíyànYan ìdáhùn tó bá àmì náà muYíyan fi iṣẹ́ kún un
Lọ/ṣé má lọDáhùn sí àwọn àmì kan, má sì dáhùn sí àwọn mìírànÌdènà ìdáhùn àti ọgbọ́n ìpinnu wọ inú rẹ̀
Ìṣọ́raMáa múra sílẹ̀ nígbà ìdúró tí àkókò rẹ̀ kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀ tó ń tún ara rẹ̀ ṣeÀìfiyèsí àti ìyípadà nínú ìmúrasílẹ̀ máa ń hàn gbangba

Iṣẹ́ Hick àtijọ́ yí iye àwọn àṣàyàn ìdáhùn padà. Ẹ̀kọ́ rẹ̀ ni pé ìsọfúnni tí a nílò láti yan ìgbésẹ̀ ṣe pàtàkì; kì í ṣe pé ìṣirò kan lè yí gbogbo eré padà sí èkejì. 5

Àwọn ìwádìí tó lo ìró àti ìran náà tún yàtọ̀ síra ní agbára àmì, ẹ̀rọ àti òfin ìdáhùn. Ìfiwéra àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kan rí pé ìdáhùn sí ìró yára ju ní àwọn ipò ìdánwò tirẹ̀; èyí kò fi hàn pé a gbọ́dọ̀ máa yọ iye àkókò kan náà kúrò nínú gbogbo ìdánwò ìran. 6

Ọ̀nà ìṣírò àbájáde náà ṣe pàtàkì. Ìgbìyànjú tó yára jù lọ, àárín ìwọ̀n àti àárín àtòjọ tí a tò láti kékeré dé ńlá ń dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìfojúsọ́nà àṣìṣe lè mú kí àbájáde “tó dára jù” dà bíi pé ó tayọ; àwọn ìgbìyànjú tó lọra gan-an sì lè mú àárín ìwọ̀n pọ̀ sí i. A gbọ́dọ̀ tẹ̀lé òfin tí a ti sọ tẹ́lẹ̀ fún bí a ṣe ń bójú tó àwọn àbájáde tó yàtọ̀, dípò yíyọ àwọn èyí tí kò bá wù wá kúrò. 7

Ọjọ́-orí àti àtúnwọ̀n: ìfiwéra wo ló bá a mu?

Àwọn ìlà díẹ̀ tí a yàn ní ìsàlẹ̀ wá láti Ìdánwò 1, Tábìlì 2 ti Woods àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀, nínú àpẹẹrẹ àwọn ènìyàn àdúgbò. Àwọn iye náà jẹ́ àkókò ìdáhùn rọrùn sí àmì ìran tí a gbà sílẹ̀ kí ìwádìí náà tó ṣàtúnṣe fún ìdádúró ẹ̀rọ. “SD” ṣàpèjúwe bí àbájáde àwọn ènìyàn ṣe yàtọ̀ síra nínú ẹgbẹ́ ọjọ́-orí kọ̀ọ̀kan. 1

Ọjọ́-orí ní ọdúnÀwọn tó kópaÀárín àkókò tí a gbà sílẹ̀, msSD, ms
18–2486217.919.5
32–38201224.823.4
46–51276233.627.2
59–65246239.128.1

Àwọn iye wọ̀nyí jẹ́ ìwífún ìfiwéra, kì í ṣe tábìlì ìwọ̀n tí a ti ṣàtúnṣe fún ẹ̀rọ rẹ. Ìdánwò náà lo àkókò ìfihàn àmì, ohun èlò ìdáhùn àti ìlànà ìgbìyànjú ọ̀pọ̀lọpọ̀ tirẹ̀. Ìwádìí mìíràn tàbí fóònù mìíràn lè mú iye tó yàtọ̀ jáde láìsí pé ìyàtọ̀ náà túmọ̀ sí pé ẹ̀dá ènìyàn ẹgbẹ́ kan yàtọ̀. Àwọn ìwádìí tó fi ẹ̀rọ wéra ṣètìlẹ́yìn fún pípa àlàyé yìí mọ́. 8

A kò ṣe tábìlì ìyípadà sí ìpele ọgọ́rùn-ún ọjọ́-orí Helibrain tó dúró fún gbogbo ènìyàn níbí. Tábìlì ipò àwọn olùṣeré, tí ó bá wà nínú eré kan, fi àbájáde rẹ wé ti àwọn olùṣeré tó kópa àti irú ìdánwò tí wọ́n ṣe; kì í ṣe dandan pé ó jẹ́ ìwọ̀n ìpele gbogbo ènìyàn.

02 / Fi sí àyíká rẹ̀

Ohun tó ń nípa lórí rẹ̀

Àwọn àmì ẹ̀rí dáhùn ìbéèrè náà pé “ṣé ipa kan wà lórí àbájáde yìí?” Wọn kò ṣèlérí ìlọsíwájú pàtó. Níbi tí ìwọ̀n ẹ̀rí Helibrain bá wà, a máa so ẹgbẹ́ ènìyàn àti àbájáde tí ó kan mọ́ ọn. “A kò tíì ṣe ìwọ̀n” túmọ̀ sí pé a kò ní ìwọ̀n tó bá a mu; kò túmọ̀ sí pé kò sí ipa kankan. Àwọn àbájáde nípa ọjọ́-orí àti ẹ̀rọ jẹ́ ẹ̀rí ìwọ̀n, kì í ṣe ìwọ̀n ìtọ́jú.

Oorun

Ẹ̀rí tó dára

Ìwọ̀n tó wà ní àkọsílẹ̀: àìsùn pátápátá → àìfiyèsí nínú iṣẹ́ ìṣọ́ra.

Ó ṣeé ṣe kí àìsùn pátápátá mú kí ìṣọ́ra dín kù. Àwọn ìdáhùn tó lọra àti àìfiyèsí lè sọ ìwífún tó pọ̀ sí i ju ìdáhùn kan tó yára jù lọ lọ; ẹ̀rí wa ṣètìlẹ́yìn fún ipa kan, ṣùgbọ́n a kò mọ ìwọ̀n rẹ dájú. 9

Ìdààmú

A kò fún ìdáhùn rọrùn ní ìpele ẹ̀rí

Àbájáde iṣẹ́ aláṣẹ kì í ṣe ìṣírò àkókò ìdáhùn rọrùn.

Ìdààmú ní ipa tó yàtọ̀ lórí oríṣiríṣi iṣẹ́ ìmọ̀. A kò ní ìpele ẹ̀rí tó bá ìbéèrè mu fún àkókò ìdádúró kan pàtó nínú ìdáhùn rọrùn tí ìdààmú ojoojúmọ́ ń fà. 10

Ìdárayá

Ẹ̀rí kò tó

Ìwọ̀n tó wà ní àkọsílẹ̀: ìmọ̀ gbogbogbò nínú onírúurú ìwádìí ìdárayá.

Ìpele ẹ̀rí gbogbogbò fún ìdárayá àti ìmọ̀ kéré gan-an. Kò fi hàn pé ìdárayá ń mú iye àkókò ìdáhùn tó ṣeé gbẹ́kẹ̀ lé pọ̀ sí i lójúkan nínú iṣẹ́ ìran wa. 11

Ọjọ́-orí

Ìfiwéra ọjọ́-orí

Ìlànà ìdánwò ìran tí a ṣàtúnṣe ìwọ̀n rẹ̀, pẹ̀lú àwọn àkókò tí a gbà sílẹ̀ lókè.

Àárín ìdáhùn lọra sí i nínú àwọn ẹgbẹ́ àgbàlagbà nínú àpẹẹrẹ tí a tọ́ka sí. Èyí jẹ́ ìbáṣepọ̀ láàárín àwọn ẹgbẹ́, kì í ṣe ìwọ̀n bí ẹni kọ̀ọ̀kan ṣe ń dín kù tàbí àyẹ̀wò ọjọ́-orí. 1

Ìmúraṣe

Ẹ̀rí ìdánwò àtúntò

Mímọ̀ ìlànà àti bí a ṣe lè gbẹ́kẹ̀ lé àbájáde.

Àbájáde tó dára sí i nígbà ìdánwò àtúntò lè wá látinú kíkẹ́kọ̀ọ́ àkókò àti òfin ìdáhùn. Ìgbìyànjú léraléra tún ń mú kí ó ṣeé ṣe sí i pé ìgbìyànjú tó yára jù lọ máa yàtọ̀. Fi àárín àbájáde tó máa ń ṣẹlẹ̀ wéra ní ọ̀nà kan náà ní gbogbo ìgbà. 12

Ẹ̀rọ

Ẹ̀rí nípa àkókò

Ipa ìwọ̀n, kì í ṣe ìdásí lórí ẹ̀dá ènìyàn.

Ìdádúró ìfihàn àti ìdáhùn yàtọ̀ láti ẹ̀rọ kan sí òmíràn àti láti ìlànà ìdánwò kan sí òmíràn. Ìgbà tí ojú ìbòjú fi ń tún àwòrán ṣe nìkan kò tó láti ṣàtúnṣe gbogbo ìdádúró. 2

Kí ni ìlọsíwájú ń dé, kí sì ni kò dé?

Yíyára sí i lórí àmì tí o mọ̀ jẹ́ àṣeyọrí pàtó

Mímọ àkókò tí iṣẹ́ kan máa ń gba lè mú kí ìmúrasílẹ̀ yára; ṣùgbọ́n fífojúsọ́nà fún àmì náà tún lè mú àbájáde yára lọ́nà tí kò bófin mu. A kò gbọ́dọ̀ pe èyíkéyìí nínú wọn ní ìlọsíwájú gbogbogbò nínú ìmọ̀. Ìdánwò àtúntò tó bójú mu gbọ́dọ̀ pa ìdúró tí àkókò rẹ̀ kò ṣeé sọ tẹ́lẹ̀ àti òfin ìṣírò kan náà mọ́. 1

Àwọn ìlérí nípa ìdánrawò gbọ́dọ̀ tọ́ka sí àbájáde tí wọ́n ń ṣèlérí. Àfojúsùn tó dára sí i lè wúlò fún iṣẹ́ àfojúsùn, ṣùgbọ́n kò fi hàn pé ìpinnu nínú ọkọ̀ ojú-ọ̀nà tàbí eré ìdárayá yóò yára sí i. Àwọn àgbéyẹ̀wò ńlá lórí ìdánrawò ọpọlọ kò ṣètìlẹ́yìn fún ìrò pé ìlọsíwájú nínú ìdáhùn tí a ti ṣe ìmúraṣe rẹ̀ yóò lọ sí àwọn ọgbọ́n gidi ayé mìíràn láìsí ẹ̀rí. 13

Bí a ṣe lè gbẹ́kẹ̀ lé ìwọ̀n jẹ́ ìbéèrè ọ̀tọ̀ sí ìbéèrè ìlọsíwájú. Ìgbàgbọ́ pọ̀ sí i lè dín díẹ̀ lára àṣìṣe ìwọ̀n kù, ṣùgbọ́n ìdánwò tó gùn sí i lè mú àárẹ̀ tàbí àìfiyèsí wá. Ìlànà tó yẹ sinmi lórí bóyá o fẹ́ ṣàyẹ̀wò ìyára ìdáhùn rọrùn tó wọ́pọ̀, ìṣọ́ra, tàbí kíkẹ́kọ̀ọ́. Iṣẹ́ kúkúrú wa jẹ́ ọ̀nà láti ṣàyẹ̀wò iṣẹ́ kan, kì í ṣe ìdánwò ìjẹ́rìí ààbò. 14 15

03 / Gbìyànjú kí o sì fi wé

Gbìyànjú rẹ̀ lórí Helibrain

Lo ojú ìbòjú, ọ̀nà ìdáhùn àti ọwọ́ kan náà nígbà tí o bá ń fi àwọn ìpàdé wéra. Ka bí ìdánwò ṣe ń bójú tó títẹ̀ bọ́tìnì ṣáájú àmì àti bí ó ṣe ń ṣàkójọ àbájáde rẹ kí o tó túmọ̀ ìyípadà kan. Pa àwọn àbájáde ìgbà déédéé mọ́ pẹ̀lú àwọn àkọsílẹ̀ àṣeyọrí: lílépa ìgbà tó yára jù léraléra yí ìbéèrè tí o ń dáhùn padà.

Ohun èlò àkókò ọjọ́ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣètò àkíyèsí; ètò kafeini àti oorun ṣàpèjúwe àwọn ìrò inú ìṣirò, wọn kì í wọ̀n jíjí. A kò gbọ́dọ̀ lo ìdánwò kúkúrú láti pinnu bóyá ó bójú mu fún ẹnìkan láti wakọ̀ tàbí ṣe iṣẹ́ tó ṣe pàtàkì sí ààbò.

Àwọn ìdánwò àti eré

Àwọn irinṣẹ́ àti ìdánrawò

Àwọn ìdáhùn tó jọ mọ́ ọn

Àwọn ìbéèrè tí a sábà béèrè

Ṣé 200 milliseconds dára?

Ó lè yára nínú iṣẹ́ ìran kan, ṣùgbọ́n ìtumọ̀ rẹ̀ sinmi lórí ìlànà ìdánwò, ẹ̀rọ àti bí a ṣe ṣàkójọ àbájáde. Kò sí àmì ìrékọjá gbogbo ayé fún ìdánwò lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri. 2

Ṣé mo lè yọ àkókò àtúnṣe ojú ìbòjú mi kúrò?

Rárá. Àkókò àtúnṣe ojú ìbòjú jẹ́ apá kan ṣoṣo nínú àkókò ìfihàn àti ìdáhùn; yíyọ ọ́ kúrò kò ṣàtúnṣe gbogbo ètò náà. 8

Ṣé ìgbìyànjú mi tó yára jù ló fi agbára gidi mi hàn?

Ó fi ìgbìyànjú tó yára jù lọ tí a gbà sílẹ̀ lábẹ́ òfin yẹn hàn. Iṣẹ́ tó wọ́pọ̀, bí àbájáde ṣe ń yàtọ̀, ìfojúsọ́nà ṣáájú àmì àti àwọn ìdáhùn tó lọra ń dáhùn àwọn ìbéèrè ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. 7

Àwọn ìtọ́kasí

Àwọn ìjápọ̀ lọ sí DOI ìpilẹ̀ṣẹ̀ tàbí àkọsílẹ̀ orísun. Ìfiwéra ìwádìí ṣàpèjúwe àwọn iṣẹ́ tí a tọ́ka sí; kò jẹ́ ìmúdájú àwọn ẹ̀dà wa lórí ẹ̀rọ aṣàwákiri.

  1. Woods et al. (2015). Factors influencing the latency of simple reaction time.
  2. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  3. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  4. Woods et al. (2015). Age-related slowing of response selection and production in a visual choice reaction time task.
  5. Hick (1952). On the Rate of Gain of Information.
  6. Jain et al. (2015). A comparative study of visual and auditory reaction times on the basis of gender and physical activity levels of medical first year students.
  7. Ratcliff (1993). Methods for dealing with reaction time outliers..
  8. Bridges et al. (2020). The timing mega-study: comparing a range of experiment generators, both lab-based and online.
  9. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  10. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  11. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  12. Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
  13. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
  14. Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
  15. Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.