Yeqela kulokucuketfwe

Likhono lelingemuva kwemphumela

Sikhatsi sekuphendvula

Sikhatsi sekuphendvula sikhatsi lesisuka lapho kuvela khona sibonakaliso kuze kube ngulapho wente khona lokusicelako. Kuluhlolo olubonakalako lolulinganisiwe lwaWoods nalabo lasebenta nabo, sikhatsi lesimaphakathi lesirekhodiwe besingu-217.9 ms kubantfu labaneminyaka lengu-18–24, nangu-239.1 ms kulabaneminyaka lengu-59–65; leti yitimphumela letimaphakathi letihambisana nalendlela yekuhlola, akusito timiso letisebenta kuto tonkhe tivivinyo taku-inthanethi. 1

Kugcinwe kubuyeketwa · Tinkhomba 15

Hlola tivivinyo nemathuluzi ↓

01 / Condza

Kuyini

Sikhatsi lesincane sinetinyatselo letinyenti

Kufanele kubonakale sibonakaliso, sibonakale kuwe, bese usiguqula sibe sento. Umunwe wakho nawo kufanele uhambe ngalokwanele kuze kubhaliswe kuphendvula. Sikhatsi lesilinganiswa siphequluli sifaka tincenye temshini wekubonisa nekuphendvula kanye nemphendvulo yakho. Ngako silinganisa umuntfu lowenta umsebenti asebentisa imishini letsite, hhayi sivinini lesiqondile sekudluliswa kwetibonakaliso temizwa. 2

Ngekusho lokulula mayelana nendlela ingcondvo lesebenta ngayo, indlela yemiva lefunekako iletsa sibonakaliso, kunaka kusisita kutsi sihlale sikulungele, bese kuhlela nekukhipha umnyakato kwenta sento. Kuluhlolo lwekukhetsa, kufanele wente nesinqumo sekutsi ngusiphi sento lesifanele. Letinyatselo letisebentisanako tisita kuchaza kutsi kungani ungaphendvula ngekushesha kulomunye umsebenti, kodvwa ube nenshukumo lengetiwe kulomunye. 3 4

Luhlolo lwetfu lolukhulu lwesikhatsi sekuphendvula lusebentisa sibonakaliso lesibonakalako kanye nemphendvulo yinye. Kucecesha kukhomba kufaka indzawo yalokuhlosiwe kanye nemnyakato; luhlolo lwekushesha kwekucindzetela lona lubala tento letiphindzaphindzako kunekulindzela sibonakaliso lesingatiwa kutsi sitawufika nini. Le midlalo ingajatjulelwa njengaleyo lesedvute naloluhlolo, kodvwa imiphumela yayo ayilinganisi sikhatsi lesifanako.

Sikukala njani

UmsebentiLokufanele kwentiwe ngumhlanganyeliKungani tikhatsi tehluka
Kuphendvula lokululaKwenta kuphendvula lokulungiselelwe kanye nakubonakala sibonakalisoKulindzela nekufika kwesibonakaliso ngiko lokubalulekile
Kuphendvula ngekukhetsaKukhetsa kuphendvula lokufanele sibonakalisoKukhetsa kwengeta lomunye umsebenti
Go/no-goKuphendvula letinye tibonakaliso, ungaphendvuli kulamanyeKutibamba nekukhetsa indlela yekwenta kuyangenela
Kuhlala ulindzileKuchubeka ulungele kuphendvula ngesikhatsi kulindzelwa tibonakaliso letingatiwa kutsi tifika niniKuphambuka ekunakeni nekushintjashintja kuyavela

Kuluhlolo lwakudala lwaHick, linani letento lebingakhetswa belishintjwa. Sifundvo salo kutsi lwati loludzingekako kuze kukhetfwe sento lubalulekile; akusho kutsi i-equation yinye ingenta yonkhe imidlalo ifane. 5

Tifundvo letisebentisa imisindvo naleto letisebentisa tintfo letibonakalako nato tehluka ngamandla esibonakaliso, imishini nemitsetfo yekuphendvula. Kucatsanisa lokwentiwa bafundzi kutfole kutsi ngaphansi kwetimo talolucwaningo, kuphendvula emsindvweni bekushesha; akusho kutsi kufanele kususwe linani lelicondzile kuwo onkhe emiphumela yetivivinyo letibonakalako. 6

Indlela yekufinyeta imiphumela nayo ibalulekile. Luhlolo lolushesha kakhulu, sikhatsi lesimaphakathi nesilinganiso semkhatsini kuphendvula imibuto leyehlukene. Kuphendvula ngekungacabangi kungenta kutsi “umphumela wakho lomuhle kakhulu” ube ngulona lobaluleke kakhulu; timphendvulo letihamba kancane kakhulu tingakhuphula sikhatsi lesimaphakathi. Imitsetfo yekuphatsa imiphumela lengajwayelekile kufanele ibekwe kucala, kungasuswa nje leyo imiphumela lengahambisani naloko lokufunwako. 7

Iminyaka nemazinga ejwayelekile: ngukuphi kucatsanisa lokulungile?

Imigca letsite lengentasi itsatfwe ku-Experiment 1, Table 2 yaWoods nalabo lasebenta nabo, kusampula yemphakatsi. Lamanani sikhatsi sekuphendvula lokulula ngesibonakaliso lesibonakalako lesirekhodiwe, ngaphambi kwekulungiswa kwekulibala kwemishini kulolucwaningo. “SD” ikhombisa kwehluka kwemiphumela yebantfu labaseqenjini ngalinye lebudzala. 1

Budzala ngeminyakaBahlanganyeliSikhatsi lesimaphakathi lesirekhodiwe, msSD, ms
18–2486217.919.5
32–38201224.823.4
46–51276233.627.2
59–65246239.128.1

Lemininingwane yindlela yekucatsanisa, ayisiyo indlela lelinganisiwe yekubheka imiphumela yemshini wakho. Lolucwaningo lwasebentisa sikhatsi salo sekubonisa sibonakaliso, indlela yekuphendvula nendlela yekuphindza luhlolo. Lolunye lucwaningo noma lucingo lungaveza emavalue lehlukile ngaphandle kwekutsi kusho kutsi biology yelicembu lebantfu yehlukile. Tifundvo leticatsanisa imishini tiyasisekela leso secwayiso. 8

Asishicileli lapha emaphesenti ebudzala e-Helibrain lamela umphakatsi. Libhodi lemidlalo, nangabe likhona kulomdlalo lotsite, licatsanisa imiphumela yabadlali labahlanganyelako kanye nendlela lebhalisiwe; alisho ngokuzenzakalela kutsi yindlela yekulinganisa umphakatsi wonkhe.

02 / Buka simo

Yini letsintsa lona

Emalebuli ebufakazi aphendvula umbuto lotsi: “ukhona yini umphumela kulomphumela lohlolwako?” Awetsembisi inzuzo letsite. Nangabe i-Helibrain inesilinganiso sesisekelo sebufakazi, licembu lebantfu nemphumela lohlolwako kuyachubeka kuhambisana naso. “Akukakalelwa” kusho kutsi site silinganiso lesihambisanako; akusho kutsi kute umphumela. Lokutfolwe ngeminyaka nangemadivayisi kubufakazi bekukala, akusito tigaba tekwelapha.

Kulala

Bufakazi lobuhle

Silinganiso lesigciniwe: kungalali nhlobo → kuphelelwa tinaka ngesikhatsi ulindzile.

Kungalali nhlobo kungenta kutsi kuhlale ulindzile kube matima kakhulu. Timphendvulo letihamba kancane nekuvele ungaphendvuli kwesinye sikhatsi kuvame kusitjela lokunyenti kunemphendvulo yinye leyashesha kakhulu; bufakazi betfu buyawusekela lomphumela, kodvwa lingakacaci lizinga lawo. 9

Kucindzeteleka

Akukalinganiselwa ngesikhatsi sekuphendvula lokulula

Imiphumela yemisebenti yekulawula ayisiyo indlela yekulinganisa kuphendvula lokulula.

Kucindzeteleka kunemiphumela leyehlukene etinhlelweni letehlukene tekucabanga. Asinabo bufakazi lobulinganisiwe lobufanako lobungasho kutsi kucindzeteleka kwansuku tonkhe kubambezela kuphendvula lokulula ngesikhatsi lesitsite. 10

Kuvocavoca umtimba

Bufakazi abukanele

Silinganiso lesigciniwe: kucabanga jikelele etifundvweni letihlukahlukene tekucocavoca.

Silinganiso lesibanti semphumela wekucocavoca ekucabangeni siphansi kakhulu. Asikhombisi kutsi emamilisekondi langaki latfolakala masinyane kulomsebenti wetfu losebentisa sibonakaliso lesibonakalako. 11

Budzala

Kucatsanisa ngeminyaka

Indlela lelinganisiwe yekuhlola kubona, nemiphumela yesikhatsi lesirekhodiwe lesiboniswe lapha.

Esampuleni lesicashuniwe, bantfu labadzala baba netimphendvulo letihamba kancane ngemlinganiselo. Loku kuhlobana kwelicembu, akusiyo indlela yekubala kwehla kwemakhono emuntfu ngamunye noma yekuhlola budzala. 1

Kucecesha

Bufakazi bekuphindza luhlolo

Kujwayelana neluhlolo nekwetsembeka kwemphumela.

Kutfola imiphumela lencono nawuphindza luhlolo kungabangelwa kufundza sikhatsi kanye nemitsetfo yekuphendvula. Kuphindza tetama kwenta kube lula kutfola imphendvulo leyashesha kakhulu; hlale ucatsanisa imiphumela levamile ngendlela lefanako. 12

Imishini

Bufakazi betikhatsi

Umphumela wesilinganiso, hhayi lushintjo lwebiology.

Sikhatsi sekulibala kwesibonisi nendlela yekufaka imphendvulo kuyehluka emishinini nendlela yekuhlola. Sikhatsi lesitsatsa kutsi sikrini sikhombise sitfombe sisinye asisiyo yonkhe indlela yekulungisa kulibala. 2

Yini ledlulisekako, futsi yini lengadluliseki?

Kuphendvula ngekushesha esibonakalisweni lesetayelekile kuyinzuzo letsite

Kwati sikhatsi saloluhlolo kungenta kutsi uhlale ulungele kuphendvula; kulindzela sibonakaliso kusengaphambili nako kungenta umphumela usheshe ngendlela lengasilo. Akukho kuloku lokufanele kuchazwe njengentfutfuko yekucabanga jikelele. Nawuphindza luhlolo ngendlela lelungile, gcina kulindza lokungatiwa kanye nemtsetfo wekubala imiphumela lofananako. 1

Timangalo tekucecesha kufanele tihambisane nemphumela letiwetsembisako. Kukhomba kahle kungakusita emsebentini wekuhlose, kodvwa akufakazeli kutsi utawenta tincumo ngekushesha emgwacweni noma emdlalweni. Kubuyeketwa lokubanti kwekucecesha ingcondvo akusekeli umbono wekutsi kutfutfuka ekuphendvuleni lokuceceshiwe kudlulela ngokuzenzakalela emakhonweni langafani ekuphileni kwansuku tonkhe. 13

Kwetsembeka kwesilinganiso ngumbuto loyawehlukile ekutfutfukeni. Kuphindza kaningi kunganciphisa lokunye kungaciniseki kwesilinganiso, kodvwa luhlolo loludze lungabangela kukhatsala noma kunganaki. Indlela lefanele incike ekutseni ufuna kuhlola yini: kushesha lokuvamile kwekuphendvula lokulula, kuhlala ulindzile noma kufundza. Umdlalo wetfu lomfisha uyindlela yekuhlola umsebenti, awusiyo luhlolo lwekutsi uphephile yini. 14 15

03 / Zama ucatjanise

Kuzame ku-Helibrain

Sebentisa sikrini lesifanako, indlela yekufaka imphendvulo lesifanako kanye nesandla lesifanako nawucatsanisa tikhatsi tekuhlola. Fundza indlela luhlolo loluphatsa ngayo kucindzetela kusesekuseni kanye nekufinyeta kwemphumela ngaphambi kwekuchaza lushintjo. Gcina nemiphumela yemalanga levamile kanye naleyo lemihle kakhulu: kuhlala ulandzela umphumela lokushesha kakhulu kushintja umbuto lowuphendvulako.

Lithuluzi lesikhatsi selilanga lingakusita uhlele loko lokubonile; emathuluzi ekuhlela ikhafeyini nekulala achaza lokucatjangwako, awalinganisi kuphaphama. Luhlolo lolufisha akukafaneli lusetjentiselwe kuncuma kutsi umuntfu uphephile yini kushayela noma kwenta umsebenti loyingoti.

Tivivinyo nemidlalo

Emathuluzi nekutetayeta

Timphendvulo letihambisanako

Imibuto levame kubutwa

Emamilisekondi langu-200 ayimphumela lomuhle yini?

Angashesha kulomunye umsebenti wekubona, kodvwa inchazelo yemphumela incike endleleni yekuhlola, emshinini nekufinyeta kwemphumela. Kute umphumela wekuphasa luhlolo lwesiphequluli losebenta kuto tonkhe timo. 2

Ngingasusa yini sikhatsi sekubonisa kwesikrini?

Cha. Sikhatsi sekubonisa siyincenye yinye nje yekutsi sikrini siphendvula nini kanye nesikhatsi semshini; kusisusa akulinganisi lonkhe luhlelo. 8

Luhlolo lwami lolushesha kakhulu lukhombisa likhono lami langempela yini?

Lukhombisa luhlolo lolushesha kakhulu lolurekhodiwe ngaphansi kwalowo mtsetfo. Indlela lojwayele kwenta ngayo, kushintjashintja kwemiphumela, kuphendvula ungakalindzeli kanye netimphendvulo letihamba kancane kuphendvula imibuto leyehlukene. 7

Tinkhomba

Tihlanganisi tiholela ku-DOI yekucala noma kurekhodi lemtfombo. Kucatsanisa kwelucwaningo kuchaza imisebenti lehloliwe; akusho kutsi sivivinye tinhlobo tetfu tesiphequluli safakazela kutsi tiyasebenta.

  1. Woods et al. (2015). Factors influencing the latency of simple reaction time.
  2. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  3. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  4. Woods et al. (2015). Age-related slowing of response selection and production in a visual choice reaction time task.
  5. Hick (1952). On the Rate of Gain of Information.
  6. Jain et al. (2015). A comparative study of visual and auditory reaction times on the basis of gender and physical activity levels of medical first year students.
  7. Ratcliff (1993). Methods for dealing with reaction time outliers..
  8. Bridges et al. (2020). The timing mega-study: comparing a range of experiment generators, both lab-based and online.
  9. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  10. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  11. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  12. Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
  13. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
  14. Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
  15. Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.