01 / Ghọta
Ihe ọ bụ
Obere oge a nwere ọtụtụ nzọụkwụ
A ga-egosipụta mgbaama anya, hụ ya ma gbanwee ya ka ọ bụrụ omume. Mkpịsị aka ga-emegharịkwa ruo n'ókè ga-eme ka usoro ahụ mata pịa. Ntụrụ oge n'ime ihe nchọgharị na-agụnye akụkụ ụfọdụ nke sistemụ ngosi na nzaghachi tinyere nke onye ahụ. Ya mere, ọ na-atụ onye na-arụ ọrụ n'otu ngwa, ọ bụghị ọsọ ozugbo nke mgbama akwara si aga. 2
N'ịkọwa sistemụ ụbụrụ n'ụzọ dị mfe, ụzọ mmetụta ahụ dị mkpa na-ebute mgbaama, nlebara anya na-eme ka onye ahụ dị njikere, atụmatụ mmegharị na mmegharị ahụ emechaa mepụta omume ahụ. Ọrụ nhọrọ na-agbakwụnye ịhọrọ omume kwesịrị ekwesị. Nzọụkwụ ndị a na-arụkọ ọrụ na-enyere aka ịkọwa ihe mere mmadụ ji aza ngwa ngwa n'otu ọrụ ma jiri nwayọọ karịa n'ọzọ. 3 4
Nnwale mmeghachi omume anyị bụ isi na-eji otu ihe ngosi anya na otu nzaghachi. Ọzụzụ ịkụ ihe n'ụzọ ziri ezi na-agbakwụnye ebe ebumnuche dị na mmegharị; nnwale ọsọ ịpị na-atụ oge ihe omume a na-eme ugboro ugboro kama ichere mgbaama a na-amaghị mgbe ọ ga-abịa. Egwuregwu ndị ahụ nwere ike ịdị ụtọ, ma akara ha anaghị atụ otu oge a.
Otu anyị si atụ ya
| Ọrụ | Ihe onye na-eme nnwale ga-eme | Ihe kpatara oge ji dị iche |
|---|---|---|
| Mmeghachi omume dị mfe | Nye otu nzaghachi a kwadebere maka mgbaama | Ịdị njikere na mgbe mgbaama bịara bụ isi |
| Mmeghachi omume nhọrọ | Họrọ nzaghachi dabara na mgbaama ahụ | Ịhọrọ na-agbakwụnye ọrụ |
| Gaa/akwụsị | Zaa ụfọdụ mgbaama ma kwụsị maka ndị ọzọ | Njide onwe na usoro mkpebi na-etinye aka |
| Ịnọ na nche | Nọgide na-adị njikere n'oge nchere a na-amaghị mgbe ọ ga-akwụsị, nke na-eme ugboro ugboro | Oge uche kwụsịrị na mgbanwe arụmọrụ na-apụta ìhè |
Nnwale Hick a ma ama gbanwere ọnụ ọgụgụ nzaghachi a ga-ahọrọ. Ihe ọ na-akụzi bụ na ozi a chọrọ iji họrọ omume dị mkpa; ọ bụghị na otu mgbakọ nwere ike ịtụgharị akara egwuregwu ọ bụla ka ọ bụrụ nke ọzọ. 5
Nnyocha ụda na nke anya dịkwa iche n'ike ihe ngosi, ngwa na iwu nzaghachi. N'otu ntụnyere ụmụ akwụkwọ, a hụrụ uru maka mgbaama ụda n'okpuru ọnọdụ nke nnwale ahụ; nke a apụtaghị na e nwere otu oge a kapịrị ọnụ a ga-ewepụ n'oge nnwale anya niile. 6
Ụzọ e si chịkọta akara dịkwa mkpa. Nnwale kacha ọsọ, nkezi na etiti na-aza ajụjụ dị iche iche. Ịtụ anya mgbaama n'amaghị ama nwere ike ime ka “kacha mma nke onwe” dị ngwa karịa ka o kwesịrị; nnwale ndị dị nwayọọ nke ukwuu nwekwara ike ịgbanwe nkezi. A ga-ekpebi tupu oge eruo otú a ga-esi mesoo nsonaazụ pụrụ iche, kama iwepụ nke ọ bụla na-adịchaghị mma. 7
Afọ na ụkpụrụ: kedu ntụnyere ziri ezi?
Ahịrị ole ndị a sitere na Nnwale 1, Tebụl 2 nke Woods na ndị ọrụ ibe ya, n'ihe atụ ndị mmadụ si n'obodo. Ọnụọgụ ndị a bụ oge mmeghachi omume anya dị mfe e dekọrọ tupu e mezie igbu oge ngwa nnwale ahụ. “SD” na-egosi etu nsonaazụ ndị mmadụ si gbasaa n'ime otu afọ ọ bụla. 1
| Afọ | Ndị sonyere | Nkezi oge e dekọrọ, ms | SD, ms |
|---|---|---|---|
| 18–24 | 86 | 217.9 | 19.5 |
| 32–38 | 201 | 224.8 | 23.4 |
| 46–51 | 276 | 233.6 | 27.2 |
| 59–65 | 246 | 239.1 | 28.1 |
Ọnụọgụ ndị a bụ maka ntụnyere, ha abụghị tebụl e haziri maka ngwaọrụ gị. Nnwale ahụ ji usoro nke ya gosipụta ihe ngosi, tinye nzaghachi ma mee nnwale ugboro ugboro. Nnyocha ọzọ ma ọ bụ ekwentị ọzọ nwere ike inye ọnụọgụ dị iche n'enweghị ihe gosiri na bayọlọji ndị mmadụ dị iche. Nnyocha tụnyere ngwa na-egosi na ọ dị mkpa idebe ihe ndị a n'uche. 8
Anyị ebipụtaghị ntụgharị Helibrain a pụrụ ịnọchite anya mmadụ niile nke na-ejikọta afọ na pasentị ebe a. Bọọdụ ọkwa ndị egwuregwu, ma ọ bụrụ na e nwere ya n'otu ọrụ, na-atụnyere gị na ndị sonyere na ọrụ na ọnọdụ e dekọrọ; ọ bụghị iwu na ọ ga-anọchite anya ụkpụrụ ndị mmadụ n'ozuzu ya.
02 / Tụlee ọnọdụ ya
Ihe na-emetụta ya
Akara ihe akaebe na-aza ajụjụ a: “mmetụta ọ̀ dị n'ihe a tụrụ?” Ha anaghị ekwe nkwa mmụba ụfọdụ. Ebe e nwere ọkwa ihe akaebe Helibrain, a na-edobe ndị ọ metụtara na nsonaazụ a tụrụ ọnụ. “Enweghị ọkwa” pụtara na anyị enweghị ọkwa dabara na ya; ọ pụtaghị na mmetụta adịghị. Nsonaazụ gbasara afọ na ngwaọrụ bụ ihe akaebe gbasara nha, ọ bụghị ọkwa ọgwụgwọ.
Ụra
Ihe akaebe dị mmaOgo e dekọrọ: ụkọ ụra kpamkpam → oge uche kwụsịrị mgbe a na-anọ na nche.
O yikarịrị ka ụkọ ụra kpamkpam na-eme ka ịnọ na nche ka njọ. Nzaghachi na-adịghị ngwa na oge uche kwụsịrị na-enyekarị ozi karịa otu nzaghachi kacha ngwa; ihe akaebe anyị na-akwado na mmetụta ahụ dị, ma oke ya ejighị n'aka. 9
Nrụgide
Enwebeghị ogo maka oge mmeghachi omume dị mfeNchọpụta gbasara ọrụ nchịkwa ụbụrụ abụghị atụmatụ oge mmeghachi omume dị mfe.
Nrụgide na-emetụta usoro iche echiche dị iche iche n'ụzọ dị iche. Anyị enweghị ogo ihe akaebe kwekọrọ na ya nke na-egosi oge igbu oge a kapịrị ọnụ n'oge mmeghachi omume dị mfe n'ihi nrụgide kwa ụbọchị. 10
Mmega ahụ
Ihe akaebe ezughị ezuOgo e dekọrọ: nghọta n'ozuzu n'ọtụtụ nnyocha mmega ahụ dị iche iche.
Ogo akaebe sara mbara banyere mmega ahụ na nghọta dị nnọọ ala. Ọ naghị egosi na a ga-enwe ọnụọgụ milisekọnd a pụrụ ịdabere na ya ozugbo n'ọrụ anya anyị. 11
Afọ
Ntụnyere afọUsoro anya ahaziri ahazi, e gosikwara oge e dekọrọ n'elu.
Nkezi nzaghachi n'ime ndị otu meworo okenye dị nwayọọ karịa n'ihe atụ a kpọtụrụ aha. Nke a bụ njikọ a hụrụ n'etiti otu ndị mmadụ, ọ bụghị ọnụego mbelata nke otu onye ma ọ bụ nchọpụta ọrịa metụtara afọ. 1
Omume ugboro ugboro
Ihe akaebe nnwale ọzọỊma ọrụ ahụ na ntụkwasị obi akara.
Mmụba n'ule e mere ọzọ nwere ike ịpụta na ị mụtara oge na iwu nzaghachi. Ịnwale ugboro ugboro na-emekwa ka ohere ịnweta otu nnwale kacha ngwa bawanye; jiri otu ụdị akara na-anọchite anya arụmọrụ gị tụnyere oge niile. 12
Ngwaọrụ
Ihe akaebe gbasara ogeMmetụta n'otú e si atụ ya, ọ bụghị mgbanwe bayọlọji.
Igbu oge ihuenyo na nke ntinye dị iche site n'otu ngwaọrụ na usoro nnwale gaa n'ọzọ. Oge ihuenyo ji egosipụta onyonyo naanị ya ezughị iji mezie igbu oge niile. 2
Gịnị na-ebufe uru, gịnịkwa anaghị ebufe ya?
Ịza ngwa ngwa maka mgbaama ị maara bụ ihe i nwere ike ime kpọmkwem n'ọrụ ahụ
Ịmara oge ọrụ ahụ nwere ike ime ka ị dị njikere; ịtụkwa anya mgbaama ahụ nwere ike ime ka nsonaazụ gị dị ngwa n'ụzọ na-ezighị ezi. E kwesịghị ịkọwa nke ọ bụla dị ka mmụba n'ozuzu n'ikike iche echiche. Nnwale ọzọ ziri ezi na-edobe oge nchere a na-amaghị mgbe ọ ga-akwụsị na otu iwu akara ahụ. 1
Nkwupụta gbasara ọzụzụ ga-ekwu kpọmkwem nsonaazụ ọ na-ekwe nkwa. Ịkụ ihe n'ụzọ ziri ezi nwere ike ịba uru n'ọrụ ịkụ ihe, ma nke ahụ egosighị na mkpebi gị ga-adị ngwa n'okporo ụzọ ma ọ bụ n'egwuregwu. Nnyocha sara mbara banyere ọzụzụ ụbụrụ anaghị akwado echiche na ịka mma n'otu nzaghachi a na-emegharị ga-ebufe onwe ya ozugbo n'ikike ndị ọzọ a na-eji ná ndụ. 13
Ịtụkwasị obi n'ihe a tụrụ bụ ajụjụ dị iche na imeziwanye. Imegharị ọrụ ahụ ọtụtụ ugboro nwere ike ibelata ụfọdụ mkpọtụ n'ihe a tụrụ, ma nnwale dị ogologo nwekwara ike ịkpata ike ọgwụgwụ ma ọ bụ oge uche kwụsịrị. Usoro kwesịrị ekwesị dabere n'ihe ị chọrọ ịmụ: ọsọ mmeghachi omume dị mfe a na-ahụkarị, ịnọ na nche, ma ọ bụ mmụta. Ọrụ anyị dị mkpirikpi bụ ụzọ isi nyochaa ụdị ọrụ a, ọ bụghị ule na-egosi na mmadụ nwere ike ịrụ ọrụ n'enweghị ihe ize ndụ. 14 15
03 / Nwaa ma tụnyere
Nwaa ya na Helibrain
Jiri otu ihuenyo, otu ụzọ ntinye na otu aka mgbe ị na-atụnyere nnọkọ. Tupu ịkọwa mgbanwe, gụọ otú nnwale ahụ si mesoo pịa ndị mere tupu mgbaama na otú o si chịkọta akara. Debe nnọkọ nkịtị yana ndị kacha mma: ịchụso nnwale kacha ngwa ugboro ugboro na-agbanwe ajụjụ a na-aza.
Ngwaọrụ ịhazi oge ụbọchị nwere ike inyere gị aka ịhazi ihe ndị ị hụrụ; ngwaọrụ na-ahazi caffeine na ụra na-akọwa echiche e ji rụọ ha, ha anaghị atụ ịmụrụ anya. E kwesịghị iji nnwale dị mkpirikpi kpebie ma mmadụ nwere ike ịnya ụgbọala ma ọ bụ rụọ ọrụ dị ize ndụ n'enweghị nsogbu.
Nnwale na egwuregwu
Nnwale oge mmeghachi omume
Otu mgbaama anya na otu nzaghachi.
Nnwale ogologo oge nlebara anya
Ịdị njikere n'oge ọrụ ogologo nke ilegide mgbaama anya.
Nnwale ịga/ịkwụsị
Tinye mkpa ịkwụsị nzaghachi i kwadebere.
Nnwale ịgbanwe ọrụ
Tinye iwu nzaghachi na-agbanwe agbanwe.
Ọzụzụ ịkụ ihe n'ụzọ ziri ezi
Jikọta ịhụ ebumnuche na mmegharị na izi ezi.
Nnwale ọsọ ịpị
Mmegharị aka a na-eme ugboro ugboro; tụnyere naanị otu ụdị ntinye.
Ngwa na imegharị ọrụ
Oge mmeghachi omume n'oge dị iche iche n'ụbọchị
Hazie ihe ndị ị hụrụ ugboro ugboro n'okpuru ọnọdụ yiri ibe ha.
Ọzụzụ ịkụ ihe n'ụzọ ziri ezi
Mee ụdị ọrụ jikọtara ịhụ ihe na mmegharị aka.
Onye nhazi egwuregwu na ụra
Hazie oge egwuregwu n'akụkụ oge ụra ị họọrọ.
Ihe mgbakọ caffeine
Nyochaa echiche gbasara oge; ọ naghị atụ ogo caffeine n'ọbara ma ọ bụ ịmụrụ anya.
Ihe mgbakọ ụkọ ụra
Lelee atụmatụ dabere n'ogo ụra i tinyere.
Onye nhazi ụra maka ọrụ mgbanwe oge
Hazie oge i nwere ike ịrahụ n'akụkụ oge ọrụ.
Onye nhazi mgbanwe oge njem
Nyochaa usoro njem n'ebughị ya dị ka nkwa arụmọrụ.
Azịza ndị metụtara ya
- Oge mmeghachi omume nke ntị ọ̀ na-adị ngwa karịa nke anya? →
- Kedu ogologo oge nlebara anya mmadụ na-enwe na nkezi? →
- Caffeine ọ na-eme ka oge mmeghachi omume dịkwuo mma? →
- Ndị mmadụ ọ pụrụ ịrụ ọtụtụ ọrụ n'otu oge n'ezie? →
- Nkwụsịtụ dị mkpirikpi ọ na-eme ka nlebara anya dịkwuo mma? →
- Ọ na-ewe n'ezie nkeji 23 iji nweghachi nlebara anya mgbe agbaghasịrị gị n'ọrụ? →
- Gịnị mere oge mmeghachi omume m ji adị ogologo na ekwentị karịa na kọmputa? →
- Kedu ka oge mmeghachi omume si agbanwe ka mmadụ na-aka nká? →
- Ugboro ole nke nnwale na-eme ka nnwale oge mmeghachi omume bụrụ nke a pụrụ ịtụkwasị obi? →
- Oge mmeghachi omume nke mmadụ ọ nwere ike ịdị n'okpuru 100 ms? →
- Gịnị bụ ọdịiche dị n'etiti oge mmeghachi omume dị mfe na nke nhọrọ? →
- Olee ókè ụkọ ụra si eme ka oge mmeghachi omume dịkwuo ogologo? →
- Kedu oge mmeghachi omume dị mma? →
- Gịnị bụ ntụgharị anya nlebara anya, na ogologo oge ole ka ọ na-ewe? →
Ajụjụ a na-ajụkarị
200 milisekọnd ò dị mma?
O nwere ike ịdị ngwa n'otu ọrụ anya, ma ihe ọ pụtara dabere n'usoro nnwale, ngwaọrụ na nchịkọta akara. Enweghị akara ngafe zuru ụwa ọnụ maka ihe nchọgharị. 2
Enwere m ike iwepụ oge ihuenyo m ji egosipụta onyonyo?
Mba. Oge ihuenyo ji egosipụta onyonyo bụ naanị otu akụkụ nke oge ngosi na nzaghachi; iwepụ ya anaghị ahazi oge sistemụ niile. 8
Nnwale m kacha ngwa ò na-egosi ezigbo ikike m?
Ọ na-egosi nnwale kacha ngwa e dekọrọ n'okpuru iwu ahụ. Arụmọrụ a na-ahụkarị, mgbanwe, ịtụ anya mgbaama na nzaghachi na-adịghị ngwa na-aza ajụjụ dị iche iche. 7
Isi mmalite
Njikọ ndị a na-eduga na DOI mbụ ma ọ bụ ndekọ isi mmalite ahụ. Ntụnyere nnyocha na-akọwa ọrụ e zoro aka na ya; ha anaghị akwado ụdị ọrụ anyị dị na ihe nchọgharị.
- Woods et al. (2015). Factors influencing the latency of simple reaction time.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
- Woods et al. (2015). Age-related slowing of response selection and production in a visual choice reaction time task.
- Hick (1952). On the Rate of Gain of Information.
- Jain et al. (2015). A comparative study of visual and auditory reaction times on the basis of gender and physical activity levels of medical first year students.
- Ratcliff (1993). Methods for dealing with reaction time outliers..
- Bridges et al. (2020). The timing mega-study: comparing a range of experiment generators, both lab-based and online.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
- Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.