Gaa na ọdịnaya

Ikike dị n'azụ akara

Nlebara anya

Nlebara anya na-enyere gị ịhọrọ ozi bara uru ma nọgide na-elekwasị anya na ya. N'otu nnyocha e mere mmadụ 10,430 dị afọ 10–70, ikike ilekwasị anya ogologo oge ruru ogo kacha elu na mmalite afọ iri anọ, ebe usoro nzaghachi na-akpachapụ anya karị; “ịza ngwa ngwa” na “ilekwasị anya nke ọma” bụ ihe dị iche. 1

Ụbọchị e nyochara ya ikpeazụ · Isi mmalite 14

Chọpụta nnwale na ngwa ↓

01 / Ghọta

Ihe ọ bụ

Ịnọgide n'ọrụ na ịhọrọ ihe a chọrọ

Nlebara anya na-adịgide adịgide bụ idebe ebumnobi ọrụ n'uche ka oge na-aga, gụnyere oge ọrụ pere mpe. Nlebara anya nhọrọ bụ ibute ozi dị mkpa ụzọ mgbe ozi ndị ọzọ na-asọ mpi. Ya mere, ọrụ dị jụụ nke a na-ele anya maka mgbama na ọrụ agba-okwu nke nwere ihe na-emegiderịta onwe ha na-ajụ ajụjụ dị iche. Akara dị ala n'otu n'ime ha apụtaghị na ọ na-atụ nkeji ole mmadụ nwere ike itinye uche n'ihe omume niile. 2

Nkọwa dị mfe na-ekewa usoro na-eme ka mmadụ mụrụ anya, tụgharịa uche n'ihe ọmụma na ịchịkwa ọrụ echiche. Mmetụta ụbụrụ isi na thalamus nwere n'ịmụ anya na-emekọrịta ihe na netwọkụ nlebara anya dị n'ihu na n'akụkụ ụbụrụ; netwọkụ ndị ahụ na-akpọkwa usoro mmetụta ahụ kwesịrị ekwesị maka ihe ị na-eme. Nke a bụ nkọwa bara uru, ọ bụghị map na-ejikọta akara otu nnwale na otu mpaghara ụbụrụ. 2

Nnwale ogologo oge nlebara anya anyị na-elele njikere ịzaghachi mgbama. Nnwale ịga/ịkwụsị na-agbakwụnye mkpa ọ dị igbochi nzaghachi, ebe Stroop na-agbakwụnye okwu na agba ndị na-asọ mpi. Mmadụ nwere ike ime nke ọma n'ilekọta mgbama na-apụta mgbe ụfọdụ, ma okwu na-emegiderịta onwe ha dọpụ uche ya; ihe megidere ya nwekwara ike ime. Ilele ọtụtụ akụkụ na-eme ka ihe ọrụ nke ọ bụla chọrọ pụta ìhè, kama ịgwakọta ha n'otu akara ilekwasị anya na-enweghị nkọwa. 3

Otu anyị si atụ ya

Ọrụ a ma amaIsi ihe ọ chọrọIhe a ga-atụle ọnụ
Nnwale ịdị njikere nke uche na ahụNọgide na-adị njikere maka mgbama a na-amaghị mgbe ọ ga-apụtaỌsọ nzaghachi a na-ahụkarị, nzaghachi nwayọ na oge e leghaara mgbama anya
Nnwale arụmọrụ na-aga n'ihuZaa ugboro ugboro ka ị na-elele ihe ndị pụrụ icheIhe a chọpụtara, ndị a hapụrụ, mkpu ụgha na ịdịgide nke nzaghachi
Nnwale StroopHọrọ agba ink n'agbanyeghị okwu na-emegiderịta yaIzi ezi na ihe ndọpụ uche kpatara
Ngosi onyonyo ngwa ngwa n'usoroHọrọ ihe mgbaru ọsọ na-apụta nso nso n'usoroIzi ezi n'ịmata ihe mgbaru ọsọ nke sochiri, dabere n'ịmata nke mbụ

Usoro nnwale nlebara anya na-adịgide adịgide kwesịrị ịdị ogologo oge zuru ezu ka mgbanwe pụta. Nnyocha ụra na-eji ọnụ ụzọ e si agụta oge e leghaara mgbama anya na ogologo oge nnwale nke usoro ahụ kpọmkwem; ha abụghị ọnụ ụzọ nchọpụta ọrịa zuru ụwa ọnụ. E kwesịghị ịkọwa egwuregwu dị mkpirikpi anyị dịka nnwale ụlọ nyocha PVT e ji gosi mmetụta enweghị ụra. 4

Nkwụsịtụ nlebara anya bụ ihe atụ ọzọ na-egosi na ihe ọrụ chọrọ dị mkpa: n'ọnọdụ ụfọdụ a na-egosi ihe ngwa ngwa, ịmata otu ihe mgbaru ọsọ na-eme ka o sie ike nwa oge ịkọ ihe mgbaru ọsọ ọzọ. Nke a apụtaghị na ụbụrụ na-akwụsị ịrụ ọrụ mgbe ihe abụọ mere nso nso n'ụwa n'ezie. 5

Akara e nwetara site n'iwepụ otu nsonaazụ na nke ọzọ nwere ike ịdị na-agbanwe agbanwe karịa mmetụta nnwale a maara nke ọma. Mmetụta Stroop nkezi a pụrụ ịtụkwasị obi n'otu ìgwè apụtaghị na akara ndọpụ uche dị mkpirikpi ga-ahazi ndị mmadụ n'otu n'otu n'ụzọ a pụrụ ịtụkwasị obi. 6

Afọ na ụkpụrụ: kedu ntụnyere ziri ezi?

Fortenbaugh na ndị ọrụ ibe ya tụlere arụmọrụ n'ọrụ na-aga n'ihu nke mgbama ya ji nwayọọ nwayọọ apụta. Otu afọ ndị dị n'okpuru na-achịkọta usoro ihe atụ ha chọpụtara; ha abụghị ụkpụrụ akara izizi maka nnwale ilekọta mgbama anyị. 1

Oge afọIhe usoro ọmụmụ ahụ gosiriIhe ọ na-egosighị
Afọ 10 ruo n'etiti afọ iri na ụmaMmụba ikike ngwa ngwa na mgbanwe gaa n'ịza ngwa ngwaOge a kapịrị ọnụ ụmụaka nwere ike ilekwasị anya
Ọgwụgwụ afọ iri na ụma ruo mmalite afọ iri anọMmụba nwayọ na-aga n'ihu n'ikike ilekwasị anya ogologo ogeNa onye kacha ọsọ bụ onye kacha elekwasị anya
Mgbe ihe dị ka afọ 43 gasịrịIbelata ikike e mere atụmatụ, tinyere usoro ịkpachapụ anya karịNa mgbanwe mberede na-eme n'ụbọchị ọmụmụ ụfọdụ

N'ime nyocha a kpọrọ “ịnọ n'ọnọdụ itinye uche nke ọma”, ebe nkewa nke ikike ịmata ọdịiche dị bụ afọ 43.1, oge ntụkwasị obi 95% bụ 38.0–48.2 afọ. Ebe nkewa bụ atụmatụ e mere n'ụdị ìgwè mmadụ ma nwee amaghị ihe; ọ bụghị oge ngwụcha mmadụ n'otu n'otu. Agụmakwụkwọ, nhazi ọrụ na ụzọ e si họrọ ndị sonyere dịkwa mkpa. 1

02 / Tụlee ọnọdụ ya

Ihe na-emetụta ya

Akara ihe akaebe na-aza ajụjụ a: “mmetụta ọ̀ dị n'ihe a tụrụ?” Ha anaghị ekwe nkwa mmụba ụfọdụ. Ebe e nwere ọkwa ihe akaebe Helibrain, a na-edobe ndị ọ metụtara na nsonaazụ a tụrụ ọnụ. “Enweghị ọkwa” pụtara na anyị enweghị ọkwa dabara na ya; ọ pụtaghị na mmetụta adịghị. Nsonaazụ gbasara afọ na ngwaọrụ bụ ihe akaebe gbasara nha, ọ bụghị ọkwa ọgwụgwọ.

Ụra

Ihe akaebe dị mma

Ogo e debanyere: enweghị ụra kpamkpam → oge e leghaara mgbama anya mgbe a na-eche nche.

Enweghị ụra kpamkpam nwere ike ime ka mmadụ ghara ịmụrụ anya nke ọma. Ogo ihe akaebe dabara adaba anyị dị n'etiti; ọnụọgụ na ugboro oge e leghaara mgbama anya na-agbanwe dabere n'ule na ogologo oge mmadụ na-ehi ụra nke ọma. 7

Nrụgide

E nyeghị ọrụ a ọkwa

Nsonaazụ nrụgide mberede anaghị enye otu mmetụta doro anya n'ịmụrụ anya.

Mmetụta nrụgide na-adị iche n'etiti ọrụ echiche isi. Anyị anaghị agbanwe nsonaazụ ncheta ọrụ na mgbanwe ọrụ ka ha bụrụ nkwupụta nwere ọkwa gbasara ụdị nlebara anya niile, ma nke nhọrọ ma nke na-adịgide adịgide. 8

Mmega ahụ

Ihe akaebe ezughị ezu

Ogo e debanyere: nghọta n'ozuzu e jikọtara ọnụ, ọ bụghị ọrụ nlebara anya a.

Ogo ihe akaebe sara mbara gbasara mmega ahụ na nghọta dị nnọọ ala. Nkezi sitere n'ọtụtụ ngalaba anaghị ekwe nkwa na oge mmadụ n'otu n'otu n'ọrụ ihe nchọgharị ga-adị ole na ole ebe e leghaara mgbama anya. 9

Afọ

Ntụnyere afọ

Ihe akaebe gbasara afọ ndụ maka ọrụ a kpọmkwem.

Ikike ilekwasị anya ogologo oge na ịkpachapụ anya n'ịza nwere usoro afọ dị iche iche. Lelee njehie na ịdịgide nzaghachi tinyere ọsọ, kama iwere nzaghachi nwayọ dịka enweghị nlebara anya. 1

Imegharị ọrụ na izu ike nwa oge

Ihe akaebe ezughị ezu

Ogo e debanyere: ezumike dị mkpirikpi → arụmọrụ; mmetụta ya na-agbanwe dabere n'ọrụ.

Ezumike dị mkpirikpi nwere ike inyere ụfọdụ nsonaazụ aka, ma inwe ume karịa abụghị otu ihe na izi ezi ka mma. Mmetụta ezumike n'arụmọrụ anaghị agbanwe agbanwe dịka otu iwu ngụ oge zuru ụwa ọnụ si eme ka o yie. 10

Ngwaọrụ

Ihe akaebe oge ngosi

Ọnọdụ nha.

Oge igbu oge ngwaọrụ nwere ike ịgbanwe nha oge nzaghachi. Ihe na-akwụsị ọrụ, mgbanwe ụzọ e si enye nzaghachi na taabụ zoro ezo na-agbanwekwa ihe nnọkọ na-atụ; detuo ha ma ị na-atụnyere nnwale. 11

Gịnị na-ebufe uru, gịnịkwa anaghị ebufe ya?

Mụta nka, tụzie nkwupụta ahụ iche

Imegharị egwuregwu nlekọta mgbama ma ọ bụ igbochi nzaghachi nwere ike ime ka iwu nzaghachi ya mara gị nke ọma. Iji kwuo na uru ya sara mbara, a chọrọ nsonaazụ a na-amụbeghị na otu ntụnyere dabara adaba; igosi naanị na akara ọzụzụ abawanyela ezughị. Nnyocha gbasara mmemme ọzụzụ ụbụrụ na-ekewa mmụta ọrụ a na-eme ugboro ugboro, nke siri ike igosi, na nkwupụta na-esighị ike gbasara mmụba n'ozuzu. 12

N'otu aka ahụ, ihe na-akwụsị ọrụ abụghị nnwale nlebara anya a na-achịkwa. Ngwa enyemaka maka ijikwa ihe na-akwụsị ọrụ nwere ike inyere gị aka ide ihe ị ga-amalite na ya mgbe i laghachiri, ma uru ya bụ ma i nwere ike ịlaghachi n'ọrụ dị mkpa ma mee ya nke ọma. Enweghị ọnụọgụ nkeji zuru ụwa ọnụ mmadụ niile ga-atụfu. Ihe a na-ahụ n'ebe ọrụ na ọmụmụ mgbanwe ọrụ n'ụlọ nyocha na-aza ajụjụ dị iche iche banyere nke a. 13

Jiri ngụ oge ilekwasị anya, mpempe ide ihe ndọpụ uche ma ọ bụ atụmatụ ọmụmụ hazie ọrụ, ma tụlee ọrụ ahụ kpọmkwem. Ọ bụrụ na ọrụ ahụ adịla mfe, nke ahụ nwere ike ịbụ n'ihi na gburugburu gị ka mma ma ọ bụ atụmatụ gị dokwuo anya. Iji kwuo na ngwa ahụ mere ka ikike nlebara anya dị n'ime ụbụrụ bawanye, a ga-achọ ọmụmụ dị iche.

03 / Nwaa ma tụnyere

Nwaa ya na Helibrain

Họrọ ọrụ dabara n'ajụjụ ị na-ajụ. Ọ bụrụ na ịchọrọ ịmata njikere mgbe mmadụ chere nwayọọ, jiri nnwale ogologo oge nlebara anya; iji gbochie omume i dị njikere ime, nwaa nnwale ịga/ịkwụsị; maka ozi ndị na-asọ mpi, nwaa Stroop. Tụlee izi ezi na ọsọ, ma cheta ogologo oge ọrụ ahụ dịruru.

Ngwa ndị dị n'okpuru na-enyere ịhazi nnọkọ na ihe ndọpụ uche. Ịmasị otu ụda, imecha ngụ oge ma ọ bụ ịkọ na i tinyere uche abụghị ụkpụrụ nlebara anya a tụrụ n'ụzọ ezi uche dị na ya. Saịtị anyị na-enye ha dịka ụzọ dị iche iche isi nyochaa arụmọrụ na ịhazi ọrụ, ọ bụghị dịka ule a pụrụ iji dochie ibe ya.

Nnwale na egwuregwu

Ngwa na imegharị ọrụ

Azịza ndị metụtara ya

Ajụjụ a na-ajụkarị

Ike ilekwasị anya sekọnd asatọ ọ̀ bụ ụkpụrụ sayensị?

Enweghị otu oge mmadụ niile ga-eji lekwasị anya n'ụdị ọrụ niile. Ịnọ na nche, ịgụ ihe na nlebara anya nhọrọ chọrọ nha dị iche iche. 2

Ịza nwayọ ọ̀ pụtara na nlebara anya adịghị mma?

Ọ bụchaghị. Ịkpachapụ anya nwere ike ime ka nzaghachi nwayọọ ma izi ezi ka dị. Nnyocha gbasara afọ ndụ kewara usoro ịza na ikike. 1

Egwuregwu ndị a ò nwere ike ịchọpụta ADHD?

Mba. Egwuregwu nlebara anya ma ọ bụ Stroop dị mkpirikpi enweghị akụkọ ihe mere eme, nyocha sara mbara na nkọwa ahụike a chọrọ iji chọpụta ADHD. 14

Isi mmalite

Njikọ ndị a na-eduga na DOI mbụ ma ọ bụ ndekọ isi mmalite ahụ. Ntụnyere nnyocha na-akọwa ọrụ e zoro aka na ya; ha anaghị akwado ụdị ọrụ anyị dị na ihe nchọgharị.

  1. Fortenbaugh et al. (2015). Sustained Attention Across the Life Span in a Sample of 10,000.
  2. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  3. Scarpina et al. (2017). The Stroop Color and Word Test.
  4. Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
  5. Dux et al. (2009). The attentional blink: A review of data and theory.
  6. Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
  7. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  8. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  9. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  10. Albulescu et al. (2022). "Give me a break!" A systematic review and meta-analysis on the efficacy of micro-breaks for increasing well-being and performance.
  11. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  12. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
  13. Mark et al. (2005). No task left behind?.
  14. International Test Commission (2001). International Guidelines for Test Use.