01 / Ghọta
Ihe ọ bụ
Ịnọgide n'ọrụ na ịhọrọ ihe a chọrọ
Nlebara anya na-adịgide adịgide bụ idebe ebumnobi ọrụ n'uche ka oge na-aga, gụnyere oge ọrụ pere mpe. Nlebara anya nhọrọ bụ ibute ozi dị mkpa ụzọ mgbe ozi ndị ọzọ na-asọ mpi. Ya mere, ọrụ dị jụụ nke a na-ele anya maka mgbama na ọrụ agba-okwu nke nwere ihe na-emegiderịta onwe ha na-ajụ ajụjụ dị iche. Akara dị ala n'otu n'ime ha apụtaghị na ọ na-atụ nkeji ole mmadụ nwere ike itinye uche n'ihe omume niile. 2
Nkọwa dị mfe na-ekewa usoro na-eme ka mmadụ mụrụ anya, tụgharịa uche n'ihe ọmụma na ịchịkwa ọrụ echiche. Mmetụta ụbụrụ isi na thalamus nwere n'ịmụ anya na-emekọrịta ihe na netwọkụ nlebara anya dị n'ihu na n'akụkụ ụbụrụ; netwọkụ ndị ahụ na-akpọkwa usoro mmetụta ahụ kwesịrị ekwesị maka ihe ị na-eme. Nke a bụ nkọwa bara uru, ọ bụghị map na-ejikọta akara otu nnwale na otu mpaghara ụbụrụ. 2
Nnwale ogologo oge nlebara anya anyị na-elele njikere ịzaghachi mgbama. Nnwale ịga/ịkwụsị na-agbakwụnye mkpa ọ dị igbochi nzaghachi, ebe Stroop na-agbakwụnye okwu na agba ndị na-asọ mpi. Mmadụ nwere ike ime nke ọma n'ilekọta mgbama na-apụta mgbe ụfọdụ, ma okwu na-emegiderịta onwe ha dọpụ uche ya; ihe megidere ya nwekwara ike ime. Ilele ọtụtụ akụkụ na-eme ka ihe ọrụ nke ọ bụla chọrọ pụta ìhè, kama ịgwakọta ha n'otu akara ilekwasị anya na-enweghị nkọwa. 3
Otu anyị si atụ ya
| Ọrụ a ma ama | Isi ihe ọ chọrọ | Ihe a ga-atụle ọnụ |
|---|---|---|
| Nnwale ịdị njikere nke uche na ahụ | Nọgide na-adị njikere maka mgbama a na-amaghị mgbe ọ ga-apụta | Ọsọ nzaghachi a na-ahụkarị, nzaghachi nwayọ na oge e leghaara mgbama anya |
| Nnwale arụmọrụ na-aga n'ihu | Zaa ugboro ugboro ka ị na-elele ihe ndị pụrụ iche | Ihe a chọpụtara, ndị a hapụrụ, mkpu ụgha na ịdịgide nke nzaghachi |
| Nnwale Stroop | Họrọ agba ink n'agbanyeghị okwu na-emegiderịta ya | Izi ezi na ihe ndọpụ uche kpatara |
| Ngosi onyonyo ngwa ngwa n'usoro | Họrọ ihe mgbaru ọsọ na-apụta nso nso n'usoro | Izi ezi n'ịmata ihe mgbaru ọsọ nke sochiri, dabere n'ịmata nke mbụ |
Usoro nnwale nlebara anya na-adịgide adịgide kwesịrị ịdị ogologo oge zuru ezu ka mgbanwe pụta. Nnyocha ụra na-eji ọnụ ụzọ e si agụta oge e leghaara mgbama anya na ogologo oge nnwale nke usoro ahụ kpọmkwem; ha abụghị ọnụ ụzọ nchọpụta ọrịa zuru ụwa ọnụ. E kwesịghị ịkọwa egwuregwu dị mkpirikpi anyị dịka nnwale ụlọ nyocha PVT e ji gosi mmetụta enweghị ụra. 4
Nkwụsịtụ nlebara anya bụ ihe atụ ọzọ na-egosi na ihe ọrụ chọrọ dị mkpa: n'ọnọdụ ụfọdụ a na-egosi ihe ngwa ngwa, ịmata otu ihe mgbaru ọsọ na-eme ka o sie ike nwa oge ịkọ ihe mgbaru ọsọ ọzọ. Nke a apụtaghị na ụbụrụ na-akwụsị ịrụ ọrụ mgbe ihe abụọ mere nso nso n'ụwa n'ezie. 5
Akara e nwetara site n'iwepụ otu nsonaazụ na nke ọzọ nwere ike ịdị na-agbanwe agbanwe karịa mmetụta nnwale a maara nke ọma. Mmetụta Stroop nkezi a pụrụ ịtụkwasị obi n'otu ìgwè apụtaghị na akara ndọpụ uche dị mkpirikpi ga-ahazi ndị mmadụ n'otu n'otu n'ụzọ a pụrụ ịtụkwasị obi. 6
Afọ na ụkpụrụ: kedu ntụnyere ziri ezi?
Fortenbaugh na ndị ọrụ ibe ya tụlere arụmọrụ n'ọrụ na-aga n'ihu nke mgbama ya ji nwayọọ nwayọọ apụta. Otu afọ ndị dị n'okpuru na-achịkọta usoro ihe atụ ha chọpụtara; ha abụghị ụkpụrụ akara izizi maka nnwale ilekọta mgbama anyị. 1
| Oge afọ | Ihe usoro ọmụmụ ahụ gosiri | Ihe ọ na-egosighị |
|---|---|---|
| Afọ 10 ruo n'etiti afọ iri na ụma | Mmụba ikike ngwa ngwa na mgbanwe gaa n'ịza ngwa ngwa | Oge a kapịrị ọnụ ụmụaka nwere ike ilekwasị anya |
| Ọgwụgwụ afọ iri na ụma ruo mmalite afọ iri anọ | Mmụba nwayọ na-aga n'ihu n'ikike ilekwasị anya ogologo oge | Na onye kacha ọsọ bụ onye kacha elekwasị anya |
| Mgbe ihe dị ka afọ 43 gasịrị | Ibelata ikike e mere atụmatụ, tinyere usoro ịkpachapụ anya karị | Na mgbanwe mberede na-eme n'ụbọchị ọmụmụ ụfọdụ |
N'ime nyocha a kpọrọ “ịnọ n'ọnọdụ itinye uche nke ọma”, ebe nkewa nke ikike ịmata ọdịiche dị bụ afọ 43.1, oge ntụkwasị obi 95% bụ 38.0–48.2 afọ. Ebe nkewa bụ atụmatụ e mere n'ụdị ìgwè mmadụ ma nwee amaghị ihe; ọ bụghị oge ngwụcha mmadụ n'otu n'otu. Agụmakwụkwọ, nhazi ọrụ na ụzọ e si họrọ ndị sonyere dịkwa mkpa. 1
02 / Tụlee ọnọdụ ya
Ihe na-emetụta ya
Akara ihe akaebe na-aza ajụjụ a: “mmetụta ọ̀ dị n'ihe a tụrụ?” Ha anaghị ekwe nkwa mmụba ụfọdụ. Ebe e nwere ọkwa ihe akaebe Helibrain, a na-edobe ndị ọ metụtara na nsonaazụ a tụrụ ọnụ. “Enweghị ọkwa” pụtara na anyị enweghị ọkwa dabara na ya; ọ pụtaghị na mmetụta adịghị. Nsonaazụ gbasara afọ na ngwaọrụ bụ ihe akaebe gbasara nha, ọ bụghị ọkwa ọgwụgwọ.
Ụra
Ihe akaebe dị mmaOgo e debanyere: enweghị ụra kpamkpam → oge e leghaara mgbama anya mgbe a na-eche nche.
Enweghị ụra kpamkpam nwere ike ime ka mmadụ ghara ịmụrụ anya nke ọma. Ogo ihe akaebe dabara adaba anyị dị n'etiti; ọnụọgụ na ugboro oge e leghaara mgbama anya na-agbanwe dabere n'ule na ogologo oge mmadụ na-ehi ụra nke ọma. 7
Nrụgide
E nyeghị ọrụ a ọkwaNsonaazụ nrụgide mberede anaghị enye otu mmetụta doro anya n'ịmụrụ anya.
Mmetụta nrụgide na-adị iche n'etiti ọrụ echiche isi. Anyị anaghị agbanwe nsonaazụ ncheta ọrụ na mgbanwe ọrụ ka ha bụrụ nkwupụta nwere ọkwa gbasara ụdị nlebara anya niile, ma nke nhọrọ ma nke na-adịgide adịgide. 8
Mmega ahụ
Ihe akaebe ezughị ezuOgo e debanyere: nghọta n'ozuzu e jikọtara ọnụ, ọ bụghị ọrụ nlebara anya a.
Ogo ihe akaebe sara mbara gbasara mmega ahụ na nghọta dị nnọọ ala. Nkezi sitere n'ọtụtụ ngalaba anaghị ekwe nkwa na oge mmadụ n'otu n'otu n'ọrụ ihe nchọgharị ga-adị ole na ole ebe e leghaara mgbama anya. 9
Afọ
Ntụnyere afọIhe akaebe gbasara afọ ndụ maka ọrụ a kpọmkwem.
Ikike ilekwasị anya ogologo oge na ịkpachapụ anya n'ịza nwere usoro afọ dị iche iche. Lelee njehie na ịdịgide nzaghachi tinyere ọsọ, kama iwere nzaghachi nwayọ dịka enweghị nlebara anya. 1
Imegharị ọrụ na izu ike nwa oge
Ihe akaebe ezughị ezuOgo e debanyere: ezumike dị mkpirikpi → arụmọrụ; mmetụta ya na-agbanwe dabere n'ọrụ.
Ezumike dị mkpirikpi nwere ike inyere ụfọdụ nsonaazụ aka, ma inwe ume karịa abụghị otu ihe na izi ezi ka mma. Mmetụta ezumike n'arụmọrụ anaghị agbanwe agbanwe dịka otu iwu ngụ oge zuru ụwa ọnụ si eme ka o yie. 10
Ngwaọrụ
Ihe akaebe oge ngosiỌnọdụ nha.
Oge igbu oge ngwaọrụ nwere ike ịgbanwe nha oge nzaghachi. Ihe na-akwụsị ọrụ, mgbanwe ụzọ e si enye nzaghachi na taabụ zoro ezo na-agbanwekwa ihe nnọkọ na-atụ; detuo ha ma ị na-atụnyere nnwale. 11
Gịnị na-ebufe uru, gịnịkwa anaghị ebufe ya?
Mụta nka, tụzie nkwupụta ahụ iche
Imegharị egwuregwu nlekọta mgbama ma ọ bụ igbochi nzaghachi nwere ike ime ka iwu nzaghachi ya mara gị nke ọma. Iji kwuo na uru ya sara mbara, a chọrọ nsonaazụ a na-amụbeghị na otu ntụnyere dabara adaba; igosi naanị na akara ọzụzụ abawanyela ezughị. Nnyocha gbasara mmemme ọzụzụ ụbụrụ na-ekewa mmụta ọrụ a na-eme ugboro ugboro, nke siri ike igosi, na nkwupụta na-esighị ike gbasara mmụba n'ozuzu. 12
N'otu aka ahụ, ihe na-akwụsị ọrụ abụghị nnwale nlebara anya a na-achịkwa. Ngwa enyemaka maka ijikwa ihe na-akwụsị ọrụ nwere ike inyere gị aka ide ihe ị ga-amalite na ya mgbe i laghachiri, ma uru ya bụ ma i nwere ike ịlaghachi n'ọrụ dị mkpa ma mee ya nke ọma. Enweghị ọnụọgụ nkeji zuru ụwa ọnụ mmadụ niile ga-atụfu. Ihe a na-ahụ n'ebe ọrụ na ọmụmụ mgbanwe ọrụ n'ụlọ nyocha na-aza ajụjụ dị iche iche banyere nke a. 13
Jiri ngụ oge ilekwasị anya, mpempe ide ihe ndọpụ uche ma ọ bụ atụmatụ ọmụmụ hazie ọrụ, ma tụlee ọrụ ahụ kpọmkwem. Ọ bụrụ na ọrụ ahụ adịla mfe, nke ahụ nwere ike ịbụ n'ihi na gburugburu gị ka mma ma ọ bụ atụmatụ gị dokwuo anya. Iji kwuo na ngwa ahụ mere ka ikike nlebara anya dị n'ime ụbụrụ bawanye, a ga-achọ ọmụmụ dị iche.
03 / Nwaa ma tụnyere
Nwaa ya na Helibrain
Họrọ ọrụ dabara n'ajụjụ ị na-ajụ. Ọ bụrụ na ịchọrọ ịmata njikere mgbe mmadụ chere nwayọọ, jiri nnwale ogologo oge nlebara anya; iji gbochie omume i dị njikere ime, nwaa nnwale ịga/ịkwụsị; maka ozi ndị na-asọ mpi, nwaa Stroop. Tụlee izi ezi na ọsọ, ma cheta ogologo oge ọrụ ahụ dịruru.
Ngwa ndị dị n'okpuru na-enyere ịhazi nnọkọ na ihe ndọpụ uche. Ịmasị otu ụda, imecha ngụ oge ma ọ bụ ịkọ na i tinyere uche abụghị ụkpụrụ nlebara anya a tụrụ n'ụzọ ezi uche dị na ya. Saịtị anyị na-enye ha dịka ụzọ dị iche iche isi nyochaa arụmọrụ na ịhazi ọrụ, ọ bụghị dịka ule a pụrụ iji dochie ibe ya.
Nnwale na egwuregwu
Nnwale ogologo oge nlebara anya
Njikere ịzaghachi mgbama n'oge nnọkọ na-adịgide.
Nnwale ịga/ịkwụsị
Zaa ihe mgbaru ọsọ ma kwụsị nzaghachi maka ihe ndị pụrụ iche.
Nnwale Stroop
Họrọ agba ink mgbe okwu ndị na-emegiderịta onwe ha pụtara.
Nnwale ịgbanwe ọrụ
Soro ọsọ mgbe iwu dị mkpa gbanwere.
Nnwale ịdọ ụzọ
Jikọta ịchọ ihe n'anya na ime ihe n'usoro na ịgbanwe n'etiti usoro.
Nnwale oge mmeghachi omume
Ntụnyere ọsọ nzaghachi dị mkpirikpi; ọ dị mkpụmkpụ karịa nyocha ịnọ na nche.
Ngwa na imegharị ọrụ
Ngụ oge ilekwasị anya
Hazie oge ọrụ na oge ezumike.
Atụmatụ oge ọmụmụ
Họrọ ọrụ ọmụmụ na oge nnọkọ kwesịrị ekwesị.
Mpempe ide ihe ndọpụ uche
Dee echiche na-adọpụ uche ka ha pụọ n'uche nwa oge.
Onye mbido ọrụ
Gbanwee ọrụ na-edoghị anya ka ọ bụrụ ihe mbụ a ga-eme.
Ihe mgbako oge ọrụ na-enweghị nkwụsị
Kpebie oge kwesịrị ekwesị maka ọrụ a na-agaghị akwụsị.
Ihe mgbako oge nzukọ
Lelee oge dị n'etiti nzukọ.
Nnwale ụda maka ilekwasị anya
Tụlee otú ọnọdụ ụda si emetụta ahụmahụ gị.
Ụda maka ilekwasị anya
Họrọ ụda gburugburu na olu dị gị mma.
Ngụ oge ntụgharị uche
Gụọ oge omume; ngụ oge abụghị ihe akaebe nke mmetụta n'echiche.
Mmega iku ume
Soro ọsọ iku ume n'enweghị iwere ya dịka ọgwụgwọ nlebara anya.
Ngwa ilele data ụra na nlebara anya
Lelee usoro nke gị e dekọrọ; mmekọrịta dị n'etiti ihe abụọ anaghị egosi na otu kpatara nke ọzọ.
Azịza ndị metụtara ya
- Oge mmeghachi omume nke ntị ọ̀ na-adị ngwa karịa nke anya? →
- Kedu ogologo oge nlebara anya mmadụ na-enwe na nkezi? →
- Ndị na-asụ asụsụ abụọ hà na-eme nke ọma karịa na nnwale Stroop? →
- Caffeine ọ na-eme ka oge mmeghachi omume dịkwuo mma? →
- Ndị mmadụ ọ pụrụ ịrụ ọtụtụ ọrụ n'otu oge n'ezie? →
- Nnwale Stroop ọ nwere ike ịchọpụta ADHD? →
- Nkwụsịtụ dị mkpirikpi ọ na-eme ka nlebara anya dịkwuo mma? →
- Ọ na-ewe n'ezie nkeji 23 iji nweghachi nlebara anya mgbe agbaghasịrị gị n'ọrụ? →
- Gịnị mere oge mmeghachi omume m ji adị ogologo na ekwentị karịa na kọmputa? →
- Kedu ka oge mmeghachi omume si agbanwe ka mmadụ na-aka nká? →
- Ugboro ole nke nnwale na-eme ka nnwale oge mmeghachi omume bụrụ nke a pụrụ ịtụkwasị obi? →
- Oge mmeghachi omume nke mmadụ ọ nwere ike ịdị n'okpuru 100 ms? →
- Gịnị bụ ọdịiche dị n'etiti oge mmeghachi omume dị mfe na nke nhọrọ? →
- Olee ókè ụkọ ụra si eme ka oge mmeghachi omume dịkwuo ogologo? →
- Kedu oge mmeghachi omume dị mma? →
- Kedu akara ọma nke nnwale Stroop? →
- Gịnị bụ ntụgharị anya nlebara anya, na ogologo oge ole ka ọ na-ewe? →
- Gịnị kpatara nnwale Stroop ji sie ike? →
Ajụjụ a na-ajụkarị
Ike ilekwasị anya sekọnd asatọ ọ̀ bụ ụkpụrụ sayensị?
Enweghị otu oge mmadụ niile ga-eji lekwasị anya n'ụdị ọrụ niile. Ịnọ na nche, ịgụ ihe na nlebara anya nhọrọ chọrọ nha dị iche iche. 2
Ịza nwayọ ọ̀ pụtara na nlebara anya adịghị mma?
Ọ bụchaghị. Ịkpachapụ anya nwere ike ime ka nzaghachi nwayọọ ma izi ezi ka dị. Nnyocha gbasara afọ ndụ kewara usoro ịza na ikike. 1
Egwuregwu ndị a ò nwere ike ịchọpụta ADHD?
Mba. Egwuregwu nlebara anya ma ọ bụ Stroop dị mkpirikpi enweghị akụkọ ihe mere eme, nyocha sara mbara na nkọwa ahụike a chọrọ iji chọpụta ADHD. 14
Isi mmalite
Njikọ ndị a na-eduga na DOI mbụ ma ọ bụ ndekọ isi mmalite ahụ. Ntụnyere nnyocha na-akọwa ọrụ e zoro aka na ya; ha anaghị akwado ụdị ọrụ anyị dị na ihe nchọgharị.
- Fortenbaugh et al. (2015). Sustained Attention Across the Life Span in a Sample of 10,000.
- Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
- Scarpina et al. (2017). The Stroop Color and Word Test.
- Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
- Dux et al. (2009). The attentional blink: A review of data and theory.
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
- Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
- Albulescu et al. (2022). "Give me a break!" A systematic review and meta-analysis on the efficacy of micro-breaks for increasing well-being and performance.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
- Mark et al. (2005). No task left behind?.
- International Test Commission (2001). International Guidelines for Test Use.