Gaa na ọdịnaya

Ikike dị n'azụ akara

Ikike gbasara oghere na ihe a na-ahụ anya

Ikike gbasara oghere na ihe a na-ahụ anya na-enyere gị aka ịchepụta ụdị ihe, ebe ha dị na mmekọrịta dị n'etiti ha. N'otu nnyocha e mere n'Ịtali, izi ezi e nwetara ná nkezi n'ịtụgharị ụdị ihe bụ 61.4% n'ime ụmụaka dị afọ 6–9, 88.0% n'ime ndị toro eto dị afọ 20–28, na 72.5% n'ime ndị toro eto dị afọ 60–82; ihe ndị a bụ nsonaazụ otu ndị e mere nnyocha na ha, ọ bụghị ụkpụrụ atụnyere maka ọrụ anyị dị iche. 1

Ụbọchị e nyochara ya ikpeazụ · Isi mmalite 13

Chọpụta nnwale na ngwa ↓

01 / Ghọta

Ihe ọ bụ

Ịhụ ihe, ichepụta ya n'uche na ịchọta ụzọ

Iji tụgharịa ụdị ihe n'uche, icheta ebe akụkụ anọ dị, na ịchọta ụzọ na map nwere ihe gbasara oghere jikọrọ ha, ma ha bụ ọrụ dị iche iche. Ịchọta ụzọ n'ebe sara mbara na-achọkwa ịmụta ebe ahụ na ijikọ ihe ị na-ahụ ugbu a na ụzọ ahụ. E kwesịghị iche na ezigbo nsonaazụ n'ịtụgharị ụdị ihe pụtara na ị ga-adịkwa mma n'ịchọta ụzọ. Nnyocha banyere ule ịchọta ụzọ na-enyocha mmekọrịta a iche. 2

Onyonyo uche bụkwa akụkụ ọzọ nwere njikọ: ahụmịhe mmadụ na-enwe mgbe o nwere ihe osise n'uche. Nnyocha banyere onyonyo uche na-akọwa mmekọrịta dị n'etiti ihe anya na-anọchite anya ya na usoro njikwa. Iche echiche gbasara oghere apụtaghị na mmadụ niile ga-akọ otu ogo doo anya nke onyonyo dị ha n'uche; ajụjụ ọnụ banyere doo anya ya abụghịkwa ihe e ji atụ izi ezi n'ịtụgharị ụdị ihe. 3

Nkọwa dị mfe banyere usoro ụbụrụ gụnyere usoro anya na nke dị n'akụkụ ụbụrụ, ndị na-enyere aka ịnọchite anya ma gbanwee ozi gbasara oghere, yana usoro dị n'ime akụkụ ụbụrụ etiti nke na-enye aka n'ịmụ na icheta nhazi ebe. Njikwa ihu ụbụrụ na-enyere aka idobe ihe a na-achọ ime n'uche na iji ya tụnyere nhọrọ dị iche iche. Usoro ndị a na-arụkọkwa ọrụ n'ikike ndị ọzọ; ọ dịghị otu akara gbasara oghere na ihe a na-ahụ anya nke na-atụ ha niile. 3 4

Ihe dị iche a bara uru karịsịa na Helibrain: ịtụgharị ụdị ihe n'uche, ncheta ihe a na-ahụ anya, ncheta usoro, ịchọta ụzọ, na onyonyo uche bụ ọrụ dị iche iche. Ụdị ọrụ ha dị iche iche nwere ike igosi akụkụ ọrụ na-esiri gị ike n'emeghị ka nsonaazụ ghọọ nchọpụta ọrịa.

Otu anyị si atụ ya

ỌrụAjụjụ bụ isiIhe dị mkpa dị iche
Ịtụgharị ụdị ihe n'ucheỤdị ihe abụọ hà bụ otu mgbe a tụgharịrị otu?Ịtụgharị ma ọ bụ ịtụgharị ihu; ogo ntụgharị na oke oge
Ncheta ụkpụrụ anyaEbe ndị dị n'usoro ahụ dị bụ ole?Ichekwa ọtụtụ ebe n'otu oge, ọ bụghị ịtụgharị ha
Usoro ebeN'usoro dị aṅaa ka ebe ndị ahụ pụtara?Usoro ebe, yana ebe ha dị
Ịchọta ụzọEbee ka i kwesịrị ịga, ma ọ bụ tụgharịa aka azụ n'ebe ka ị si?Ịmụta ebe na ịhọrọ ebe ị ga-eji tụnyere ntụziaka
Ajụjụ onyonyo ucheKedu ka onyonyo ị chepụtara si doo anya n'uche?Azịza onwe onye, ọ bụghị ọrụ atụ ihe ziri ezi

Nnyocha oge ochie banyere ịtụgharị ụdị ihe jiri ụzọ abụọ nke ụdị ihe a chịkwara nke ọma. Ịgbanwe site n'ụdị blọk nwere akụkụ atọ gaa n'aka ma ọ bụ ihu nwere ike ịgbanwe ihe isi ike ọrụ na ụzọ ndị mmadụ si arụ ya, dị ka nnyocha afọ dị n'okpuru na-egosi. Ihe e ji mee ọrụ bụkwa akụkụ nke ihe a na-atụ. 5 1

Egwuregwu ịchọta ụzọ nwere ike inwe njikọ bara uru na ndụ n'ezie, ma ọ bụghị nyocha zuru ezu nke otú mmadụ si achọta ụzọ kwa ụbọchị. Nkwenye e bipụtara maka otu ọrụ ịchọta ụzọ na ekwentị apụtaghị na maze na egwuregwu ịtụ aka Helibrain enweela nkwenye ahụ. 2

Nnyocha banyere enweghị onyonyo uche na-emekwa ka ọdịiche dị n'etiti nkọwa ihe, nhazi oghere na onyonyo mmadụ na-ahụ n'uche pụta ìhè. E kwesịghị ịkọwa akụkọ na-ekwu na onyonyo adịghị doo anya nke ọma dị ka enweghị ncheta gbasara oghere niile. 6

Afọ na ụkpụrụ: kedu ntụnyere ziri ezi?

Ihe ndị a bụ ntụnyere sitere n'otu nnyocha, ọ bụghị tebụl ụkpụrụ atụnyere nke na-anọchite anya mmadụ niile. Iachini na ndị ọrụ ibe ya tụrụ izi ezi na-enweghị oke oge, jiri ahịrị akụkụ abụọ, aka na ihu; nkezi ndị a jikọtara ụdị ihe niile e ji mee ule. 1

Oke afọ otu a dịNdị sonyereNkezi izi ezi n'ịtụgharị ụdị ihe
6–9 afọ3661.4%
20–28 afọ3088.0%
60–82 afọ3072.5%

Nkezi mbụ e ji were bụ 0.614, 0.880 na 0.725; pasent ndị dị n'elu bụ nkezi ndị ahụ mụbara site na 100. Izi ezi dị iche dabere n'ụdị ihe e jiri mee ule, ndị otu ahụ dịkwa iche n'agụmakwụkwọ na n'ụzọ e si kpọpụta ndị sonyere. Nọmba ndị a enweghị ike ịkọwa akara egwuregwu ịtụgharị ụdị ihe nwere akụkụ atọ anyị. 1

Maka ịghọta ọnọdụ ndị toro eto n'ozuzu, Salthouse kọọrọ ọdịiche dị n'etiti ndị nọ n'afọ dị iche iche n'ịchepụta ụdị ihe gbasara oghere n'ime ndị dị afọ 18–60, ma gosikwa ihe mere ikwugharị ule ji eme ka nkọwa nsonaazụ nnyocha na-esochi otu ndị ahụ ka oge na-aga sie ike. Ọ dịghị otu n'ime nsonaazụ ndị ahụ na-akọwa akara mmadụ kwesịrị inweta n'ọrụ ihuenyo ọzọ. Anyị enweghị ụkpụrụ atụnyere afọ nke na-anọchite anya mmadụ niile maka ụdị ntụgharị, map ma ọ bụ grid Helibrain e gosiri ebe a. 7

02 / Tụlee ọnọdụ ya

Ihe na-emetụta ya

Akara ihe akaebe na-aza ajụjụ a: “mmetụta ọ̀ dị n'ihe a tụrụ?” Ha anaghị ekwe nkwa mmụba ụfọdụ. Ebe e nwere ọkwa ihe akaebe Helibrain, a na-edobe ndị ọ metụtara na nsonaazụ a tụrụ ọnụ. “Enweghị ọkwa” pụtara na anyị enweghị ọkwa dabara na ya; ọ pụtaghị na mmetụta adịghị. Nsonaazụ gbasara afọ na ngwaọrụ bụ ihe akaebe gbasara nha, ọ bụghị ọkwa ọgwụgwọ.

Ụra

E nyeghị ọkwa maka ikike gbasara oghere

Nsonaazụ banyere nlebara anya na ncheta bụ ihe na-egosi n'ụzọ na-apụtaghị ìhè.

Enweghị ụra nwere ike imetụta usoro nlebara anya na ncheta ndị na-akwado ọrụ. Ihe akaebe anyị gbasara ịmụrụ anya anaghị egosi mfu kpọmkwem n'izi ezi ịtụgharị ụdị ihe ma ọ bụ n'ikike ịchọta ụzọ. 8

Nrụgide

E nyeghị ọkwa maka ịtụgharị ụdị ihe

Ihe akaebe na-adịghị ike banyere ncheta ọrụ na-apụta n'ụzọ na-apụtaghị ìhè.

Nrụgide nwere ike ịgbanwe ihe njikwa ọrụ gbasara oghere chọrọ, ma anyị enweghị atụmatụ e nyere ọkwa nke dabara kpọmkwem maka akara ntụgharị ma ọ bụ maze a. 9

Mmega ahụ

Ihe akaebe ezughị ezu

Ogo e debanyere: nghọta n'ozuzu, ndị sonyere dị iche iche.

Ogo sara mbara maka mmega ahụ bụ Nke dị nnọọ ala. O nweghị ike ibu amụma na akara mmadụ n'otu n'otu gbasara oghere ga-arị elu, ma ọ bụ mata ogo mmega ahụ ga-arụ ọrụ n'egwuregwu anyị. 10

Afọ

Ntụnyere afọ

Ụdị ihe, atụmatụ, agụmakwụkwọ na ụdị ọrụ dị mkpa.

Tebụl ahụ na-egosi ọdịiche dị n'etiti otu afọ maka otu ụdị ihe e jiri mee ule. Afọ ekwesịghị ime ka e leghara nnukwu ndakọrịta dị n'etiti ndị mmadụ anya, ma ọ bụ ọdịiche dị n'etiti obere nka gbasara oghere. 1

Mmega ugboro ugboro

E nyeghị ọkwa n'ụzọ iwu ebe a

Ntụlekọta ọmụmụ ọzụzụ gbasara oghere; ejila ọkwa ọzụzụ sara mbara dochie ya.

Ọzụzụ gbasara oghere nwere ike ime ka nka gbasara oghere a tụrụ n'ọmụmụ e nyochara ka mma. Ogo njikọ nsonaazụ ahụ na-adabere n'ọrụ a zụrụ na ọrụ a chọrọ ịhụ ma a ga-ebufe nkà ahụ; ọ bụghị ụkpụrụ atụnyere afọ. 11

Ngwaọrụ

Ụdị e si tụọ ihe dị mkpa

Nhazi ihuenyo na ụzọ e si aza nwere ike ịgbanwe ọrụ ahụ.

Mgbanwe ihuenyo nwere ike ịgbanwe ogo ụdị ihe, akụkụ anya a na-ahụ ya na ihe a chọrọ n'ịza. Ihe akaebe banyere oge na-akwado ka e dekọọ ụdị ngwaọrụ e ji mee ule mgbe a na-atụnyere ọsọ. 12

Gịnị na-ebufe uru, gịnịkwa anaghị ebufe ya?

A pụrụ ịzụlite nka gbasara oghere, ma ihe a na-atụ ka dị mkpa

Ntụle ọmụmụ Uttal na ndị ọrụ ibe ya na-egosi na e kwesịghị were ikike gbasara oghere dị ka ihe a na-apụghị ịgbanwe agbanwe kpamkpam. Ọ na-enyocha ọzụzụ na nnyefe nka n'etiti ọrụ gbasara oghere. Nke a na-akwado nkwubi okwu dị warara karịa nkwa na ime egwuregwu gbasara oghere ọ bụla ga-eme ka ikike niile a na-eji kwa ụbọchị ma ọ bụ n'ụlọ akwụkwọ ka mma. 11

N'otu oge ahụ, nyocha sara mbara banyere ọzụzụ ụbụrụ na-adọ aka ná ntị ka e were mmezi e nwetara n'ọrụ a zụrụ dị ka mmụba sara mbara nke nghọta. Ọzụzụ bara uru kwesịrị ịkọ ihe a chọrọ imezi: ịtụgharị ihe ndị a na-amaghị, icheta nhazi ebe, ịse ihe n'ụzọ ziri ezi ma ọ bụ ịmụta ụzọ. Ihe ndị a bụ nka bara uru ọbụna mgbe enweghị ihe ndabere maka ikwu na nkà ahụ ga-ebufe n'ebe niile. 13

Ajụjụ onyonyo uche anyị abụghị ihe onye ọ bụla kwesịrị ịzụ ka ọ kacha elu. Mmekọrịta dị n'etiti onyonyo mmadụ na-ahụ n'uche na arụmọrụ dị mgbagwoju anya karịa “onyonyo doo anya pụtara iche echiche gbasara oghere nke ọma.” Họrọ ihe mgbaru ọsọ bara uru nye gị, jirikwa ihe na-anwale ya n'ezie tụọ ya. 3

03 / Nwaa ma tụnyere

Nwaa ya na Helibrain

Tulee ọrụ ịtụgharị ụdị ihe na ọrụ ncheta; ọ bụrụ na ọ bara uru, tinyekwa ọrụ ịchọta ụzọ. Jiri nlezianya gụọ iwu ịza: onyonyo enyo na ụdị ihe a tụgharịrị nwere ike iyi ibe ha na mbụ. Debe akara ọrụ e nyere oge na nke e nyeghị oge iche.

E tinyere egwuregwu ịse ihe dị ka ọrụ dị nso nke na-eji anya na mmegharị aka; ọ chọrọkwa ka ị na-achịkwa aka ma na-ele ihe a ga-esere anya. Ngwa ncheta na-enyere gị aka ịzụ atụmatụ ị họọrọ; ha anaghị egosi na ị nwere otu ogo pasentị gbasara oghere n'ọrụ niile.

Nnwale na egwuregwu

Ngwa na imegharị ọrụ

Azịza ndị metụtara ya

Ajụjụ a na-ajụkarị

Mmadụ ò kwesịrị ịhụ onyonyo doo anya n'uche ka o nwee ikike gbasara oghere?

Otu mmadụ si akọwa doo anya nke onyonyo uche na arụmọrụ gbasara oghere bụ ihe abụọ dị iche a na-atụ. Nnyocha banyere enweghị onyonyo uche chọpụtara na ụfọdụ arụmọrụ ncheta gbasara oghere nwere ike ịdịgide ọbụna ma onyonyo uche adịghị ike. 6

Ịtụgharị ụdị ihe n'uche na ịchọta ụzọ hà bụ otu ihe?

Mba. Ha nwere ụfọdụ ihe gbasara oghere jikọrọ ha, ma ịchọta ụzọ na-agbakwụnye ịmụta ebe na ịhọrọ ụzọ ma ọ bụ ntụziaka ị ga-eji tụnyere ihe. 2

Mmega ugboro ugboro ò nwere ike ime ka m ka mma?

Nnyocha ọzụzụ gbasara oghere na-akwado na nka a tụrụ nwere ike ịka mma; ogo mmezi ahụ na-adabere n'ọrụ a rụrụ. Nke a anaghị ekwe nkwa uru sara mbara site n'egwuregwu ọ bụla. 11

Isi mmalite

Njikọ ndị a na-eduga na DOI mbụ ma ọ bụ ndekọ isi mmalite ahụ. Ntụnyere nnyocha na-akọwa ọrụ e zoro aka na ya; ha anaghị akwado ụdị ọrụ anyị dị na ihe nchọgharị.

  1. Iachini et al. (2019). The Effect of Body-Related Stimuli on Mental Rotation in Children, Young and Elderly Adults.
  2. Coutrot et al. (2019). Virtual navigation tested on a mobile app is predictive of real-world wayfinding navigation performance.
  3. Pearson (2019). The human imagination: the cognitive neuroscience of visual mental imagery.
  4. Squire (2009). Memory and Brain Systems: 1969–2009.
  5. Shepard et al. (1971). Mental Rotation of Three-Dimensional Objects.
  6. Bainbridge et al. (2021). Quantifying aphantasia through drawing: Those without visual imagery show deficits in object but not spatial memory.
  7. Salthouse (2009). When does age-related cognitive decline begin?.
  8. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  9. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  10. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  11. Uttal et al. (2013). The malleability of spatial skills: A meta-analysis of training studies..
  12. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  13. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.