Ihe akaebe na ọnụọgụgụ ndị bụ isi
| Ihe achọpụtara site na nchịkọta ọzụzụ oghere | Nkọwa |
|---|---|
| E nyochara ọmụmụ 217 | Nchịkọta sara mbara nke mmemme oghere |
| Nyocha e jigidere: ọmụmụ 206, nha mmetụta 1,038 | Nyocha ndabere nke atụmatụ mgbe mwepu gasịrị |
| Nkezi g = 0.47 mgbe ewepụsịrị data pụrụ iche | Mmetụta ọzụzụ ahaziri n'ụkpụrụ dị n'etiti |
| Nfefe gaa n'ọrụ oghere ndị ọzọ | Ụfọdụ mgbasawanye n'ime ngalaba oghere |
| Ọrụ na ọnọdụ njikwa dịgasị iche | Enweghị ogo ọzụzụ ma ọ bụ uru zuru ụwa ọnụ maka onye ọ bụla |
Nchịkọta a na-atụle ịdịte aka, ihe ndị na-emetụta ya na nfefe. Ọ sara mbara karịa nyocha mmemme nke naanị ịtụgharị ihe n'uche. Nsonaazụ ya na-akwado ịdị mfe mgbanwe nke nkà oghere, ma ọ dịghị egosi na egwuregwu ịntanetị ọ bụla dị nkenke na-ewepụta nkezi mmemme ahụ ma ọ bụ na-agbanwe ọgụgụ isi izugbe. Uttal et al., 2013
Kedu ihe kpọmkwem nwere ike ịka mma?
Nnwale ịtụgharị ihe n'uche a ma ama na-atụ ijikọ ihe ndị dị n'ụdị ntụgharị dị iche iche. Nnwale ndị ọzọ na-agbakwụnye ihe ndị ọzọ, ihe ndọpụ uche dị iche iche ma ọ bụ oke oge siri ike. Arụmọrụ nwere ike igosipụta ịmụ iwu na atụmatụ nke ọrụ ahụ yana mgbanwe n'ịrụ ọrụ nke ọma. Nsonaazụ ahụ kwesịrị ịkpọpụta izi ezi, ọsọ na otu ihe ndị ahụ. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Nnyocha nyochagharị na-egosi uru a na-enweta n'ule ọgụgụ isi a na-eme ugboro ugboro, yabụ naanị nnwale nke abụọ abụghị nnwale ọzụzụ a na-achịkwa. Ntule bara uru kwesịrị ịmata ọdịiche dị n'etiti ịmara ihe nkịtị na mmetụta ọzọ nke mmemme. Scharfen et al., 2018
Omume na-enyere onye ọ bụla aka n'otu ụzọ?
Nyocha nchịkọta ahụ anaghị akwado uru onye ọ bụla yiri otu. Ọ na-enyocha ọdịiche dị n'etiti mmemme na ndị sonyere, gụnyere afọ na okike, mana mmetụta agwakọtara enweghị ike ịkọ mmụba nke otu onye. N'otu aka ahụ, nyocha ndị gara aga banyere ọdịiche okike na-akọwa nkezi ndị dabere n'ụdị ọrụ kama oke onye ọ bụla a kapịrị ọnụ. Uttal et al., 2013 Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
Gịnị na-emetụta ya?
Mmụba a na-enweta ọ na-efega n'ofe egwuregwu?
Nfefe gaa n'ọrụ oghere ndị a na-azụbeghị bụ nsonaazụ na-enye nghọta karịa mmụba naanị n'ihe ndị a na-eme ugboro ugboro, na nchịkọta ahụ na-akọ ụdị nfefe ahụ. Nke ahụ ka dị warara karịa ịrụ ọrụ nke ọma n'ihe omume oghere ọ bụla n'ime ụwa n'ezie ma ọ bụ mmụba n'ọgụgụ isi n'ozuzu. Myirịta dị n'etiti ọzụzụ na ntule dị mkpa maka ihe a nwere ike ikwu. Uttal et al., 2013
Kedu otu ị ga-esi zere ịghọta mgbanwe atụmatụ dị ka ikike ọhụrụ?
Dekọọ ụdị ọrụ ahụ, oge na mmekọ ndị gara aga. Ọ bụrụ na ịmalite iji atụmatụ ntụle dị iche, nke ahụ nwere ike ịbụ mmụta bara uru, mana kọwaa ya dị ka akụkụ nke mgbanwe ahụ. Nsonaazụ n'otu otu ụdị abụghị ihe na-egosi n'onwe ya na akara oghere izugbe ziri ezi. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Okwu mkpọtụ tule dịkwa mkpa. Ọmụmụ ihe gbasara nghọtahie ntụkwasị obi na-egosi na nsonaazụ ọrụ a ma ama nwere ike ịdị sie ike n'ọkwa otu ma na-enye ọdịiche onye ọ bụla na-adịghị agbanwe agbanwe. Obere mgbanwe n'etiti oge nnọkọ dị mkpirikpi ekwesịghị ịbụ nkọwa gabigara ókè dị ka mgbanwe na-adịgide adịgide. Hedge et al., 2017
Gịnị bụ ebumnuche omume kwesịrị ekwesị?
Gbalịa ka ị na-edozi ihe ndị yiri ya a na-amaghị nke ọma n'ụzọ ziri ezi na nke ọma karị, ma debe nsonaazụ abụọ ahụ n'anya. Nchịkọta a kwụrụ aka anaghị egosi ogologo oge kwa ụbọchị, ọnụọgụ oge nnọkọ ma ọ bụ akara ebumnuche zuru ụwa ọnụ maka ọrụ ihe nchọgharị a. Ọ na-akwado ohere ịmụ ihe, ọ bụghị amụma ahaziri maka onye ọ bụla. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Zenarị ịkọwa ihe isi ike mbụ site n'echiche ọdịnala okike. Akwụkwọ otu na nyocha sara mbara banyere myirịta anaghị ekpebi ikike onye ọ bụla. Arụmọrụ ugbu a na ikike ịmụ ihe bụ ajụjụ dị iche iche. Voyer et al., 1995 Hyde, 2005
Ya mere nkwupụta uru n'eziokwu dị kpọmkwem: ọzụzụ oghere nwere ihe akaebe nke mmụba nkezi, gụnyere ụfọdụ nfefe n'ime ngalaba ahụ, n'okpuru ọnọdụ ndị a mụrụ. Ma omume egwuregwu ụfọdụ na-ewepụta otu nfefe ụfọdụ chọrọ nnwale kpọmkwem. Uttal et al., 2013
Nwaa nnwale n'efu metụtara ya
Nnwale ịtụgharị ihe n'uche
Nwaa nnwale ịtụgharị ihe n'uche iji nweta ahụmịhe nke ọrụ ahụ. Ọ bụrụ na ị na-emega ahụ, dekọọ mgbalị ndị gara aga ma jiri ihe ndị yiri ya a na-amaghị nke ọma tụọ mgbanwe. Egwuregwu ahụ anaghị ekwe nkwa mmụba IQ ma ọ bụ mmetụta nkezi a kọrọ n'ofe mmemme oghere.
Ajụjụ ndị a na-ajụkarị
g = 0.47 ọ pụtara pasent 47 ka mma?
Mba. Ọ bụ ọdịiche nkezi ahaziri n'ụkpụrụ, na-ewepụ data ndị pụrụ iche na nchịkọta a kwụrụ aka. Uttal et al., 2013
Omume ọ ga-ebuli IQ m?
Nsonaazụ ọzụzụ oghere anaghị egosi nsonaazụ ahụ maka egwuregwu a. A ghaghị ịkọwa mmụba na nfefe n'ọkwa a tụrụ n'ezie. Uttal et al., 2013
Minut ole ka m kwesịrị imega ahụ?
Isi mmalite ndị a anaghị egosi oke kacha mma zuru ụwa ọnụ maka ọrụ ihe nchọgharị. Usoro a kapịrị ọnụ ga-agbakwunye izi ezi na-enweghị nkwado. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Ebe mmalite
- Voyer et al. (1995). Ogo ọdịiche okike na ikike oghere: nyocha nchịkọta na ntụle nke mgbanwe ndị dị mkpa..
- Linn et al. (1985). Mmalite na njirimara ọdịiche okike na ikike oghere: nyocha nchịkọta.
- Shepard et al. (1971). Ịtụgharị ihe nwere akụkụ atọ n'uche.
- Vandenberg et al. (1978). Ịtụgharị ihe n'uche, nnwale otu maka ịhụ oghere nwere akụkụ atọ.
- Uttal et al. (2013). Ịdị mfe mgbanwe nke nkà oghere: nyocha nchịkọta nke ọmụmụ ọzụzụ..
- Hyde (2005). Echiche myirịta okike..
- Scharfen et al. (2018). Mmetụta nyochagharị na nnwale ikike ọgụgụ isi: nyocha nchịkọta.
- Hedge et al. (2017). Nghọtahie ntụkwasị obi: ihe kpatara ọrụ ọgụgụ isi siri ike anaghị ewepụta ọdịiche onye ọ bụla a pụrụ ịdabere na ya.