Dzro ɖe nyawo dzi

Ŋusẽ si le ŋuɖoɖo la megbe

Ŋkuɖoɖo

Ŋkuɖoɖo kpeɖe ŋu be nàtia nyatakaka si le viɖe, eye nàɖo ɖe edzi. Dodokpɔ si wɔ kple ame 10,430, siwo ƒe ɣeyiɣi nye 10–70, kpɔ be ŋkuɖoɖo si nɔa nu ŋu le ɣeyiɣi didi me ƒe ŋusẽ le dzi wu le ƒe 40 ƒe gɔmedzedze me, togbɔ be ŋuɖoɖo ƒe mɔ trɔ va zu dzudzɔ si le eme wu; “dzidzeme” kple “ŋkuɖoɖo le edzi” nye ŋuɖoɖo vovovowo. 1

Wogbugbɔe kpɔ mlɔetɔ · Nyatakaka 14

Kpɔ dodokpɔwo kple dɔwɔnuwo ↓

01 / Se gɔme

Nu kae nye

Ɖo ŋku ɖe dɔwɔwɔ dzi kple nu si wòti la ŋu

Ŋkuɖoɖo si nɔa dɔwɔwɔ ŋu le ɣeyiɣi didi me nye be nàlé dɔwɔwɔ ƒe taɖodzinu ɖe susu me, hã ne nu sue aɖe le wɔwɔm. Ŋkuɖoɖo si tia nu nye be nàde nu si le viɖe ŋu le ŋgɔ ne nu bubuwo le egbɔ. Eya ta dɔ si me wòle kpɔm ɖe dzesi ŋu le dzidzɔme me kple dɔ si me nya kple vivi ƒe nyawo le ŋgɔgɔme bia biabia vovovowo. Ŋuɖoɖo si dze ɖe te le ɖeka me meɖe ŋkuɖoɖo ƒe miniti nenie ame ate ŋu aɖo le dɔwɔwɔ sia dɔwɔwɔ ŋu o. 2

Gɔmeɖeɖe bɔbɔe aɖe ma nuƒoƒo le dɔwɔwɔ siwo ɖea ŋkuɖoɖo ɖe dzodzro, nu si ŋu míele kpɔm, kple taƒoƒo ƒe ɖoɖoɖeɖe ŋu. Taƒoƒo kple thalamus ƒe ŋusẽwo siwo wɔa dɔ kple ŋuɖoɖo nɔnɔme kadodo le kple ta kple abɔta ƒe ŋkuɖoɖo kadodoawo; kadodo siawo yɔa ŋkuɖoɖo ƒe mɔ si dze dɔ si nèwɔm la ŋu. Esia nye gɔmeɖeɖe ƒe kpɔɖeŋu nyuie aɖe, menye mɔ si tsɔa dodokpɔ ƒe ŋuɖoɖo ɖeka kade ta ƒe nɔƒe ɖeka ŋu o. 2

Míaƒe ŋkuɖoɖo ƒe didime dodokpɔ kpɔa be wòle dzesi aɖe kpɔ ge ɖe ŋu. Go/no-go kpeɖe ŋu be wòagbe ŋuɖoɖo aɖe, eye Stroop tsɔa nya kple vivi siwo sɔ gbɔ o ɖe eme. Ame ate ŋu awɔ nyuie le dzesi siwo do vie ŋu kpɔkpɔ me, gake nya siwo sɔ gbɔ o gblẽ ŋkuɖoɖo ɖe, alo wòawɔa abe nenema ene. Le dɔwɔwowo ƒe nu siwo wokpɔ ɖe ŋu la, míakpɔ woƒe dɔdɔ le ŋkume, eye míama wo nu ɖe gɔmeɖeɖe si me nyateƒe mele o la me o. 3

Aleke míewɔa dzidzenu

Dɔwɔwɔ siwo tsã xɔseDɔ si wòhiã be nàwɔNu si wòle be nàkpɔ wo kpe ɖe ŋu
Dɔ si kpɔa dzɔdzɔme kple ŋuɖoɖoNɔ anyi ɖoɖo me be nàxɔ dzesi siwo meɖo ɖo oŊuɖoɖo ƒe dzidzeme, ŋuɖoɖo siwo wòƒo ɖe megbe kple ŋkuɖoɖo asiɖeɖe
Dɔwɔwɔ ƒe kpɔkpɔ le ɣeyiɣi didi meƉo ŋuɖoɖo ɖe edzi, eye kpɔ nu siwo vɔ̃ ɖe se ŋuŊuɖoɖo nyui, ŋuɖoɖo si megbɔ o, ŋuɖoɖo siwo meɖe o kple ŋuɖoɖo ƒe sɔsɔe
StroopTia nuŋlɔɖi ƒe vivi togbɔ be nya bubu le egbɔ hãŊuɖoɖo nyui kple nu si nya bubu wɔ
Nukpɔŋu siwo do kaba le fli meTia nu siwo do ɖe ŋgɔgɔme le ɣeyiɣi sue meŊuɖoɖo nyui na nu si do megbe, le nu si do ŋgɔ ŋu ku me

Ŋkuɖoɖo si nɔa dɔwɔwɔ ŋu le ɣeyiɣi didi me ƒe dɔwɔwɔ hia ɣeyiɣi si sɔ gbɔ be tɔtrɔwo nava go. Nuku ƒe nyadzro me, ŋkuɖoɖo asiɖeɖe ƒe taɖodzinu kple dɔwɔwɔ ƒe didime ku ɖe dɔwɔwɔ sia ŋutɔ ŋu; menye dɔléle ƒe taɖodzinu si zãa le teƒe ɖesiaɖe o. Míaƒe agame sue la mèle be nàkpɔe abe lab ƒe PVT si wotsɔ lé nuku ƒe asiɖeɖe ƒe ŋusẽ ɖe ŋu ene o. 4

Ŋkuɖoɖo ƒe ziɖeka ƒe ŋkuɖeɖe nye dɔwɔwɔ ƒe nɔnɔme ƒe kpɔɖeŋu bubu: le dɔwɔwɔ ɖoɖo aɖewo me, nu si nèkpɔ zi ɖeka ƒe ŋuɖoɖo ate ŋu aɖe nu si nèkpɔ bubu si va megbe la ŋu vie. Menye be ta ƒe dɔwɔwɔ tsia ɖe asi ne nu eve va dzɔ le go me ɖe ɖeka megbe vie o. 5

Vovototo ƒe scorewo ate ŋu agbɔa ŋu wu dɔwɔwɔ ƒe kpɔkpɔ si le xɔse me la. Stroop ƒe sɔsɔe ƒe ŋuɖoɖo nyuie le ame ƒe dzidzenu me meɖe be ɣeyiɣi sue ƒe kuxi ƒe score ate ŋu aɖo ame ɖoɖo nyuie o. 6

Ƒe kple dzidzenuwo: sɔsɔe kae nye sɔsɔe?

Fortenbaugh kple eƒe kpekpeɖeŋutɔwo kpɔ dɔwɔwɔ ƒe ŋuɖoɖo le dodokpɔ si me nuwo va ɖe go le fli bɔbɔe me. Ƒe ƒe akpa siwo le ete la ɖe dɔwɔwɔ ƒe ƒe ƒe mɔ si wotsɔ kpɔ la gɔme; menye ŋuɖoɖo ƒe score dzadzra siwo wotsɔ na míaƒe dzesi kpɔkpɔ dɔwɔwɔ o. 1

Ƒe ƒe akpaNu si dodokpɔa ƒe mɔ fiaNu si meɖe eŋu o
Ƒe 10 va se ɖe ƒe 10 ƒe akpa meŊusẽ ƒe ŋgɔyiyi kaba kple tɔtrɔ va ŋuɖoɖo dzidzemeƉoɖo kplikpaa aɖe si fia ɣeyiɣi didi nenie ɖe dziɖoɖo na ɖeviwo
Ƒe 10 ƒe akpa megbe va se ɖe ƒe 40 ƒe gɔmedzedzeŊgɔyiyi bɔbɔe si yi edzi le ŋkuɖoɖo ŋusẽ meBe ame si ɖoa ŋu le kabakaba la nye ame si ŋkuɖoɖo le dzi wu
Ƒe 43 megbe bɔbɔeŊusẽ si dodokpɔ la kpɔna ɖe te, kple mɔ si le dzudzɔme wuBe tɔtrɔ va dzɔ gbe ɖeka le ƒe aɖe me

Le “le dɔwɔwɔa me” ƒe kpɔkpɔ la, dɔwɔwɔ ƒe vovototo ƒe breakpoint nye ƒe 43,1, eye 95% confidence interval la nye 38,0–48,2 ƒe. Breakpoint nye amewo ƒe mɔ ƒe estimate aɖe si me dzidzɔleƒe le, menye ame ɖeka ƒe ɣeyiɣi mamlɛ o. Agbalẽsrɔ̃, dɔwɔwɔ ƒe mɔ kple ale si wotsɔ amewo la hã ku ɖe edzi. 1

02 / Ɖo le nɔnɔme me

Nu siwo trɔa eŋuɖoɖo

Xɔse ƒe dzesiwo ɖoa biabia sia ŋu: “Ɖe tɔtrɔ aɖe va le ŋuɖoɖo sia me?” Womele ŋugbedodo be wò ŋuɖoɖo atso ɖe dzi nenema o. Ne Helibrain ƒe xɔse dzidzenu aɖe li la, amewo kple nu si wotsɔ kpɔ la gblɔe kplii. “Womekpɔ dzidzenu aɖeke o” fia be míexɔ xɔse dzidzenu aɖeke si sɔ kple nu sia o; menye be tɔtrɔ mele o. Ƒe kple dɔwɔnu ƒe nyatakakawo fia ale si míewɔa dɔwɔwowo ƒe dzidzenu, menye lãmesẽ ƒe dɔwɔwowo ƒe dzidzenu o.

Nuku

Xɔse le ŋu

Dzesi si wode ɖe eme: nuku ƒe asiɖeɖe blibo → vigilance ƒe ŋkuɖoɖo asiɖeɖe.

Nuku maɖeɖe blibo le ŋu ate ŋu aɖe vigilance ŋusẽ. Míaƒe xɔse ƒe dzidzenu si kpea kplii nye Moderate; ŋkuɖoɖo asiɖeɖe ƒe ŋusẽ kple didime trɔna ɖe dodokpɔ kple nuku ƒe ɣeyiɣi ŋu. 7

Dziɖoɖo

Menye dzidzenu na dɔ sia o

Dziɖoɖo si va kaba ƒe nyatakaka meɖe vigilance ƒe ŋusẽ ɖeka pɛ fia o.

Dziɖoɖo ƒe ŋusẽ trɔna ɖe taƒoƒo ƒe dɔwɔwowo vovovowo ŋu. Míetrɔ ŋugbedodo kple nɔnɔme tɔtrɔ ƒe nyatakaka zu dzidzenu si gblɔ nu tso ŋkuɖoɖo si tia nu alo si nɔa dɔwɔwɔ ŋu ɣeyiɣi didi me katã ŋu o. 8

Agbeƒoƒo

Xɔse sue akpa

Dzesi si wode ɖe eme: taƒoƒo siwo kpe ta katã, menye ŋkuɖoɖo sia dɔwɔwɔ o.

Agbeƒoƒo kple taƒoƒo ƒe sɔsɔe ƒe xɔse nye Very low. Sɔsɔe si le taƒoƒo vovovowo me meɖe be ame ɖeka le browser ƒe dɔwɔwɔ me ayi asiɖeɖe sue me o. 9

Ƒe

Ƒe vovototo

Ƒe ƒe taɖodzinu siwo dze dɔwɔwɔ ŋu.

Ŋkuɖoɖo si nɔa dɔwɔwɔ ŋu le ɣeyiɣi didi me kple ŋuɖoɖo ƒe dzudzɔme la le ƒe ƒe mɔ vovovowo dzi. Tsɔ ŋuɖoɖo ƒe vodada kple sɔsɔe kpɔ kpeɖe ŋu kple dzidzeme; mètsɔ ŋuɖoɖo dzudzɔme bu be ŋkuɖoɖo mele o ene o. 1

Srɔ̃ɖeɖe kple tɔtrɔ

Xɔse sue akpa

Dzesi si wode ɖe eme: tɔtrɔ sue le dɔ dome → ŋuɖoɖo; ŋusẽ trɔna ɖe dɔwɔwɔ ŋu.

Tɔtrɔ sue ate ŋu akpe ɖe ŋuɖoɖo vovovowo ŋu, gake lɔlɔ̃ le dɔ ŋu meɖe ŋuɖoɖo nyui geɖe fia o. Tɔtrɔwo ƒe ŋusẽ le dɔwɔwowo ŋu mesɔ gbɔ abe dɔwɔwɔ ƒe timer se si wozã le teƒe ɖesiaɖe ene o. 10

Dɔwɔnuwo

Ɣeyiɣi ƒe xɔse

Dɔwɔwɔ ƒe nɔnɔme.

Dɔwɔnu ƒe ƒoƒo ate ŋu atrɔ ŋuɖoɖo ƒe ɣeyiɣi ƒe kpɔɖeŋu. Nu siwo ɖea ŋkuɖoɖo ŋu, dɔwɔnu tɔtrɔ kple browser ɖeka si wòɣla la hã trɔa nu si session la kpɔa; ŋlɔe ne ètsɔa sessionwo sɔa. 11

Nu kae zɔa yi dɔ bubuwo me, eye kae meyi o?

Srɔ̃ mɔ ɖeka, eye kpɔe le dodokpɔ bubu me

Srɔ̃ɖeɖe le dzesi kpɔkpɔ alo ŋuɖoɖo asiɖeɖe ƒe agame aɖe me ate ŋu ana wò nya eƒe ŋuɖoɖo ƒe sewo nyuie. Be míagblɔ be ŋgɔyiyi la yina dɔ bubuwo me la, míele be míawɔ dɔ si womewɔ nufiafia le eme o, eye míatsɔe asɔ kple akpa si dze. Score si le dzi le nufiafia agame me ko megbɔ gbɔe be ŋgɔyiyi blibo le eme o. Brain-training ƒe nyadzroƒeawo ma dɔwɔwɔ ƒe srɔ̃ɖeɖe si ŋu xɔse le ŋu kple nyawo si gblɔa be ŋgɔyiyi blibo le eme, siwo ŋu xɔse sue wu. 12

Nu siwo ɖea ŋkuɖoɖo ŋu hã menye ŋkuɖoɖo dodokpɔ si wotsɔ wɔ ɖoɖo me o. Dɔwɔnu si kpeɖe ŋu be nàdzra dɔwɔwowo nu ate ŋu akpeɖe ŋu be nàŋlɔ dzesi aɖe na wò ɖokui be nàgbugbɔ dɔwɔwɔa ŋu, gake eƒe viɖe le be nàtrɔ va dɔ nyuie. Minuti siwo ame sia ame ƒo le nuŋlɔɖi me kple dɔwɔwɔ siwo miaa dɔ le lab me ƒo nu tso biabia sia ƒe akpa vovovowo ŋu. 13

Zã ŋkuɖoɖo timer, nu siwo ɖea ŋkuɖoɖo ŋu pad alo agbalẽsrɔ̃ ƒe ɖoɖo be nàdzra dɔ ɖeka ƒe ɣeyiɣiwo nu, eye kpɔ dɔ ma ŋutɔ ƒe ŋgɔyiyi. Ne dɔ la bɔbɔ na wò la, ate ŋu anye be teƒe si nèle alo ɖoɖo si nèwɔe la nyo wu. Be míagblɔ be dɔwɔnu la ɖe ŋkuɖoɖo ƒe ŋusẽ si nɔa ame me la dzi la, dɔ bubu aɖe hia.

03 / Wɔ kpɔ, eye tsɔe sɔ

Ɖo eŋu kpɔ le Helibrain

Tia dɔwɔwɔ si sɔ kple biabia si nèdi be nàkpɔ. Ne èdi be nàkpɔ dzesi le ɣeyiɣi didi me esi ɖo dɔwɔwɔ me vie la, zã ŋkuɖoɖo ƒe didime; ne èdi be nàgbe ŋuɖoɖo si wòwɔ kɔkɔe la, zã go/no-go; ne nya kple vivi siwo sɔ gbɔ o le ŋgɔgɔme la, zã Stroop. Tsɔ ŋuɖoɖo nyui kple dzidzeme kpɔ kpeɖe ŋu, eye kpɔ dɔwɔwɔ ƒe didime.

Dɔwɔnu siwo le ete la kpeɖe ŋu be nàdzra sessionwo kple nu siwo ɖea ŋkuɖoɖo ŋu nu. Vivi si nèdia, timer si wòwu alo ŋuɖoɖo si nèna tso ŋkuɖoɖo ŋu menye ŋkuɖoɖo ƒe dzidzenu si wotsɔ kpɔ o. Míaƒe site naa wo abe mɔ vovovo be nàkpɔ ŋuɖoɖo kple dzra dɔ nu ene, menye dodokpɔ siwo ɖea nu ɖeka kpɔ o.

Dodokpɔwo kple agamewo

Dɔwɔnuwo kple srɔ̃ɖeɖe

Biabia bubuwo ƒe ŋuɖoɖowo

Biabia siwo ame bia zi geɖe

Ŋkuɖoɖo ƒe didime si nye seƒe 8 nye amewo ƒe dzidzenu a?

Ŋkuɖoɖo ƒe didime ɖeka si ku ɖe dɔwɔwowo katã ŋu mele o. Ŋkuɖoɖo si nɔa dzesi ŋu le ɣeyiɣi didi me, agbalẽxlẽ kple ŋkuɖoɖo si tia nu hia dɔwɔwɔ vovovowo. 2

Ŋuɖoɖo dzudzɔme fia be ŋkuɖoɖo dze ɖe te a?

Mekakpɛ. Ŋuɖoɖo si le dzudzɔme ate ŋu ana ŋuɖoɖo ƒe ɣeyiɣi didi wu, gake ŋuɖoɖo nyui ate ŋu nɔ. Ƒe ƒe dodokpɔ la ma ŋuɖoɖo ƒe mɔ kple ŋusẽ vovovo. 1

Agame siawo ate ŋu ade ADHD ŋkɔ na ame a?

Ao. Ŋkuɖoɖo alo Stroop agame sue mate ŋu ana ŋgɔgbe ƒe nyatakaka, kpɔkpɔ gã kple dɔléle dzɔkpɔkpɔ si wòhiã na dɔléle ƒe dzɔkpɔkpɔ o. 14

Nyatakakadzroɖeɖewo

Kadodoawo yi DOI alo nyatakakaŋlɔɖoƒe gbãtɔ dzi. Nyatakakadzroɖeɖe ƒe sɔsɔe ku ɖe dɔwɔwowo si woŋlɔ le eme ŋu; meɖee fia be míeɖo míaƒe browser dɔwɔwowo ƒe dzidzenu ŋu o.

  1. Fortenbaugh et al. (2015). Sustained Attention Across the Life Span in a Sample of 10,000.
  2. Petersen & Posner (2012). The Attention System of the Human Brain: 20 Years After.
  3. Scarpina et al. (2017). The Stroop Color and Word Test.
  4. Basner et al. (2011). Maximizing Sensitivity of the Psychomotor Vigilance Test (PVT) to Sleep Loss.
  5. Dux et al. (2009). The attentional blink: A review of data and theory.
  6. Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
  7. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  8. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  9. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  10. Albulescu et al. (2022). "Give me a break!" A systematic review and meta-analysis on the efficacy of micro-breaks for increasing well-being and performance.
  11. Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
  12. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.
  13. Mark et al. (2005). No task left behind?.
  14. International Test Commission (2001). International Guidelines for Test Use.