Dzro ɖe nyawo dzi

Ŋusẽ si le ŋuɖoɖo la megbe

Dɔwɔwɔ ƒe dzidzeme

Dɔwɔwɔ ƒe dzidzeme nye ale si nèwu dɔ sue siwo me ta ƒe nuŋɔŋlɔ mele sesẽm o le ɣeyiɣi si wotsɔ ɖo ta me. Wò hee ɖe nu si wotsɔ tap ɖeka wɔ ŋu. China ƒe amewo ƒe dzidzenu dodokpɔ me, nɔnɔmetata kple nɔmba ƒe dzadzra ƒe dzidzenu score ƒe teƒe titina nye 11,56 na amewo ƒe 18–29, kple 8,07 na amewo ƒe 50–59; wotsɔ dzidzenu si le dodokpɔ ma ŋutɔ me zã, menye Helibrain tɔ o. 1

Wogbugbɔe kpɔ mlɔetɔ · Nyatakaka 15

Kpɔ dodokpɔwo kple dɔwɔnuwo ↓

01 / Se gɔme

Nu kae nye

Nu ka dzidzeme?

Ne ètsɔ nɔnɔmetata ɖeka de nɔmba aɖe ŋu la, ele be nàkpɔ se aɖe, anya nɔnɔmetata la, agbugbɔ ŋuɖoɖo la ɖe susu me, eye nàde ŋuɖoɖo. Ŋuɖoɖo si dze ɖe te ate ŋu atso afɔ geɖe. Dɔwɔwɔ si kpɔa dzidzeme la zãa dɔ suewo, be woate ŋu awɔ geɖe, gake dɔ “bɔbɔe” hã hia ŋugbedodo, nukpɔŋu kple ŋutilã ƒe dɔwɔwɔ. 2

Ta ƒe dɔwɔwowo zɔa ɖe akpa geɖe dzi: ŋkuŋuƒewo nya nu si le ŋgɔ; ta kple abɔta ƒe akpaawo lé se la ɖe susu me eye doa ŋkuɖoɖo ɖe nu ŋu; ŋutilã ƒe dɔwɔwowo na ŋuɖoɖo va eme. Ne míayɔ siawo katã dzidzeme nɔƒe ɖeka la, menye nyateƒe o. Ɖoɖo trɔna ne wogblɔ dɔwɔwɔ la, wotsɔ asi ŋlɔ, keyboard, alo tap wɔe. 3

Eya ta nɔnɔmetata kple nɔmba ƒe dɔwɔwɔ nye teƒe nyuitɔ be nàkpɔ dzadzra, eye mɔɖeɖe ƒe dɔwɔwowo kple akɔnta ƒe dzidzeme naa nɔnɔme bubu siwo sɔ gbɔ. Keyboard kple agbalẽxlẽ nye mɔ siwo nèsrɔ̃, eye nunya gã le wo me. Woƒe ŋuɖoɖo fia nu le mɔ siawo ŋu, gake mètsɔ wo bu abe dɔwɔwowo si kpɔa ta ƒe dzidzeme dzɔdzɔe alo didi wu ene o. 4 5

Aleke míewɔa dzidzenu

DɔwɔwɔNu si wotsɔ ɣeyiɣi ɖo naNu bubu si hia hã
Nɔnɔmetata kple nɔmba ƒe dzadzraTsɔ nɔnɔmetatawo sɔ kple nɔmba siwo le ŋgɔNukpɔŋu ƒe dɔdi, se la srɔ̃ kple ŋuɖoɖo ƒe mɔ
Mɔ dɔwɔwɔ AKade nɔmba siwo le ɖoɖo nuDɔdidi, nukpɔŋu ƒe nɔnɔmetata kple asi ƒe tɔtrɔ
Ŋuɖoɖo ƒe ɣeyiɣi si bia tɔtrɔTia ŋuɖoɖo si sɔ kple dzesi aɖeTia ŋuɖoɖo geɖe dome kple dzesi ƒe kadodo
Akɔnta ƒe ɣeyiɣi kpɔkpɔWɔ akɔnta siwo nènya nyuieAkɔnta ƒe nunya kple ŋugbedodo

Ame ma ke ate ŋu aɖo ŋuɖoɖo bɔbɔe kaba, gake nɔnɔmetata kple nɔmba ƒe dzadzra la nàwɔe bɔbɔ wu, elabena dzadzra la hia tɔtrɔ geɖe. Woods kple eƒe kpekpeɖeŋutɔwo ƒe ŋuɖoɖo si bia tɔtrɔ ƒe dodokpɔ ma dzadzra ŋuɖoɖo ƒe tɔtrɔ kple ŋuɖoɖo ƒe wɔwɔ bɔbɔe. Ŋlɔ “ms” le ŋuɖoɖo ƒe ŋuɖoɖo ŋu meɖe be dɔwɔwowo eve sɔ o. 6

Ŋuɖoɖo nyui hia be nàkpɔe kple dzidzeme. Ŋuɖoɖo kaba si me vodada geɖe le ate ŋu afia mɔ bubu aɖe. Nenema hã, sɔsɔe ƒe teƒe titina si le nɔnɔme eve dome ate ŋu nɔ anyi kple ame ɖeka ƒe score vovototo si me dzidzɔleƒe mele o, zi geɖe ne dodokpɔ la sue. 7

Ƒe kple dzidzenuwo: sɔsɔe kae nye sɔsɔe?

Nɔmba siawo tso Ye kple eƒe kpekpeɖeŋutɔwo ƒe dodokpɔ ƒe nɔnɔmetata kple nɔmba dzadzra ƒe ƒe ƒe akpa me. Wotsɔ amewo 723 ƒe ŋuɖoɖo katã wɔ dzidzenu; eƒe teƒe titina nye 10 eye dzodzro ƒe dzidzenu nye 3, hafi wosɔ amewo ƒe ƒe ƒe akpa. Woenye dzidzenu score, menye ŋuɖoɖo si wòwɔ le miniti ɖeka me o. 1

Ƒe siwo nèxɔNɔnɔmetata kple nɔmba ƒe dzadzra ƒe teƒe titinaDzodzro ƒe dzidzenu
18–2911,562,55
30–3910,482,93
40–498,692,38
50–598,072,86

Wɔ dodokpɔa kple China ƒe amewo siwo xlẽa Mandarin. Eƒe nyatakaka fia be ƒe kple amewo ƒe nɔnɔme ku ɖe ŋuɖoɖo ŋu; meɖe be online dzadzra ƒe dzidzenu si wozã le teƒe ɖesiaɖe le eme o. Hartshorne kple Germine hã kpɔ be dzadzra ƒe ŋuɖoɖo le dzi wu tsã wu ŋugbedodo kple nyagbe nunya. Eya ta, score ate ŋu atrɔ le ƒe me le mɔ vovovo wu nunya alo susuɖeɖe. 2

Ƒe ƒe vovototo si le ame vovowo dome menye be míele ame ɖeka ŋu kpɔm le ɣeyiɣi didi me o. Nu si ame nènya xoxo ate ŋu aɖe ƒe tɔtrɔ aɖe ŋu le dodokpɔ si nèwɔ zi geɖe me; eya ta míele be mègbɔ ŋuɖoɖo si nèkpɔ zi evelia alo ƒe ƒe ɖeɖe me ŋu be woɖe nyateƒe blibo la fia o. 8

02 / Ɖo le nɔnɔme me

Nu siwo trɔa eŋuɖoɖo

Xɔse ƒe dzesiwo ɖoa biabia sia ŋu: “Ɖe tɔtrɔ aɖe va le ŋuɖoɖo sia me?” Womele ŋugbedodo be wò ŋuɖoɖo atso ɖe dzi nenema o. Ne Helibrain ƒe xɔse dzidzenu aɖe li la, amewo kple nu si wotsɔ kpɔ la gblɔe kplii. “Womekpɔ dzidzenu aɖeke o” fia be míexɔ xɔse dzidzenu aɖeke si sɔ kple nu sia o; menye be tɔtrɔ mele o. Ƒe kple dɔwɔnu ƒe nyatakakawo fia ale si míewɔa dɔwɔwowo ƒe dzidzenu, menye lãmesẽ ƒe dɔwɔwowo ƒe dzidzenu o.

Nuku

Xɔse le ŋu

Dzesi si wode ɖe eme: nuku ƒe asiɖeɖe blibo → vigilance, menye dzidzeme dɔwɔwowo katã o.

Nuku maɖeɖe ate ŋu agblẽ vigilance. Eƒe ŋusẽ le score si wotsɔ ɣeyiɣi ɖo ŋu ku ɖe nu si dɔwɔwɔa kpɔna ŋu; ŋkuɖoɖo asiɖeɖe ƒe kpɔɖeŋu menye dzadzra ƒe tɔtrɔ o. 9

Dziɖoɖo

Menye dzidzenu na dzadzra o

Taƒoƒo ƒe dɔwɔwowo ŋu nyatakaka meɖe taƒoƒo dzadzra ƒe dɔwɔwɔ ŋutɔ ŋu o.

Dziɖoɖo ate ŋu agblẽ ŋugbedodo kple dɔ tɔtrɔ. Míexɔ dzidzenu si gblɔ nɔnɔmetata kple nɔmba ƒe ŋuɖoɖo geɖe nenie ame ɖeka agblẽ o. 10

Agbeƒoƒo

Xɔse sue akpa

Dzesi si wode ɖe eme: agbeƒoƒo katã → ta ƒe dɔwɔwowo.

Míaƒe taƒoƒo ƒe agbeƒoƒo ƒe sɔsɔe si wotsɔ kpɔ katã nye Very low. Mètsɔ ameƒe dzidzenu ƒe ŋusẽ bu be dɔwɔwɔ ƒe dzidzeme la atsɔ ɖe dzi na wò o. 11

Ƒe

Ƒe vovototo

Dzadzra kple nukpɔŋu dɔwɔwowo; amewo kple agbalẽsrɔ̃ ku ŋu.

Zã dɔwɔwɔ ƒe dzidzenu si dze dɔwɔwɔa ŋutɔ ŋu, eye zã eƒe asi dzeɖeɖe ƒe mɔ. Ƒe ƒe nɔnɔme si le ka me mètrɔ browser ƒe score zu “ta ƒe ƒe” o. 1

Srɔ̃ɖeɖe

Dɔwɔwɔ ŋutɔ ƒe xɔse

Gbugbɔ dodokpɔ ƒe ŋgɔyiyi kple dzidzeme si wotsɔ srɔ̃.

Gbugbɔ dodokpɔ ate ŋu ade score dzi. ACTIVE ƒe dodokpɔ naa nyatakaka si dze dɔwɔwɔ dzidzeme si wotsɔ srɔ̃ le ame tsitsiwo ŋu; míaƒe dzidzenu ƒe xɔse le ŋu nye Moderate, gake meɖe míaƒe agame ƒe ŋuɖoɖo ɖe ŋu o. 12 13

Dɔwɔnuwo

Ɣeyiɣi ƒe xɔse

Nɔnɔmetata fɔƒoƒo, ŋuɖoɖo ƒe xɔxɔ kple asi ƒe dɔwɔwɔ.

Dɔwɔnu kple ɣeyiɣi ƒe mɔ trɔa ŋuɖoɖo ƒe ɣeyiɣi si wotsɔ kpɔ. Keyboard, touch alo mouse ƒe wɔwɔ hã ate ŋu ava zu dɔ si dze dzidzeme ŋu, ne ŋuɖoɖo geɖe wotsɔ wɔ kaba. 14

Nu kae zɔa yi dɔ bubuwo me, eye kae meyi o?

Dɔwɔwɔ si nèsrɔ̃ nye nya sue wu be ta ƒe dɔwɔwowo katã le dzidzeme

ACTIVE ƒe dzidzeme dɔwɔwɔ zãa nukpɔŋu ta ƒe dɔwɔnu si trɔa dzidzeme ɖe nufiafiaa me na ame tsitsiwo. Eƒe ŋuɖoɖo le dɔwɔwɔ si wotsɔ srɔ̃ ŋu naa nyatakaka si le viɖe tso nufiafia ma kple amewo ma ŋu. Menye website sia ƒe nɔnɔmetata dzadzra dodokpɔ o, eye wòle be mètrɔe zu dzesi be quick-response agame ɖesiaɖe ana ŋgɔyiyi ma ke ene o. 13

Le ɖoɖo bɔbɔe me la, brain-training ƒe nyadzroƒeawo bia be dɔ si womewɔ nufiafia le eme o ƒe ŋuɖoɖo le eme. Keyboard ƒe score si le dzi ate ŋu anye ŋgɔyiyi nyui le keyboard ŋlɔŋlɔ me, abe ale si agbalẽxlẽ ƒe ŋuɖoɖo nyui ate ŋu anye viɖe na agbalẽxlẽ ene. ɖeka maɖo ɖeka meɖe ŋgɔyiyi le ta ƒe dɔwɔwowo katã me fia o. 15

Zã dɔwɔwɔ hafi ɖo ŋku ɖe ŋuɖoɖo si nèdi la ŋu. Ne èdi nɔnɔmetata kple nɔmba dzadzra ƒe ŋuɖoɖo nyui, tsɔ dɔwɔwɔ ma ke kpɔ kple eƒe vodada ƒe xexlẽme. Ne èdi agbalẽsrɔ̃ ƒe ŋgɔyiyi, kpɔ nu si nèsrɔ̃. Be míatsɔ ŋuɖoɖo ɖeka ayi bubu me la, nyatakaka hia; ŋkɔ “dzidzeme” ma ke ko mesɔ gbɔ o.

03 / Wɔ kpɔ, eye tsɔe sɔ

Ɖo eŋu kpɔ le Helibrain

Zã nɔnɔmetata kple nɔmba dzadzra abe dzadzra dɔwɔwɔ gãtɔ ene, eye tsɔe sɔ kple dɔ bubu aɖe, abe mɔɖeɖe alo ŋuɖoɖo bɔbɔe ene. Lé scorewo ɖe akpa vovovowo me: xexlẽme, secondwo, nyawo le miniti me kple millisecondwo ƒe gɔmeɖeɖe vovovo.

Keyboard kple agbalẽxlẽ ƒe kaadiwo le eme elabena wo nye dɔwɔwowo siwo zãa ɣeyiɣi. Woƒe ŋuɖoɖo siwo kplii la ɖe asiɖeɖe ƒe mɔ, ŋuɖoɖo nyui, gbe kple gɔmeɖeɖe ƒe akpa ŋu. Dɔwɔnu si kpeɖe ŋu be nàgbugbɔ dɔwɔwɔ aɖe wɔ; score la hia gɔmeɖeɖe tso dodokpɔ si ku ɖe dɔ ma ŋu.

Dodokpɔwo kple agamewo

Dɔwɔnuwo kple srɔ̃ɖeɖe

Biabia bubuwo ƒe ŋuɖoɖowo

Biabia siwo ame bia zi geɖe

Dɔwɔwɔ ƒe dzidzeme nye ŋuɖoɖo ƒe ɣeyiɣi ko a?

Ao. Dzadzra kple nukpɔŋu ƒe dɔwɔwowo kplɔa dɔwɔwɔ geɖe, gake ŋuɖoɖo bɔbɔe hia be nàɖo ŋuɖoɖo ɖeka ɖe dzesi aɖe ŋu. 6

Dzadzra ƒe ŋuɖoɖo si dze ɖe te fia nunya si dze ɖe te a?

Dɔwɔwɔ si wotsɔ ɣeyiɣi ɖo na dzadzra nye ŋuɖoɖo ƒe akpa ɖeka, eye ŋkuŋuƒe, se la srɔ̃ kple asi ƒe mɔ ku ɖe ŋuɖoɖo ŋu. Mate ŋu ade dɔ bubu gã aɖe teƒe o. 2

Mate ŋu atsɔ keyboard ƒe dzidzeme sɔ kple nɔnɔmetata kple nɔmba score a?

Lé wo ɖe akpa vovovowo me. Keyboard ŋlɔŋlɔ zãa asi ƒe dɔwɔwɔ kple gbe ƒe nunya geɖe, eye eƒe dzadzra ƒe sewo hã le. 4

Nyatakakadzroɖeɖewo

Kadodoawo yi DOI alo nyatakakaŋlɔɖoƒe gbãtɔ dzi. Nyatakakadzroɖeɖe ƒe sɔsɔe ku ɖe dɔwɔwowo si woŋlɔ le eme ŋu; meɖee fia be míeɖo míaƒe browser dɔwɔwowo ƒe dzidzenu ŋu o.

  1. Ye et al. (2022). The Chinese Brief Cognitive Test: Normative Data Stratified by Gender, Age and Education.
  2. Hartshorne & Germine (2015). When Does Cognitive Functioning Peak? The Asynchronous Rise and Fall of Different Cognitive Abilities Across the Life Span.
  3. Diamond (2012). Executive Functions.
  4. Dhakal et al. (2018). Observations on Typing from 136 Million Keystrokes.
  5. Brysbaert (2019). How many words do we read per minute? A review and meta-analysis of reading rate.
  6. Woods et al. (2015). Age-related slowing of response selection and production in a visual choice reaction time task.
  7. Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
  8. Salthouse (2009). When does age-related cognitive decline begin?.
  9. Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
  10. Shields et al. (2016). The effects of acute stress on core executive functions: A meta-analysis and comparison with cortisol.
  11. Singh et al. (2025). Effectiveness of exercise for improving cognition, memory and executive function: a systematic umbrella review and meta-meta-analysis.
  12. Scharfen et al. (2018). Retest effects in cognitive ability tests: A meta-analysis.
  13. Rebok et al. (2014). Ten‐Year Effects of the Advanced Cognitive Training for Independent and Vital Elderly Cognitive Training Trial on Cognition and Everyday Functioning in Older Adults.
  14. Bridges et al. (2020). The timing mega-study: comparing a range of experiment generators, both lab-based and online.
  15. Simons et al. (2016). Do “Brain-Training” Programs Work?.