NU SRƆ̃ SUE EGBE
Akɔnta sue aɖe. Dze egɔme yeye.
Akɔnta ƒe ɖoɖo kpui aɖe si me kpekpeɖeŋu, ɖeɖeɖe, multiplie kple division le. Ŋusẽ ɖesiaɖe ƒe dzidzedze le eya ŋutɔ ƒe teƒe. Streak aɖeke mele be nàlé asi ɖe eŋu o, eye mèhiã be nàkpɔ ɖe ŋgɔ o.
Yi kpɔɖeŋu la gbɔNu kae dzɔdzɔmeŋutinunya la ate ŋu agblɔ
Di mɔnu aɖe hã, eye ɖo eŋu: ma akɔnta aɖe ɖe akpa, wɔ nɔmba la bɔbɔe eye trɔ ɖe eŋu, alo trɔ division wòzu multiplication. Srɔ̃ɖeɖe sia nye akɔnta ƒe fluency. Srɔ̃ɖeɖe ƒe dzesi si sɔ wu mefia IQ si sɔ wu o.
Dɔwɔwɔ ɖesiaɖe ŋu wò dzidzedze le eya ŋutɔ. Le biabia 3 me la, 3 siwo nèɖo nyuie wɔa wò dzidzedze ɖe dzi ɖe akpa ɖeka; 1 alo siwo wu ɖe anyi la wɔa wò dzidzedze ɖe anyi. Ne menye nenema o la, etea ɖe teƒe ma. Dzidzedzeawo le 1 kple 5 dome.
Nuwo ŋu biabia kpɔkpɔ ate ŋu akpe ɖe nu siwo wosrɔ̃ la ŋu nɔ ŋku me (Roediger & Karpicke, 2006). Woƒe dodokpɔwo zã nyagbalẽ, menye akɔnta trainer sia o. Míena akɔnta zãzã, menye nufiafia si woda kpe ɖe ta be eye wòatrɔ ŋkuɖoɖo ƒe ŋusẽ blibo o.
Simons kple woƒe haxɔlawo (2016) ƒe nyatakakadzro kpɔe be, kakaɖedzi si le be ame ate ŋu awɔ nu nyuie le dɔ si wosrɔ̃ la me la sɔ gbɔ wu kakaɖedzi si le be dɔwɔwɔ siawo ate ŋu akpe ɖe dɔ bubuwo ŋu. Mɔ̃ siawo nye zãzã ƒe dɔwɔwɔwo, menye dodokpɔwo siwo drɔ̃a ame ƒe nɔnɔme alo atike ƒe aɖaŋu o.
Èdi kpɔɖeŋu si me ɣeyiɣi le a? Akɔnta dzidzeme kpɔɖeŋu
Ŋuɖoɖo vevi aɖewo
Nuwo katã nye freea?
Ɛ̃. Dzidzeme ɖesiaɖe, nɔnɔmetata ƒe ŋkɔgbalẽ, ŋkuɖoɖo kple backupwo nye free, mehiã be nàŋlɔ ŋkɔ alo kpɔ advertisementwo o.
Ate ŋu ana nye IQ alo ŋkuɖoɖo blibo nanyo a?
Míegblɔ nya sia o. Wò dɔwɔwɔ nyuie le afisia la fia nu geɖe tso aɖaŋu sia si wòsɔ̃, kple ɖoɖo siawo me ko.
Nu kae ava ne mewɔe le ŋkeke ɖeka me o?
Nu aɖeke metrɔa o. Akɔnta dɔwɔwɔ ɖesiaɖe nɔa eƒe dzidzeme. Zãe ne èdi, zi geɖe si nèdi ene.
Nyatakaka siwo wotsɔ kpe ɖe edzi kple xleɖeɖe bubu
- Dresler et al. (2017). Ŋkuɖoɖo nu srɔ̃ɖeɖe trɔa dzi ƒe networkwo ale be woakpe ɖe ŋkuɖoɖo nyuie ŋu. Neuron.
- Simons et al. (2016). “Dzi ƒe nufiafia” ƒe programwo wòaɖe dɔa? Psychological Science in the Public Interest.
- Roediger & Karpicke (2006). Nufiafia si wotsɔa ŋuɖoɖo kpɔkpɔ na: Ŋkuɖoɖo ƒe dodokpɔwo kpena ɖe ŋuɖoɖo si nɔa ɣeyiɣi didi me ŋu. Psychological Science.