Thala sediko go dikologa lerontho ka motsamao o le mongwe, mme o bone ka yone nako gore se gaufi go le kana kang le go nna sediko se se feletseng. Mahala, ga go tlhokege go ikwadisa.
Ka setlhopha sa HelibrainE sekasekilwe ke Robert(Seesemane), moithuti wa PhD mo fisikeng ya ditshediE gatisitswe ka E sekasekilwe la bofelo ka
Go tlhaloganya maduo a gago
- Go nna sediko se se feletseng: 100% go tlosiwa bokgakala jwa mola wa gago go tswa mo sedikong se se tshwanang thata le one, ka palogare, bo lekanngwa go ya ka bogolo jwa sekgala sa sediko seo go tswa fa gare go ya kwa molelwaneng. Mola o o kgobotlegang ka 2% ka palogare o bona 98%.
- Mebala ya mola wa gago: o motala fa mola o le mo godimo ga sediko, o feta mo serolwaneng, go fitlha o nna mohibidu kwa mola o katogang thata.
- Sediko sa methalo e e kgaoganeng: ke sediko se se tshwanang thata le setshwantsho sa gago. Fa mola wa gago o se latela thata, maduo a nna kwa godimo.
- Maduo a gago a a kwa godimo go gaisa: ke maduo a gago a a kwa godimo mo porausareng eno; a bolokwa ka go farologana a a go dirisitseng go ama le a toeba, ka gonne go thala ka monwana le ka toeba go farologana thata.
- Ntlha e o thadileng ka yone: go dikologa ka tsela ya tshupanako kgotsa kgatlhanong le yone. Bontsi jwa batho kwa US ba thala ka tsela e e kgatlhanong le tshupanako; kwa Japan bontsi ba thala ka tsela ya tshupanako [1].
A o ka kgona go thala sediko se se feletseng ka seatla?
Ga se nne jalo gotlhelele, mme o ka atamela thata. Sediko se se thadilweng ka seatla se nna se kgobotlega go se kae, ka gonne seatla se a iketla le go itlhaganela fa se latela mothinya [2]. Go ya ka selekanyo sa rona, mola o o katogang 2% ka palogare mo sedikong o bona 98%. Go ya ka fopholetso ya mokwadi mongwe wa blog [3], sediko se se tumileng se se anameng thata mo inthaneteng, se se thadilweng ke morutabana wa dipalo wa kwa Canada, se ka nna 99.7% sa go nna sediko.
Dintlha ka bonako
- Ntlha e o thalelang ka yone e ikaegile ka kwa o goletseng teng: mo ditshwantshong di ka nna 50,000 tsa kwa US mo motshamekong wa Google's Quick, Draw!, 86% ya didiko di ne di thadilwe ka tsela e e kgatlhanong le tshupanako; mo ditshwantshong di ka nna 800 tsa kwa Japan, 80% di ne di thadilwe ka tsela ya tshupanako [1].
- Mekgwa ya go kwala e a e ama: bana ba kwa Japan ba thala didiko tse dintsi ka tsela ya tshupanako fa ba ntse ba tsena sekolo, mme bana ba kwa US ba thala tse dintsi ka tsela e e kgatlhanong le tshupanako; bana ba kwa Japan ba ba nnang kwa US ba ne ba thala tse di kwa tlase ka tsela ya tshupanako [4].
- Molao wa lebelo la seatla: seatla se tsamaya ka bonya mo methinyeng e e gagametseng, mme ka bonako mo dikarolong tse di batlileng di nna thwii ("molao wa maatla a pedi-tharong"). Mo sedikong, mothinya o a tshwana gongwe le gongwe, ka jalo molao o bolelela pele gore lebelo le tla lekana [2][5].
- "Mogaka wa lefatshe": morutabana wa dipalo yo o neng a le mo bidiong ya sediko se se anameng thata, moragonyana o ne a re sereto sa gagwe sa "mogaka wa lefatshe wa go thala sediko ka seatla" e ne e le motlae o a neng a o bolelela baithuti ba gagwe [6].
- Ga se sesupo sa botsogo: kgopolo ya dingwaga tsa bo1970 ya gore go thala sediko ka tsela ya tshupanako e ne e le tlhagiso ya bolwetse jwa tlhaloganyo, ga e a ka ya tshegediwa ke dipatlisiso tsa moragonyana [7].
Teko ya sediko e dira jang
- Thala. Baya monwana wa gago (kgotsa tobetsa konopo ya toeba) gongwe le gongwe, mme o thale sediko se le sengwe go dikologa lerontho, ka motsamao o le mongwe.
- Leba fa o ntse o thala. Fa o setse o thadile karolo ya sediko, maduo a go nna sediko se se feletseng a tla bonala mo gare, mme mola o tla fetola mmala.
- Tsholetsa monwana. Fa o feditse, sediko se se tshwanang thata le mola wa gago se tla tlhagelela ka methalo e e kgaoganeng mme setshwantsho sa gago se lekanyediwe.
Gore setshwantsho se balwe, se tshwanetse go tsaya bonnye 320° ya tsela go dikologa sediko, se felele gaufi le kwa se simolotseng teng, se nne segolo mo go lekaneng (sekgala sa sediko go tswa fa gare go ya kwa molelwaneng se tshwanetse go nna bonnye 15% ya bophara jwa lefelo la go thala), gape se tseye nako e e kwa tlase ga metsotswana e le 30. Thala sediko se le sengwe fela. Re lekanya sediko se se tshwanang thata le dintlha tsa gago ka mokgwa wa least squares, re bo re lekanya bokgakala jwa palogare jwa dintlha tseo go tswa mo sedikong seo. Didiko tse di thadilweng ka monwana di bapisiwa fela le tse dingwe tse di thadilweng ka monwana.
Ke ka ntlha yang fa go le thata go thala sediko se se feletseng?
Go thala sediko go tlhoka gore magetla, setsu, seatla le menwana ya gago di dire mmogo fa tsela ya motsamao e ntse e fetoga. Seatla sa gago se itlhaganela le go iketla ka tlholego fa se latela mothinya [2], mme phetogo nngwe le nngwe ya lebelo e ka dira gore mola o tswe kwa ntle kgotsa o tsene kwa teng. Mo mogaleng, monwana wa gago gape o bipela mola o o o thalelang. Toeba e tsamaisa letsogo lotlhe, ke ka moo didiko tsa toeba le tsa monwana di bonang maduo a a farologaneng.
Dikakantsho tsa go thala sediko se se siameng
- Thala sediko se segolo o dirisa letsogo lotlhe. Didiko tse dinnye tse di thadilweng ka menwana fela di kgobotlega thata.
- Tsamaisa seatla ka lebelo le le lekanang. O se ka wa tsamaya ka bonya thata: go thala ka bonya thata gantsi go dira gore seatla se rorome.
- Leba lerontho la fa gare, e seng mola. Tiro yotlhe ke go nna o le mo sekgeleng se se tshwanang go tswa fa gare.
- Feleletsa sediko ka thelelo. Didiko di le dintsi di latlhegelwa ke maduo kwa bofelong, fa batho ba itlhaganelela go fitlha kwa tshimologong.
Se teko eno e ka go bolelelang le se e sa kgoneng go go bolelela
Teko ya sediko ke kgwetlho e e monate ya go laola seatla. Maduo a gago a ikaegile ka sedirisiwa sa gago, bogolo jwa sekerini, gore a o dirisa monwana, pene kgotsa toeba, le ka ikatiso. Ga se teko ya kalafi kgotsa teko ya go lekanya go roroma; dingaka di dirisa ditiro tse dingwe tsa go thala, jaaka dikolokwane tse di dikologang, go dira jalo [8]. Ntlha e o thalelang sediko ka yone ga e bue sepe ka botsogo jwa gago.
Dipotso tse di bodiwang gangwe le gape
A go a kgonega go thala sediko se se feletseng ka seatla?
Ga go na sediko sepe se se thadilweng ka seatla se se feletseng ka botlalo, mme batho ba a atamela. Mo tekong ya sediko ya Helibrain, go nna sediko se se feletseng ke 100% go tlosiwa go kgobotlega ga mola wa gago ka palogare; ka jalo mola o o katogang 2% ka palogare o bona 98%. Gore o fitlhelele 100% tota, mola o tshwanetse go se kgobotlege gotlhelele.
A batho ba le bantsi ba thala didiko ka tsela ya tshupanako kgotsa kgatlhanong le yone?
Go ikaegile ka kwa o goletseng teng. Mo ditshwantshong tsa Google's Quick, Draw!, 86% ya didiko di ka nna 50,000 tsa kwa US di ne di thadilwe ka tsela e e kgatlhanong le tshupanako, fa 80% ya didiko di ka nna 800 tsa kwa Japan di ne di thadilwe ka tsela ya tshupanako [1]. Go bonala mekgwa ya go kwala e na le seabe se segolo go feta gore o dirisa seatla sefe [4].
Maduo a me a go nna sediko se se feletseng a balwa jang?
Teko ya sediko ya Helibrain e lekanya sediko se se tshwanang thata le dintlha tsotlhe tsa mola wa gago (ka mokgwa wa least squares), mme e bo e lekanya bokgakala jwa ntlha nngwe le nngwe go tswa mo sedikong seo. Bokgakala jwa palogare, jo bo lekanyediwang go ya ka bogolo jwa sekgala sa sediko go tswa fa gare go ya kwa molelwaneng, ke go kgobotlega ga mola wa gago; maduo a go nna sediko se se feletseng ke 100% go tlosiwa go kgobotlega goo. Sebopego se se motopo, go obega ga mola kgotsa go ikwalakwalana ga mela, tsotlhe di fokotsa maduo.
Ke ka ntlha yang fa maduo a me a farologana mo mogaleng le mo khomputareng?
Go dirisa monwana le toeba go dirisa mesifa le metsamao e e farologaneng, mme sekerini sa mogala se sennye. Ke ka moo teko ya sediko ya Helibrain e bolokang maduo a gago a a kwa godimo go gaisa ka go farologana fa o dirisa go ama le fa o dirisa toeba, mme e bapisa dipholo fela le tse di dirisitseng mofuta o o tshwanang wa go tsenya tshedimosetso.
O thala jang sediko se se feletseng o se na sedikope?
Tshwarelela seatla sa gago mo lefelong la fa gare, o dirisa monwana wa gago o monnye kgotsa seatla sa gago jaaka ntlha ya go dikologa; o bo o dikolosa pampiri kgotsa letsogo la gago go se dikologa. Fa o thala ka seatla fela, thala didiko tse dikgolo ka letsogo lotlhe, o tsamaisa seatla ka lebelo le le lekanang. Ikatise mo tekong mme o lebelele mebala ya mola wa gago gore o bone kwa o katogang teng.
A teko ya sediko ya Helibrain ke mahala tota?
Ee. Teko le dipholo tsotlhe tsa gago ke mahala: ga go tlhokege go ikwadisa, go ntsha imeile kgotsa go duela. Helibrain e bona madi ka app ya yone, e e nang le thulaganyo ya mahala le dithulaganyo tse di duelwang; ga o tlhoke app go dira teko eno.
Diteko tse di amanang
- Teko ya go lemoga lobaka lwa nakoO kgona go fopholetsa sentle go le kana kang gore metsotswana e se kae e tsaya lobaka lo lo kae.
- Teko ya nako ya go arabelaE lekanya gore o arabela ka bonako jo bo kae fa letshwao le tlhaga.
- Teko ya go golaganya dintlha ka tatelanoE lekanya gore o golaganya didiko ka tatelano ka bonako jo bo kae, le gore o fetola jang magareng ga dinomoro le ditlhaka.
Bona diteko tsotlhe tsa mahala tsa boboko di le 43
A o batla go dira seno letsatsi le letsatsi? App ya Helibrain (e teng ka Seesemane fela ga jaana) e na le leano la mahala le a a duelwang.
Metswedi
- Sonnad N (2017). O thala sediko jang? Re sekasekile ditshwantsho di le 100,000 go bontsha kafa setso se bopang maikutlo a rona a tlholego ka teng. Quartz, 15 June 2017 (tshekatsheko ya tshedimosetso ya Google's Quick, Draw!). qz.com/994486/the-way-you-draw-circles-says-a-lot-about-you/
- Lacquaniti F, Terzuolo C, Viviani P (1983). Molao o o amanang le dikarolo tsa motsamao le popego ya metsamao ya go thala. Acta Psychologica 54(1–3):115–130. doi.org/10.1016/0001-6918(83)90027-6
- Höhle M (2018). Go atlhola dikgaisano tsa go thala sediko ka seatla. Sengwe se se mo blog, 31 July 2018. mhoehle.github.io/blog/2018/07/31/circle.html
- Amenomori Y, Kono A, Fournier J, Winer GA (1997). Thutopatlisiso ya ditso tse di farologaneng ka kgolo ya go se lekalekane ga ntlha ya go thala didiko. Journal of Cross-Cultural Psychology 28(6):730–742. doi.org/10.1177/0022022197286005
- Fraser DS, Di Luca M, Cook JL (2025). Kinematics ya ditshedi: tshekatsheko e e tseneletseng ya go bala molao wa maatla a lobelo le mothinya. Experimental Brain Research 243(5):107. doi.org/10.1007/s00221-025-07065-0
- Wikipedia. Alexander Overwijk. en.wikipedia.org/wiki/Alexander_Overwijk (e lekotswe 4 November 2026)
- Boake C, Salmon PG, Carbone CR (1983). Torque, go tlhopha letlhakore, le bokgoni jwa tlhaloganyo mo baneng ba diklase tsa ntlha. Journal of Abnormal Child Psychology 11(1):77–83. doi.org/10.1007/BF00912179
- Wang S, Schwirtlich T, et al. (2025). Tiriso ya kalafi le ditsela tsa go lekanya teko ya go thala sediko sa Archimedes ka didirisiwa tsa dijithale: tshekatsheko ya mefutafuta ya dipatlisiso. Movement Disorders Clinical Practice 12(11):1742–1755. doi.org/10.1002/mdc3.70278
Tsela e re dirileng tsebe eno ka yone: e kwadilwe ke setlhopha sa Helibrain go ikaegilwe ka dipatlisiso tse di umakilweng fa godimo, mme ya sekasekwa ke Robert(Seesemane) (moithuti wa PhD ya fisikaboko) ka 2026 Ngwanatsele 4. Re e ntšhwafatsa fa metswedi e fetoga.