Humbowo nenhamba zvinokosha
| Chinhu | Chidzidzo chekunzwa nekudzokorora nhamba | Mutambo wekuona nhamba dzakazara |
|---|---|---|
| Zvinopiwa | Nhamba dzinotaurwa imwe neimwe dzichitevedzana | Nhamba dzinoonekwa pachiratidziro |
| Mikana yekuronga mumapoka | Zvinoenderana nenguva yokutaura uye nzira inoshandiswa | Zvinogona kusanganisira kuronga kunoonekwa munzvimbo |
| Kududzirwa kwechibodzwa | Kunoda kushandisa mitemo yechidzidzo iyoyo yekuyeuka nekumisa | Kunoda kushandisa mitemo yemutambo wacho |
| Kushandurana kwakananga | Hakusati kwasimbiswa | Hakusati kwasimbiswa |
Chidzidzo chekunzwa nhamba chaisanganisira vanhu vakuru 763 vaibva munharaunda, vane makore 18–65. Avhareji yavo yechinyakare yekudzokorora nhamba dzakatevedzana yaiva 6.35, asi avhareji yenhamba yepamusoro yakasvikwa pachiedzo chakazara yaiva 6.77. Musiyano uyu uri muchidzidzo chimwe chete unoratidza kuti avhareji yakabudiswa inofanira kutsanangura mashandisirwo akaitwa pakupa zvibodzwa. Woods et al., 2010
Nei kuchinja maratidzirwo ezvinhu kuchichinja basa racho
Dzidziso dzekuyeuka zvinhu kwenguva pfupi dzinosiyanisa mashandiro ekumiririra mashoko mundangariro nemashandiro ekuadzora, kusanganisira mashandiro emashoko uye ekuona nzvimbo. Nhamba dzakanyorwa dzinogonawo kushandurwa mumusoro kuva mashoko anotaurwa, saka hazvisi nyore kungoti imwe inzira yakachena yekuona uye imwe yakachena yekunzwa. Maratidzirwo ezvinhu uye zvinoitwa nemunhu nazvo zvose zvine basa. Baddeley, 2012
Kuona nhevedzano yose panguva imwe chete kungaita kuti kurongeka kwayo kuonekwe, zvobatsira kuiisa mumapoka. Tsvakurudzo yekuisa mumapoka inoongorora kuti kudzokororwa kwakafanana kunoita sei kuti nhevedzano iunganidzwe; rubatsiro rwacho runobva pakurongeka kwakachengetwa mundangariro, kwete pahuwandu hwezviratidzo chete. Zuva kana patani inozivikanwa nemaziso inogona kurangarirwa zvakasiyana nenhamba dzisina hukama. Mathy et al., 2012 Miller, 1956
Chibodzwa chepamusoro pakuona chinoratidza ndangariro yakasimba here?
Zvinongoratidza izvozvo pabasa nemamiriro akaedzwa chete. Kuenzanisa kunosiyanisawo nguva yokuratidzwa, mikana yokudzokorora mupfungwa, nzira yokupindura nayo nemitemo yokumisa. Tsvakurudzo yemaitiro ekuyera ndangariro inoratidza kuti zvinhu izvi zvinokanganisa kuyerwa kwacho. Kuwana chibodzwa chiri nani mune imwe nzira hakungorevi kuti munhu anowana zvibodzwa zviri nani pamabasa ose ekurangarira. Conway et al., 2005
Chii chinochikanganisa?
Nei zviyero zvinobudiswa zvehuwandu hunokwanisa kuyeukwa dzimwe nguva zvichiita sezvisingawirirani
Tsananguro yaCowan yekuti ndangariro inokwanisa kuchengeta zvinhu zvishoma inotaura nezvemapoka ezvinhu pasi pemamiriro akagadzirirwa kuderedza kudzokorora mupfungwa uye rubatsiro rwendangariro yenguva refu. Kudzokorora nhamba nenzira yakajairika kunogona kubatsirwa nemaitiro iwayo. Saka kuenzanisa fungidziro yehuwandu hwemapoka nenhamba chaiyo yenhamba dziri mundangariro kunosanganisa zviyero nemamiriro ekuedza akasiyana. Cowan, 2001
Kudzidzira nzira dzakasimba dzekurangarira kunopa muenzaniso unoshamisa: mumwe aipinda muchidzidzo akadzidzira kuyeuka nhevedzano dzenhamba refu zvikuru achishandisa ruzivo rwakarongwa, asi ruzivo irworwo haruna kubatsira zvakaenzana pazvimwe zvinhu zvisina hukama. Izvi zvinoratidza hunyanzvi hwakawanikwa nokudzidzira, kwete kuti ndangariro yenguva pfupi yemunhu wose yakakura kusvika pahuwandu hwenhamba dzakaratidzwa. Ericsson et al., 1980
Zvakadini nezviyero zvinoenderana nezera uye bonde?
Zviyero zvinofanira kuenderana nemashandisirwo enhengo dzepfungwa, nguva, mutauro, kurongeka kwemhinduro uye nzira yokupa zvibodzwa. Chidzidzo chevakuru chakashandisa kunzwa hachipi nzira yakagadziridzwa nezera kana bonde yokushandura zvibodzwa zvemutambo unoonekwa mubrowser. Kushandisa avhareji yacho pashanduro dzose dzepaindaneti kungashandura mashoko anobatsira ekutsvakurudza kuva kuenzanisa vanhu kunotsausa. Woods et al., 2010 Conway et al., 2005
Yambiro imwe chete iyi inoshanda kunyange pamabasa ekurangarira asiri enhamba: ongororo yezvidzidzo zvakawanda inoratidza kuti zviyero zvekuyeuka nhevedzano nen-back zvinongofanana zvishoma uye hazvigoni kutsivana. Saka chibodzwa chepamusoro pakuyeuka nhamba dzinoonekwa hachisi chibodzwa chen-back kana fungidziro yeIQ yakasimbiswa. Redick et al., 2013
Kuti uzviongorore, chengeta mhando imwe neimwe yakaparadzana, shandisa nguva imwe chete yokuratidza nemitemo imwe chete yokupindura, uye nyora kana uchidzokorora kana kuisa nhevedzano mumapoka. Izvi zvinoita kuti kuenzanisa kwako pachako kuve nyore kududzira, asi hazvigadziri zviyero zvinomirira vanhu vose kana kusimbiswa kwekurapa. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Edza muedzo wemahara une chekuita nazvo
Muedzo wekuyeuka nhamba
Edza muedzo wekuyeuka nhamba dzinoonekwa, uye taura kuti chibodzwa chacho ndechebasa iroro. Kana ukashandisawo muedzo wekunzwa nekudzokorora nhamba, nyora chibodzwa chacho choga. Dzivisa kuenzanisa kubudirira kwakanakisisa kweimwe nzira neavhareji kana mugumisiro wemutemo wokumisa weimwe nzira.
Mibvunzo yakajairika
Zvibodzwa zvekunzwa nezvekuona zvinofanira kufanana here?
Zvinyorwa izvi hazvisimbisi kuti zvinofanira kufanana. Maratidzirwo, nzira dzinoshandiswa uye kuverengwa kwezvibodzwa zvinogona kusiyana. Woods et al., 2010 Baddeley, 2012
Kuona nhamba kuchiri kushandisa ndangariro yemashoko here?
Hongu. Vanhu vanogona kushandura mashoko akanyorwa kuva mashoko avanotaura mupfungwa; maratidzirwo ezvinhu haavimbisi kuti rudzi rumwe chete rwendangariro ndirwo ruchashanda. Baddeley, 2012
Imwe nzira yakanaka kupfuura imwe pakuyera IQ here?
Izvozvo zvinoda kuti nzira yacho iongororwe uye isimbiswe zvakakodzera. Kuwana chibodzwa chiri nani mune imwe nzira hakuratidzi kuti munhu anokunda vamwe pakufunga kwose. Conway et al., 2005
Manyuko
- Woods et al. (2010). Kuvandudza kuyerwa kwendangariro yenguva pfupi yemashoko uchishandisa kudzokorora nhamba.
- Cowan (2001). Nhamba yemashiripiti 4 mundangariro yenguva pfupi: Kuongororazve kugona kwepfungwa kuchengeta mashoko.
- Miller (1956). Nhamba yemashiripiti 7, kuwedzera kana kubvisa 2: Mimwe miganhu pakukwanisa kwedu kugadzirisa mashoko..
- Baddeley (2012). Ndangariro inoshanda: Dzidziso, mienzaniso uye gakava.
- Conway et al. (2005). Miedzo yekurangarira nhevedzano: Ongororo yemaitiro uye gwara remashandisirwo.
- Redick et al. (2013). Zviyero zvekuyeuka nhevedzano nen-back: Ongororo yezvidzidzo zvakawanda.
- Ericsson et al. (1980). Kuwana hunyanzvi hwekurangarira.
- Mathy et al. (2012). Chii chinoita kuti nhamba dzemashiripiti dzive dzemashiripiti? Kuisa mumapoka nekupfupisa mashoko mundangariro yenguva pfupi.