Ndingo ya n-back i kala mini zwa vhukuma?

Nomboro i sumbedza tshikhala kha mutevhe. A i ambi fhedzi tshivhalo tsha zwithu zwine muthu a nga vhulunga, ngauri wonoyu mushumo u ṱoḓa na u dzula wo sedza, u khwinisa mafhungo na u fhindula. Kha tsenguluso yavho ya zwifanyiso zwa vhuluvhi, Owen na vhaṅwe vho katela tshakha nnzhi dza mishumo dzi fhambanaho nga zwine zwa ṱuṱuwedza, fhethu na mafhungo a ipfi kana a si a ipfi. Owen et al., 2005

Ndi ngani u tshi vhidzwa mushumo wa working memory

Milayo ya working memory i amba nga u vhulunga mafhungo a tshi wanala musi u tshi a shumisa kana u a khwinisa. Nḓila ya n-back i shumisa tshipiḓa tsha yeneyo mifuda yoṱhe ya maitele. Dzina iḽo a ḽi ambi uri mushumo muṅwe na muṅwe wa working memory u kala vhukoni vhu fanaho kana u shumisa ndeme i fanaho ya u vhulunga na u langa. Baddeley, 2012 Cowan, 2001

Mishumo ya complex-span, sa tsumbo, i ṱanganyisa u humbula mafhungo na tshiṅwe ṱhoḓea ya u a shumisa, nahone kanzhi i humbela uri u a dovholole. Tsenguluso yavho ya maitele i ṱalusa tshivhumbeo tsha mushumo tsho fhambanaho na u ṱalula hu sa imi ha n-back. U shumisa dzina ḽithihi a zwi dzhii vhudzulo ha vhuṱanzi ha vhushaka vhukati ha maraga. Conway et al., 2005

N-back i nga dzhia vhudzulo ha ndingo ya span?

Ṱhoḓisiso yo ṱangananyiswaho ya Redick na Lindsey yo wana vhushaka vhuṱuku vhukati ha n-back na complex span, nahone mvelelo dza pfunzo dzo fhambana. Tsheo yayo ndi ya uri idzi ndingo a dzi shumiswi vhudzuloni ha iṅwe. Ngauralo, maraga i sa takadzi kha iṅwe na i takadzaho kha iṅwe a dzi ambi nga dzone uri hu na u hanedzana kana uri mvelelo nthihi i tea u vha yo khakhea. Redick et al., 2013

U kona u fhindula zwone zwi d dependa nga zwinzhi u fhira tshikhala

Tshifhinga tsha u sumbedza tshithu, tshifhinga tsha u fhindula, uri zwine zwa tea u wanala zwi bvelela lunzhi zwingafhani, na nḓila ine phindulo dzi si dzone dza shumiswa ngayo zwi shandula vhunzani. Khaṱhula u wana zwine zwa fana na u sokou puṱedza lunzhi. Maraga i tea u vha na milayo ya u vhona zwavhuḓi na phindulo dzi si dzone, hu si vhe na nomboro ya n nthihi yo khetheaho. U fhambana ha maitele kha ṱhoḓisiso dza n-back ndi tshiitisi tshithihi tsha uri zwiimo zwa ndingo dzo fhambanaho zwi sa dzhiiwe sa ndinganyiso dza vhathu vhoṱhe. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013

U vhambedza miṅwaha na mbeu zwi ṱoḓa ngauralo maitele a fanaho na tshigwada tsho teaho. Idzi tsenguluso a dzi ṋei ndinganyiso ya n-back yavhuḓi yo teaho miṅwahani kha mutambo wa kha inthanethe une wa shanduka u ya nga mvelelo. U nanga nomboro nthihi zwi nga sumbedza vhungoho vhu sa tikedzwi nga vhuṱanzi. Redick et al., 2013 Conway et al., 2005

U khwinisa nga nḓowenḓowe zwi sumbedza mini?

Ṱhoḓisiso yo ṱangananyiswaho ya nḓowetshumo ya n-back i fhambanya u pfukela kha mishumo i yelanaho na mvelelo dzi kule. Tsenguluso khulwane ya nḓowetshumo ya working memory a yo ngo wana vhuṱanzi vhu pfadzaho ha uri nḓowetshumo i vhuyedza vhukoni vhu kule nga u angaredza musi hu tshi vhambedzwa nga nḓila yo teaho. Ngauralo, u khwinisa kha n-back ndi vhuṱanzi ha u guda vhukoni ho lingiwaho, a si u engedzea ha vhuṱali ha nga u angaredza ho sumbedzwaho. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016

U fulufhedzea ha mvelelo ndi ṱhoḓea yo fhambanaho. Mushumo u nga shumisa maitele a ndeme nahone wa sumbedza mvelelo i fulufhedzeaho kha tshigwada, fhedzi wa sa ṋea mutevhe wa vhathu nga mvelelo dzo dzikaho zwavhuḓi. Mvelelo dza reliability paradox dzi tsivhudza uri maraga ya mutambo mupfufhi i songo dzhiiwa sa pfaneleo ya muthu i sa shanduki. Hedge et al., 2017

Arali u tshi khou ḓiṱalela, shumisa tshakha nthihi, tshifhinga na maitele a u vhala maraga a fanaho, nahone u tevhelele vhukhakhi khathihi na phindulo dzo teaho. Arali wa shandula mifuda ya zwine zwa sumbedzwa kana wa shumisa ndingo ine ya ḓi shandula, ṅwala uri wo shandula nḓila ya u kala. U ṱalusa mushumo nga nḓila i pfalaho zwi thusa u fhira u amba uri nomboro nthihi i imela working memory yoṱhe. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013