Vhuṱanzi ha ndeme na nomboro
| Tshivhumbeo | Mafhungo ane a tevhelwa | Zwidodombedzwa zwa u ela mvelelo zwine zwa tea u vhulungwa |
|---|---|---|
| N-back nthihi ya u vhona | Tshivhumbeo kana fhethu huthihi hune ha tevhelwa nga maṱo | Zwine zwa fana, u fhambana ha mazwifhi na tshifhinga tsha u fhindula |
| N-back nthihi ya u pfa | Tshikurudzi tshithihi tsha mibvumo | Ndila ya u atsha mubvumo na milayo ya u fhindula |
| N-back mbili | Zwikurudzi zwivhili nga tshifhinga tshithihi | Milayo ya u ela tshikurudzi tshithihi na mvelelo yo ṱanganywaho |
Ṱhoḓisiso dza N-back dzi katela ndila nnzhi dza u i ita, a si mutambo muthihi wo tiwaho. Owen na vhaṅwe vha fhambanyisa tshivhumbeo, fhethu na zwo ḓisendekaho ngazwo, ngeno ṱhoḓisiso yo ṱanganywaho ya nḓowetshumo i tshi sedza phambano dza ndila dza u gudisa na mvelelo. Ngauri ndila idzi dzi fhambana, u amba fhedzi uri muthu o swikelela n ya n-thihi a zwi ṱalusi nga vhudalo vhukoni hawe. Owen et al., 2005 Soveri et al., 2017
N-back mbili i engedza mushumo ufhio?
U tevhela zwikurudzi zwivhili zwi engedza ṱhoḓea ya u zwi langa nga u ṱanganya, fhedzi vhuleme ho teaho vhu ya nga ndila ine zwikurudzi zwa tevhekanywa ngayo nga tshifhinga na u ela mvelelo. A zwi tendisei u andisa mvelelo ya mushumo muthihi nga mbili kana u bvisa tshivhalo tsho tiwaho tsha miimo u itela u anganyela mvelelo ya N-back mbili. Pfunzo ya muhumbulo une wa shuma i katela zwifanyiso zwo fhambanaho na maitele a u langa, a si tshivhalo tshithihi tsha zwiṱulo tshine tsha shuma kha mishumo yoṱhe. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Hezwi zwi dovha zwa sumbedza uri ndi ngani mvelelo nthihi ya span ya nomboro i sa koni u sumbedza uri muthu u ḓo wana tshivhumbeo tshifhio tshi tshi leluwa. Ndila dza span dzi ṱoḓa u humbula na u shumisa muhumbulo nga ndila dzo fhambanaho, nahone ṱhoḓisiso yo ṱanganywaho ine ya vhambedza N-back na span yo serekanaho a i zwi dzhii zwi tshi fana. Conway et al., 2005 Redick et al., 2013
N-back mbili i khwine nga sia ḽa saintsi?
U fhindula heḽi mbudziso zwi ṱoḓa u amba uri ndi mvelelo ifhio ine ya khou sedzwa: u ita khwine kha mushumo we wa gudwa, u kona u shumisa zwe wa guda kha muṅwe mushumo wa muhumbulo, kana u khwinisa u elekanya nga u angaredza ndi zwipimo zwo fhambanaho. Ṱhoḓisiso yo ṱanganywaho ya nḓowetshumo i khethekanya mvelelo idzi. Nḓowetshumo ine ya konḓa kana ya dzudzanywa nga ndila nnzhi a i sumbedzi yone iṋe uri hu na mbuyelo khulwane ya u angaredza. Soveri et al., 2017
Ndi mini zwine zwa kwama izwi?
Vhuṱanzi ha u shumisa zwe wa guda vhu tendela uri ri ri mini?
U khwinisa kha mishumo i fanaho zwi nga itea, zwihuluhulu musi ndingo i tshi fana na nḓowetshumo. Pfunzo yo angalalaho ya muhumbulo une wa shuma i wana uri zwine zwa ambiwa nga ha vhuṱali kana miṅwe mvelelo ya kule a zwi khwaṱhi musi hu tshi shumiswa vhambedzo dzo teaho dza u langa. Mvelelo idzi a dzi tikedzi fulufhedziso ḽa uri N-back mbili i ita uri muthu a vhe na vhuṱali nga u angaredza. Melby-Lervåg et al., 2016 Soveri et al., 2017
Zwiṅwe hafhu, izwi a zwi ambi uri u guda mutambo a zwi na mushumo. Muthu a nga vha na vhukoni vhuhulwane ha u dzula a tshi tevhela mulayo, u sedza zwikurudzi na u fhindula nga u tevhedza ngoho. Ṱhalutshedzo ine ya tendelwa nga saintsi i fanela u dzula kha mushumo wo sumbedzwaho kana kha mvelelo ya u shumisa zwe wa guda yo elwaho nga tsini. Soveri et al., 2017
Ndi ngani miimo ya online i sa lingani kha tshikalo tshithihi
Luvhilo lwa zwikurudzi, tshivhalo tsha zwine zwa vha zwipikwa, mikano ya u shandula vhuleme, zwikurudzi zwi fhusaho na zwifhinga zwa u fhindula zwi nga fhambana. Mushumo wa N-back mbili une wa tshimbila nga u ongolowa u nga ṋea ṱhoḓea dzo fhambanaho na mushumo wa N-back nthihi une wa ṱavhanya. Arali ndila na u ela zwi songo linganyiswa na u dzudzanywa nga tshikalo, madzina a n o linganaho ha sumbedzi vhukoni vhu linganaho kana miṅwaha na mbeu zwi linganelaho u imelela vhathu. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
U fulufhedzea ha mvelelo hu tea u dovha ha elwa kha mvelelo yo tiwaho, zwihuluhulu phambano vhukati ha zwivhumbeo. Ṱhoḓisiso ya phambano ya u fulufhedzea i sumbedza uri ndi ngani mishumo ya ndingo ine ya shuma zwavhuḓi i tshi kha ḓi kona u bveledza phambano dzi sa fulufhedzei vhukati ha vhathu. Miimo nthihi ye ya swikelwa luthihi a i tei u vha dzina ḽo khwaṱhaho ḽa muhumbulo une wa shuma. Hedge et al., 2017
Arali ni tshi vhambedza zwivhumbeo nga ndila yaṋu, ṱhogomelani zwidodombedzwa zwazwo nahone ni tevhele phindulo dzo teaho na u fhambana ha mazwifhi. Dzhiani u takalela tshivhumbeo kana mvelaphanḓa sa zwithu zwi kwamaho wonoyo mushumo fhedzi. Vhuṱanzi a vhu ṋei n ya khwine ine ya shuma kha muṅwe na muṅwe, tshivhalo tsho khwaṱhisedzwaho tsha nḓowetshumo kana ndila ya u shandula mvelelo ya mishumo mivhili u i ita IQ. Conway et al., 2005 Melby-Lervåg et al., 2016
Lingedzani ndingo ya mahala i elanaho nazwo
Ndingo ya N-back
Lingedzani ndingo ya N-back nahone ni tevhele tshivhumbeo tsho ṱalutshedzwaho kha siaṱari. Arali na shumisa tshiṅwe tshivhumbeo tsha N-back mbili, ṅwalani mvelelo yatsho nga ṱhukhusa, ni sa dzhii madzina a n sa tshikalo tshithihi. Mushumo wa Helibrain a u sumbedzi uri nḓowetshumo i na mbuyelo khulwane kha vhukoni nga u angaredza.
Mbudziso dzo ḓoweleaho
N-back mbili ya 2-back i fana na N-back nthihi ya 4-back?
Hai. Tshivhalo tshi sumbedza vhukati ha zwiimo; u engedza tshiṅwe tshikurudzi zwi shandula ṱhoḓea ya u zwi langa, a zwi engedzi vhukati nga kavhili fhedzi. Owen et al., 2005
N-back mbili i ḓo khwinisa mishumo yoṱhe ya u humbula?
Ṱhoḓisiso dzi fhambanyisa u guda mushumo, u kona u shumisa zwine wa guda kha mushumo u fanaho, na u kona u zwi shumisa kha mishumo ya kule. Mvelelo khulwane a dzi sumbedzwi nga mvelelo ya nḓowetshumo yo ṱanḓavhuwaho. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Ndi shumise tshivhumbeo tshifhio u ela IQ?
A hu na tshivhumbeo na tshithihi tshine tsha ṋea ndila yo teaho ya u shandula miimo yatsho ya n uri i vhe IQ. Mishumo yo fhambanaho ya muhumbulo une wa shuma a i fani. Redick et al., 2013
Vhubvo
- Owen et al. (2005). Tshivhumbeo tsha muhumbulo une wa shuma tsha N‐back: Ṱhoḓisiso yo ṱanganywaho ya pfunzo dza ndingo ya u vhona mishumo ya vhuluvhi.
- Redick et al. (2013). Zwipimo zwa span yo serekanaho na N-back zwa muhumbulo une wa shuma: Ṱhoḓisiso yo ṱanganywaho.
- Cowan (2001). Tshivhalo tsha vhuṱolo tsha 4 kha muhumbulo wa tshifhinganyana: U sedzulusa hafhu vhukoni ha u vhulunga muhumbuloni.
- Baddeley (2012). Muhumbulo une wa shuma: Milayotshilele, zwimodeli na dzimbudziso dzi sa athu u tandululwa.
- Conway et al. (2005). Mishumo ya span ya muhumbulo une wa shuma: U sedzulusa ndila na tsumbanḓila ya mushumisi.
- Soveri et al. (2017). U sedzulusa hafhu nḓowetshumo ya muhumbulo une wa shuma: Ṱhoḓisiso yo ṱanganywaho ya vhuimo vhunzhi ya ngudo dza nḓowetshumo ya N-back.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Nḓowetshumo ya muhumbulo une wa shuma a i khwinisi mvelelo kha zwipimo zwa vhuṱali kana zwiṅwe zwipimo zwa “u shumisa zwe wa guda kule”.
- Hedge et al. (2017). Phambano ya u fulufhedzea: Ndi ngani mishumo ya ndingo ya muhumbulo ine ya shuma zwavhuḓi i sa bveledzi phambano dzi fulufhedzeaho vhukati ha vhathu.
Bulani siaṱari iḽi: N-back nthihi yo fhambanaho hani na N-back mbili?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ve/answers/single-vs-dual-n-back. CC BY 4.0.
← Ṱolani dziṅwe phindulo