Vhuṱanzi ha ndeme na nomboro
| Tshigwada tsha u vhekanya kha ṱhoḓisiso | Tsumbo | Ndila ya u vhala mvelelo yo shumiswaho |
|---|---|---|
| Tshigwada tshi re na u vhona zwifanyiso zwi si khagala | 3.9% | VVIQ yoṱhe 16–32 |
| U vhiga uri a hu na tshifanyiso tshine wa tshi vhona | 0.8% | VVIQ yoṱhe 16 |
| Zwifanyiso zwi si khagala kana zwi songo khwaṱhaho kha tshigwada tshi re fhasi | 3.1% | VVIQ yoṱhe 17–32 |
Phepha ḽi ṱangananya zwigwada zwivhili zwa vhathu vha 502. Ḽi sumbedza vhathu vha 39 kha tshigwada tshihulwane tshi re na u vhona zwifanyiso zwi si khagala, u katela vhaṱanu na malo vhe vha wana maraga ya fhasi vhukuma. Phambano iyi ndi ya ndeme ngauri ṱhalutshedzo yo ṱanḓavhuwaho ya u vhona zwifanyiso zwi si khagala i ri nea tshivhalo tsha u wanala tsho fhambanaho na musi hu tshi ṱoḓea u sa vhona tshifanyiso nga u tou funa. Kha hei mbudziso, maraga ṱhukhu dzi amba u vhona zwifanyiso zwi si na maanḓa. Dance et al., 2022
Mbudziso iyi i kala mini?
Mbudziso ya Vividness of Visual Imagery i vhudzisa nga ha nḓila ine muthu a vhona ngayo zwifanyiso nga muhumbulo wawe. Mushumo wa u thoma wa Marks wo thoma tshikalo itshi; ṱhoḓisiso dza nga murahu dza u sa kona u vhona zwifanyiso muhumbuloni dzi tshi shumisa na nḓila dza u vhala maraga dzo bulwaho zwavhuḓi. U shandula nḓila ya u fhindula zwi shandula zwine maraga dza amba zwone, ngauralo a wo ngo fanela u shumisa mukano u songo thoma wa sedza uri ndi ifhio vhezheni ya mbudziso yo shumiswaho. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
U vhiga ha muthu nga ha zwe a zwi tshenzhela zwi a thusa, fhedzi a zwi fani na mushumo wa u kala nḓila ine zwipfi zwa shuma ngayo kana u kala vhurothoḓi ha vhuluvhi. Keogh na Pearson vho shumisa nḓila ya u ṱoḓisisa u lwa ha zwifanyiso zwivhili zwine zwa vhonwa nga maṱo oṱhe, u itela u guda nga ha zwifanyiso zwa zwipfi. Zwi sumbedza uri vhaṱoḓisisi vha nga vhudzisa mbudziso i fanaho vha tshi shumisa iṅwe nḓila. Tshikalo tshithihi a tshi dzhii fhethu ha tshiṅwe nga tshoṱhe. Keogh et al., 2018
Naa u sa kona u vhona zwifanyiso muhumbuloni zwi amba u sa vha na muhumbulo?
Hai, a hu na phetho yo angalalaho ine ya tevhela kha izwi. Ṱhoḓisiso dzi amba nga ha miṅwe nḓila yo khetheaho ya u vhona zwifanyiso, zwihuluhulu u vhona zwifanyiso nga muhumbulo nga u tou funa. Mivhigo ya Zeman na vhashumisani nae, khathihi na ṱhoḓisiso yo ṱanḓavhuwaho ya zwifanyiso zwa muhumbulo, zwi fhambanyisa u vhona zwifanyiso zwi re na maanḓa kana zwi si na maanḓa na u humbula hoṱhe, vhutsila kana nḓivho. Muthu a nga pfesesa na u humbula nga ha tshiwo a sa vhigi uri u vhona tshifanyiso tsha ngomu tshi re khagala. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Ndi mini zwine zwa kwama izwi?
Hu pfi mini nga ha u humbula na muloro?
Dawes na vhashumisani nae vha ṱalusa nḓila dza u vhona zwifanyiso, u humbula na u lora dzo vhigiwaho nga vhathu vhane vha ḓiṱalusa sa vha sa koni u vhona zwifanyiso muhumbuloni. Idzi ndi nḓila dza tshigwada, fhedzi hu na phambano khulwane vhukati ha vhathu; a si milayo ine ya amba uri muthu muṅwe na muṅwe u lora nga nḓila nthihi kana u vha na vhuleme ha u humbula. Nḓila ye zwa kaliwa na ye vhathu vha wanala ngayo zwi kha ḓi vha zwa ndeme kha ṱhalutshedzo. Dawes et al., 2020
Ṱhoḓisiso ya u ola ya Bainbridge na vhashumisani nae yo wana phambano kha nḓila ine vhathu vha humbula ngayo nga ha zwithu na fhethu. A i tikedzi uri vhathu vha si na zwifanyiso muhumbuloni a vha na tshihumbulelwa tsha u vhona kana a vha koni u sumbedza vhushaka ha fhethu. Zwipiḓa zwo fhambanaho zwa u humbula zwi tea u sedziwa zwoṱhe zwoṱhe. Bainbridge et al., 2021
Naa miṅwaha na mbeu zwi sumbedza uri zwi wanala lungafhani?
Kha ṱhoḓisiso ya tshivhalo yo ṱangananyiswaho, tshivhalo tsha vhafumakadzi na tsha vhanna a zwo ngo fhambana nga nḓila ya mbalo musi hu tshi shumiswa ṱhalutshedzo dzo sedzwaho. Hezwi a zwi khwaṱhisedzi uri zwi a fana kokotolo kha tshigwada tshiṅwe na tshiṅwe. Zwigwada zwa vhathu, miṅwaha yavho na mukano wo nangiwaho zwi vhea mikano kha u shumisa mvelelo kha vhaṅwe; tshigwada tsha kha inthanethe tshine tsha ḓiṱoḓela zwifanyiso tsho vha tshi tshi ḓo vha na nḓila ya u kuvhanganya vhathu yo fhambanaho. Dance et al., 2022
Ndi mini zwine wa nga guda nga nḓila ya vhukuma kha ndingo ya inthanethe?
Mbudziso ya vhathu i nga thusa u ṱalusa nḓila ine wa vhiga ngayo u vhona zwifanyiso na u pfesesa maipfi ane a shumiswa kha zwenezwo. A yo ngo fanela u dzhia maraga ya fhasi ya i ita tsenguluso ya vhulwadze kana u amba uri muthu ha na vhuṱali. Zwigwada zwa ṱhoḓisiso ya u wanala a si mulayo wa u angaredza ndingo dzoṱhe dza kha webusaithi. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Kha hedzi ṱhoḓisiso, a hu na nḓila ya u gudisa yo themendelwaho yo khwaṱhisedzaho uri i ita uri muthu ane a sa vhige u vhona zwifanyiso zwi re khagala a thome u zwi vhona. Nḓila ya vhukuma ya u shumisa mafhungo aya ndi u pfesesa phambano vhukati ha vhathu na mikano ya tshikalo, hu si u fulufhedzisa u fhodza kana u khwinisa vhukoni. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Tshivhalo tsha 3.9% na 0.8% tshi a thusa nga maanḓa musi ṱhalutshedzo yatsho i tshi tevhela. U bvisa ṱhalutshedzo yeneyo zwi ita uri mbudziso mbili dzo fhambanaho dzi vhonale dzi na phindulo nthihi i hanedzanaho. Dance et al., 2022
Lingedzani ndingo ya mahala i elanaho nazwo
Ndingo ya u sa kona u vhona zwifanyiso muhumbuloni
Lingedzani mbudziso ya u sa kona u vhona zwifanyiso muhumbuloni u itela u guda nḓila ine na ṱalusa ngayo u vhona zwifanyiso nga muhumbulo nga u tou funa. Vhalani nḓila ya maraga dza tshikalo nahone ni dzhie mvelelo sa zwe na zwi vhiga inwi muṋe. Tsumbo dza phesenthe dzo gandiswaho a dzi sumbedzi uri no wanulusiwa na vhulwadze kana uri ni kha phesenthe ifhio kha vhashumisi vha Helibrain.
Mbudziso dzo ḓoweleaho
Naa tshivhalo ndi 0.8% kana 3.9%?
Zwoṱhe zwi bva kha ṱhoḓisiso nthihi yo ṱangananyiswaho, fhedzi zwi shumisa ṱhalutshedzo dzo fhambanaho: u vhiga u sa vhona tshithu tshoṱhe kana tshigwada tshihulwane tshi re na u vhona zwifanyiso zwi si khagala. Dance et al., 2022
Naa u sa kona u vhona zwifanyiso muhumbuloni zwi amba uri a hu na miloro?
A hu na mulayo wa vhathu vhoṱhe une wa tevhela. Ṱhoḓisiso ya mbonalo ya muhumbulo i vhiga phambano kha nḓila ya u vhona zwifanyiso na u lora. Dawes et al., 2020
Naa u vhona zwifanyiso zwi si na maanḓa zwi amba u sa kona u humbula fhethu?
A zwi ambi nga hoṱhe. Ṱhoḓisiso ya u ola i fhambanyisa u humbula nga ha zwithu na u humbula nga ha fhethu, a i zwi dzhii sa vhukoni vhuthihi ha u humbula. Bainbridge et al., 2021
Vhubvo
- Dance et al. (2022). The prevalence of aphantasia (imagery weakness) in the general population.
- MARKS (1973). VISUAL IMAGERY DIFFERENCES IN THE RECALL OF PICTURES.
- Keogh et al. (2018). The blind mind: No sensory visual imagery in aphantasia.
- Zeman et al. (2015). Lives without imagery – Congenital aphantasia.
- Zeman et al. (2020). Phantasia–The psychological significance of lifelong visual imagery vividness extremes.
- Pearson (2019). The human imagination: the cognitive neuroscience of visual mental imagery.
- Dawes et al. (2020). A cognitive profile of multi-sensory imagery, memory and dreaming in aphantasia.
- Bainbridge et al. (2021). Quantifying aphantasia through drawing: Those without visual imagery show deficits in object but not spatial memory.
Bulani siaṱari iḽi: U sa kona u vhona zwifanyiso muhumbuloni zwi wanala lungafhani?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ve/answers/how-common-is-aphantasia. CC BY 4.0.
← Ṱolani dziṅwe phindulo