Vumbhoni ni tinomboro-nkulu
| Nhlobo | Mahungu lama landzeleriwaka | Vuxokoxoko bya mimpimo byo hlayisa |
|---|---|---|
| N-back yin'we ya leswi voniwaka | Ntlawa wun'we wa xivumbeko kumbe ndhawu leyi voniwaka | Swilo leswi fambelanaka, ku vula leswaku swi fambelana kambe swi nga ri swona, ni nkarhi wa ku hlamula |
| N-back yin'we ya leswi twiwaka | Ntlawa wun'we wa mipfumawulo | Ku nyiketiwa ka mpfumawulo ni milawu ya ku hlamula |
| N-back ya mbirhi | Mitlawa yimbirhi hi nkarhi wun'we | Milawu ya mimpimo ya ntlawa wun'wana ni wun'wana ni mimpimo leyi hlanganisiweke |
Ndzavisiso wa n-back wu katsa tindlela to tala to yi tirhisa, ku nga ri ntlangu wun'we lowu tolovelekeke. Owen ni vatirhi-kulobye va hambanisa ku hambana ka xivumbeko, ndhawu ni leswi nga endzeni, kasi nxopaxopo wa ndzavisiso wa ku titoloveta wu kambisisa ku hambana ka tindlela to titoloveta ni vuyelo. Ku hambana koloko ka dizayini ku endla leswaku nhlayo ya n yi ri yoxe yi nga hlamuseri hi ku helela matirhelo. Owen et al., 2005 Soveri et al., 2017
Hi xihi xilaveko xin'wana lexi engeteriwaka hi n-back ya mbirhi?
Ku langutisisa mitlawa yimbirhi swi engetela xilaveko xo yi fambisa swin'we, kambe ku tika loku kongomeke ku ya hi ndlela leyi mitlawa yi hleriweke ha yona hi nkarhi ni ku pimiwa ka yona. A swi fanelanga ku andzisa mimpimo ya ntlangu wun'we hi mbirhi kumbe ku susa nhlayo leyi nga cinciki ya swiyimo leswaku ku ringanyetiwa mimpimo ya ntlangu wa mbirhi. Nkambisiso wa vutsundzuki bya ku tirha wu katsa swifaniso swo tala leswi hlayisiwaka ni maendlelo yo lawula, ku nga ri nhlayo yin'we ya tindhawu leti tirhaka eka mitlangu yo hambana. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Ku hambana loku ku tlhela ku hlamusela leswaku ha yini mimpimo yin'we ya ku tsundzuka tidijiti yi nga swi koti ku kumisisa leswaku munhu u ta kuma muxaka wihi wu olova. Maendlelo ya ku pima ku tsundzuka ma lava tindlela to hambana ta ku tsundzuka ni ku tirha hi nkarhi wun'we, naswona nxopaxopo wa ndzavisiso lowu ringanisa n-back ni ku tsundzuka loku rharhanganeke wu ala ku swi teka swi ringana. Conway et al., 2005 Redick et al., 2013
Xana n-back ya mbirhi yi antswa hi tlhelo ra sayense?
Xivutiso lexi xi lava ku boxa vuyelo byo karhi: ku antswa eka ntlangu lowu titolovetiweke, ku hundzisela vutshila eka ntlangu wun'wana wa vutsundzuki, kumbe ku antswa ka ku ehleketa hi ku angarhela i vuyelo byo hambana. Nxopaxopo wa ndzavisiso wa ku titoloveta wu hambanisa vuyelo loku. Ku titoloveta loku lavaka swo tala kumbe ku endliwa hi ndlela leyi rharhanganeke a swi kombisi hi swona ntsena leswaku ku na vuyelo byo angarhela byo tala. Soveri et al., 2017
I yini lexi xi khumbaka?
Vumbhoni bya ku hundzisela vutshila byi pfumelela yini?
Ku antswa eka mitirho leyi fanaka swi nga humelela, ngopfu-ngopfu loko nkambisiso wu fana ni ku titoloveta. Nkambisiso lowukulu wa vutsundzuki bya ku tirha wu kuma leswaku switshembiso swa ku antswa ka vutlhari kumbe vuyelo byin'wana bya ku hundzisela kule swa tsana loko swi ringanisiwa ni mintlawa leyi faneleke yo lawula. Vuyelo lexi a byi seketeli xitshembiso xa leswaku n-back ya mbirhi yi endla munhu a tlhariha hi ku angarhela. Melby-Lervåg et al., 2016 Soveri et al., 2017
Leswi a swi vuli leswaku ku dyondza ntlangu a swi pfuni. Munhu a nga va ni vutshila byo antswa byo hlayisa nawu wa ntlangu, ku kongomisa nyingiso eka swihlohloteri ni ku hlamula hi ku pakanisa. Nhlamuselo leyi seketelaka sayense yi fanele yi tsala vuyelo bya ntlangu lowu kombisiweke kumbe bya ku hundzisela loku pimiweke hi ndlela leyi fanaka swinene. Soveri et al., 2017
Ha yini swiyimo swa le ka inthanete swi nga ri xikalo xin'we lexi fanaka
Rivilo ra swihlohloteri, mpimo wa leswi kongomisiweke, milawu ya ku cinca mpimo wo tika, swihlohloteri leswi hambukisaka ni nkarhi wo hlamula swi nga hambana. Ntlangu wa mbirhi lowu nonokaka wu nga va ni swilaveko swo hambana ni ntlangu wun'we lowu hatlisaka. Loko maendlelo ni mpimo wo ringanisa swi nga ringani, mavito ya n lama fanaka a ma kombisi vuswikoti byo ringana kumbe mimpimo leyi yimelaka vukhale ni rimbewu. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Ku pakanisa ka mimpimo na kona ku fanele ku pimiwa eka mimpimo yo karhi, ngopfu-ngopfu loko ku ri ku hambana ka mimpimo ya mixaka yimbirhi. Dyondzo ya ku kanetana ka ku tshembeka ka mimpimo yi komba leswaku ha yini mitlangu ya ndzavisiso leyi tirhaka kahle yi nga ha humesaka ku hambana ka vanhu loku nga tshembekiki. Xiyimo xin'we lexi u xi fikeke kan'we a xi fanelanga ku va vito leri nga cinciki ra vuswikoti bya wena bya ku tsundzuka loko u ri karhi u tirha. Hedge et al., 2017
Loko u ringanisa mixaka hi ndlela leyi nga riki ya ximfumo, tsundzuka vuxokoxoko bya yona naswona landzelela tinhlamulo leti nga tona ni leti hoxeke. Teka ku tsakela kumbe ku ya emahlweni ka wena swi ri swa ntlangu wolowo ntsena. Vumbhoni a byi nyiki xiyimo xa n lexi nga swinene eka vanhu hinkwavu, mpimo wa ku titoloveta lowu tiyisisiweke kumbe ndlela yo hundzuluxa matirhelo ya mitlangu yimbirhi yi va IQ. Conway et al., 2005 Melby-Lervåg et al., 2016
Ringeta xikambelo xa mahala lexi fambisanaka na swona
Xikambelo xa N-back
Ringeta xikambelo xa n-back u landzela muxaka lowu hlamuseriweke eka tluka leri. Loko u tirhisa xikambelo xa le handle xa n-back ya mbirhi, xi tsale hi tlhelo leswaku mavito ya swiyimo swa n ma nga tekiwi ma ri xikalo xin'we lexi fanaka. Ntlangu wa Helibrain a wu kombisi vuyelo byo angarhela bya ku titoloveta.
Swivutiso leswi tolovelekeke
Xana 2-back ya mbirhi ya fana na 4-back yin'we?
E-e. Nhlayo yi komba mpfhuka wa ku tsundzuka; ku engetela ntlawa wun'wana swi cinca xilaveko xo fambisa swilo swin'we, a swi andzisi mpfhuka wolowo ntsena. Owen et al., 2005
Xana n-back ya mbirhi yi ta antswisa mitlangu yo tsundzuka hinkwayo?
Mindzavisiso yi hambanisa ku dyondza ntlangu, ku hundzisela vutshila eka mitlangu leyi fanaka ni ku hundzisela kule. Ku antswa hi ku angarhela a ku tiyisisiwi hi mimpimo ya le henhla ya ku titoloveta. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Hi wihi muxaka lowu ndzi faneleke ku wu tirhisa ku pima IQ?
Ku hava eka mixaka leyi ku nyikaka ndlela yo hundzuluxa hi ku kongoma xiyimo xa yona xa n xi va mimpimo ya IQ leyi tiyisisiweke. Mitlangu yo hambana ya vutsundzuki a yi ringani. Redick et al., 2013
Swihlovo
- Owen et al. (2005). Maqhinga ya n-back ya vutsundzuki byo tirha: Nxopaxopo wa mindzavisiso ya sayense ya miehleketo leyi pimiweke hi swifaniso swa byongo.
- Redick et al. (2013). Mimpimo ya ku tsundzuka loku rharhanganeke ni ya n-back ya vutsundzuki byo tirha: Nxopaxopo wa mindzavisiso.
- Cowan (2001). Nhlayo ya masalamusi ya 4 eka vutsundzuki bya nkarhi wo koma: Ku tlhela ku kambisisiwa vuswikoti byo hlayisa emianakanyweni.
- Baddeley (2012). Vutsundzuki byo tirha: Tidyondzo, timodeli ni timhaka leti kanetiwaka.
- Conway et al. (2005). Mitlangu ya ku pima vutsundzuki byo tirha: Nkambisiso wa maendlelo ni nkongomiso wa vatirhisi.
- Soveri et al. (2017). Ku tlhela ku kambisisiwa ku titoloveta vutsundzuki byo tirha: Nxopaxopo wa mindzavisiso ya swiyimo swo tala ya ku titoloveta n-back.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Ku titoloveta vutsundzuki byo tirha a swi antswisi matirhelo eka mimpimo ya vutlhari kumbe mimpimo yin'wana ya “ku hundzisela kule”.
- Hedge et al. (2017). Ku kanetana ka ku tshembeka ka mimpimo: Ha yini mitlangu ya miehleketo leyi tirhaka kahle yi nga humesi ku hambana ka vanhu loku tshembekaka.
Tsavula tluka leri: Hi yini ku hambana ka n-back yin'we na n-back ya mbirhi?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ts/answers/single-vs-dual-n-back. CC BY 4.0.
← Kambisisa tinhlamulo tin'wana