Bopaki ba bohlokoa le lipalo
| Khopolo ea nako | Moelelo | Moeli |
|---|---|---|
| Sepheo sa pele | Ntho e lokelang ho khethoa kapa ho tlalehoa | Litaelo tsa mosebetsi li hlalosa karolo ea sona |
| Sepheo sa bobeli hoo e ka bang 200–500 ms hamorao | Hangata ho thata ho se tlaleha | Nako e hakanyetsoang ea liteko |
| Sepheo se latelang hang-hang | Meralo e meng e ka bontša hore ha se amehe hakaalo | Nako ena ha se ho fifala ho tsitsitseng feela |
Teko ea pele ea Raymond le basebetsi-'moho le eena, hammoho le litlhahlobo tsa morao-rao, li hlahloba tlhahiso e potlakileng ea lintho tse bonahalang ka tatellano: lintho tse latellanang li hlaha kapele, ’me lipheo li kopantsoe le lintho tse khelosang. Nako e hakanyetsoang e itšetlehile ka tatellano le seo barupeluoa ba lokelang ho se etsa. Ha se nako e tloaelehileng e lekantsoeng ke papali e ’ngoe le e ’ngoe ea tlhokomelo. Raymond et al., 1992 Dux et al., 2009
Na ntho ea bobeli ha e bonoe ho hang?
Sephetho sa boitšoaro ke ho fokotseha ha ho tlalehoa ha sepheo sa bobeli tlas’a maemo a itseng. Likhopolo ha li lumellane ka khetho, phihlello ea tlhokomeliso, ho kenngoa mohopolong oa ho sebetsa le litšitiso tse amanang le tsona. Litlhahlobo li hlahloba bopaki bona ho e-na le ho nka hore tlaleho e ’ngoe le e ’ngoe e fositseng e bakoa ke ho hloleha ho le mong ha pele ha kutlo ea pono. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Ke ka lebaka leo ho nepahala ha tlaleho, nako ea sepheo le tlhokahalo ea ho khetholla sepheo sa pele li leng bohlokoa. Phetoho taelong kapa nthong e bontšoang e ka fetola phello e bonoang. Ho hlokahala tlhaloso ea mosebetsi pele nako ea limilisecond e ka hlalosoa. Raymond et al., 1992 Martens et al., 2009
Mohopolo oa ho sebetsa o kena joang tlhalosong?
Ho khetha le ho boloka sepheo sa pele ho ka qothisana lehlokoa le ho sebetsana le ntho e latelang. Likhopolo tsa mohopolo oa ho sebetsa li khetholla mekhoa ea ho boloka le ea ho laola, athe tlhahlobo ea Cowan e bua ka bokhoni tlas’a lithibelo tse itseng. Mekhoa ena e thusa ho theha litlhaloso; ha e etse hore ho panya ha tlhokomelo e be tekanyo e tobileng ea bokhoni bohle ba mohopolo ba motho. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Ke eng e se amang?
Na ho tšoana le ho se khone ho tsepamisa maikutlo nako e telele?
Che. Bothata ba nako e ka tlaase ho motsotsoana ba ho tlaleha lipheo tse atamelaneng bo fapane le ho boloka tšebetso metsotsong e mengata. Lipatlisiso tsa tlhokomelo e tšoarellang li hlahloba ho feto-fetoha le liphoso ha nako e ntse e feta, athe liteko tsa ho panya ha tlhokomelo li fetola nako e pakeng tsa liketsahalo. Ho bitsa bobeli tlhokomelo ha ho bolele hore litekanyo tsa bona lia fapanyetsana. Esterman et al., 2013 Dux et al., 2009
Tlhahlobo e kopaneng ea litlamorao tsa ho hloka boroko le eona e arola likarolo tse ’maloa tsa kelello le liphetho tsa tsona. Ho thella ha tlhokomelo mosebetsing o hlokang ho lula u tsepamisitse maikutlo ho ke ke ha hlalosoa ka bohona ka lebaka la 200–500 ms, ’me ho fosa sepheo se le seng se hlahang ka potlako ha ho pake ho hloka boroko kapa boemo bo itseng. Lim et al., 2010
Na lilemo le bong li fana ka litekanyetso tsa motho ka mong?
Litlhahlobo tse boletsoeng li hlalosa litlamorao tsa liteko le phapang lipakeng tsa meralo, eseng chate e akaretsang ea liperesente tsa lilemo le bong bakeng sa teko ea inthanete. Ho fa motho lilemo tsa tlhokomelo ho latela lipheo tse ’maloa tseo a li fositseng ho ne ho tla hloka netefatso eo mehloli ena e sa faneng ka eona. Martens et al., 2009 Dux et al., 2009
Ho tšepahala ha tekanyo ke potso e ’ngoe e arohaneng. Liphuputso tse pharaletseng mabapi le ho ikhanyetsa ha tšepahalo li bontša hore phello e matla ea kelello ka karolelano ha e tiise hore tekanyo ea phapang ea batho ka bomong e tsitsitse. Pontšo e khutšoanyane ha e fetohe tlhahlobo ea bongaka kapa tekanyo ea tšobotsi ka bohona. Hedge et al., 2017
U ka sebelisa sephetho see joang ka tsela e utloahalang?
Se sebelise ho utloisisa hore na ke hobane’ng ha boitsebiso bo hlahang bo atamelane bo ka fosahala le hoja motho a leka ho ela hloko. Bopaki ha bo behe molao o akaretsang oa nako pakeng tsa lintho bophelong ba letsatsi le letsatsi, kemiso ea boikoetliso e tiisitsoeng kapa taba ea hore ho ikoetlisa papaling ea tlhokomelo ho etsa hore batho ba be bohlale ka kakaretso. Lintho tseo li ne li tla hloka bopaki bo tobileng ba phetisetso ea tsebo. Dux et al., 2009 Martens et al., 2009
Ha u bapisa mesebetsi ka mokhoa o sa reroang, boloka lebelo la tatellano, lipheo le litlhoko tsa tlaleho li tšoana, ’me u hlahlobe ho nepahala ho e-na le ho qapa lintlha tse le ’ngoe tsa ho hlaphoheloa. Papali ea tlhokomelo ea mofuta o mong e lokela ho hlalosoa e le mosebetsi o fapaneng. Raymond et al., 1992 Hedge et al., 2017
Leka teko ea mahala e amanang le sena
Teko ea nako ea ho tsepamisa maikutlo
Leka teko ea nako ea ho tsepamisa maikutlo ho hlahloba ho arabela nako e telele le liphoso. Ha se teko ea ho panya ha tlhokomelo e bontšang lipheo tse latellanang ka potlako, kahoo lintlha tsa eona li ke ke tsa hakanya nako ea hao ea 200–500 ms. Lipatlisiso li hlalosa karolo e amanang le tlhokomelo, ka tekanyo e fapaneng.
Lipotso tse botsoang hangata
Na see se bakoa ke ho panya ha mahlo?
Lebitso lena le bolela phello ea tšebetso ha ho tlalehoa lipheo tse bonoang ka potlako, eseng ho panya ha leihlo ka ’mele ho hlokahalang. Dux et al., 2009
Na see se bolela hore motho e mong le e mong o khona ho tsepamisa maikutlo metsotsoana e 500 feela?
Che. Nako e hakanyetsoang e bua ka nako ea lipheo tse peli tekong e itseng, eseng hore na motho a ka tsepamisa maikutlo halelele hakae. Martens et al., 2009
Na papali e tloaelehileng ea tlhokomelo e ka lekanya see?
Ke mosebetsi o loketseng feela o nang le linako tse amehang tsa lipheo le litlhoko tsa tlaleho o ka lekanyang phello eo. Lintlha tsa tlhokomelo e tšoarellang ke tekanyo e fapaneng. Raymond et al., 1992 Esterman et al., 2013
Mehloli
- Dux et al. (2009). Ho panya ha tlhokomelo: Tlhahlobo ea lintlha le likhopolo.
- Martens et al. (2009). Ho panya ha tlhokomelo: Nakong e fetileng, hona joale le bokamoso ba sebaka se sa bonahaleng tlhokomelong.
- Raymond et al. (1992). Khatello ea nakoana ea tšebetso ea pono mosebetsing oa RSVP: Na ke ho panya ha tlhokomelo?.
- Baddeley (2012). Mohopolo oa ho sebetsa: Likhopolo, mehlala le likhang.
- Cowan (2001). Palo ea mohlolo ea 4 mohopolong oa nako e khutšoanyane: Ho hlahloba bocha bokhoni ba polokelo ea kelello.
- Esterman et al. (2013). Na u tsepame kapa u lahlehetsoe ke mohopolo? Ho latela ho feto-fetoha ha boitšoaro le boko nakong ea tlhokomelo e tšoarellang.
- Lim et al. (2010). Tlhahlobo e kopaneng ea phello ea ho hloka boroko nako e khutšoanyane mefuteng ea ts'ebetso ea kelello..
- Hedge et al. (2017). Ho ikhanyetsa ha tšepahalo: Lebaka leo mesebetsi e matla ea kelello e sa hlahiseng liphapang tse tšepahalang tsa batho ka bomong.