Adanse titiriw ne nɔma
| Su a ɛwɔ ahoɔden ho nhwehwɛmu no mu | Sɔhwɛ a wɔsan yɛ no dodow a wɔabom asusuw ho |
|---|---|
| Nkurɔfo ntam ayɔnkofa (Extraversion) | 0.851 |
| Nkurɔfo ho adwempa (Agreeableness) | 0.778 |
| Ahwɛyiye ne asɛyɛdeyɛ (Conscientiousness) | 0.817 |
| Adwinnwen ne ahoyeraw (Neuroticism) | 0.816 |
| Nneɛma foforo ho ahopɛ (Openness to experience) | 0.810 |
Nsusuwii yi fi Table 2 mu na ɛfa bere a wɔsan yɛ sɔhwɛ a ɛnboro asram abien wɔ mfiri ahorow so ho. Nnipa dodow a wɔka bom yɛɛ nhwehwɛmu no yɛ 14,923. Wɔkyerɛ sɛnea nkurɔfo gyinabea toto wɔn ho wɔn ho mu kɔ so yɛ pɛ; ɛnkyerɛ sɛnea nsusuwii dodow a ɛwɔ obi ankasa nsen anaa ɛsɛ sɛ ɛsesa, na ɛnkyerɛ ɔhye bi a ɛma wuhu sɛ nsakrae no yɛ nokware anaa mfomso wɔ Helibrain sɔhwɛ no mu. Gnambs, 2014
Su a ɛtra hɔ ne tebea bi mu su yɛ dɛn?
Su a ɛtra hɔ kyerɛ adeyɛ a obi taa yɛ; tebea bi mu su fa nneyɛe anaa osuahu a ɛwɔ tebea pɔtee bi mu ho. Fleeson nhwehwɛmu a ɛhwɛɛ nkurɔfo osuahu mpɛn pii no hui sɛ obi ankasa nneyɛe sesa pii wɔ da biara tebea ahorow mu, bere koro no ara a nsonsonoe a ɛda nkurɔfo nneyɛe dodow a wɔtaa yɛ ntam no kɔ so tra hɔ. Sɛ obi ne nkurɔfo bɔ fekuw pii wɔ da baako mu a, ɛnkyerɛ sɛ ne nkurɔfo ntam ayɔnkofa su sesa kɛse na ɛbɛtra hɔ daa. Fleeson, 2001
Enti, nsɛm a ɛba w'adwenem bere a worebua nsɛmmisa no betumi aka mmuae no. Nhwehwɛmu a wɔyɛe wɔ sɔhwɛ a wotumi de ho to so no mu ka nneɛma a ɛtwa mu te sɛ mprempren awerɛhow anaa anigye ho, na ɛma emu mfomso a ɛba saa no yɛ soronko wɔ nsɛmmisa no mu nhyehyɛe a ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ ho. Sɔhwɛ a wɔsan yɛ mu nsonsonoe ketewa nkyerɛ yɛn nea ɛde bae. Gnambs, 2014
So nsakrae biara yɛ mfomso ara kwa?
Dabi. Nhwehwɛmu a ɛdi nkurɔfo akyi bere tenten no hwɛ su ahorow a ɛkɔ so tra hɔ ne nsakrae ankasa, na bere tenten a ɛda ntam ne mfe a obi adi ka sɛnea ɛyɛ no ho. Roberts ne DelVecchio nhwehwɛmu no fa nkɔso mu nsakrae a ɛtete saa ho. Ɛnsɛ sɛ wɔde di dwuma de bu obi nsakrae nyinaa animtiaa, anaa wɔde sɔhwɛ mmienu a wɔyɛ ntɛm ara toto mfe pii nhwehwɛmu ho. Roberts et al., 2000
Dɛn na ɛka ho asɛm?
Sɛ nsɛmmisa no sesa a, susuw no nso sesa
TIPI, BFI-10, BFI-2 ne IPIP nsɛmmisa ahorow no de nsɛmmisa ne akontaabu kwan ahorow di dwuma. Su atitiriw a wɔde din frɛ wɔn no bi te sɛ wɔn ho wɔn ho, nanso akontaabu a efi mu ba no nyɛ nea wobetumi de atoto ho tẽẽ bere nyinaa. Enti, sɛ wunya akontaabu ahorow wɔ wɛbsaet ahorow so a, ebetumi afi sɛ wɔde susuw nneɛma ahorow, na ɛnyɛ sɛ wo nipasu sesa prɛko pɛ. Gosling et al., 2003 Rammstedt et al., 2007 Soto et al., 2017 International Personality Item Pool, 2026
Sɔhwɛ tiawa nso ma susuw no pɛpɛɛpɛyɛ ne nsɛm a ɛka ho no so tew. BFI-2 nkrataa a ɛfa nea ɛyɛ tiawa ho no kyerɛ bere a ɛfata sɛ wɔde ne nsɛmmisa 30 ne 15 yɛ adwuma, na ɛbɔ kɔkɔ sɛ wɔmfa nea ɛyɛ tiawa paa no nkyerɛ nipasu su nketenkete pii mu. Sɛ nsɛm kakraa bi na ɛboa akontaabu biara a, ɛsɛ sɛ wɔhwɛ nsonsonoe nketenkete no yiye paa. Soto et al., 2017
Akontaabu a ɛda 0–100 mu kyerɛ dɛn?
IPIP dwumadi a ɛne eyi wɔ abusuabɔ no mu, wɔsan bu wo mmuae no kɔ ɔpɛ ne ɔkɛse a ebetumi aba ntam. Ɛnyɛ ɔha mu nkyekyɛmu a ɛkyerɛ sɛnea wogyina nnipa dodow mu, na ɛnyɛ wo nipasu no ɔha mu nkyekyɛmu. Akontaabu a efi susuw pɔtee bi mu no betumi akyerɛ gyinabea soronko wɔ nnipa dodow mu sɛ wɔde nsɛmmisa foforo anaa kuw foforo a wɔde toto ho di dwuma a. International Personality Item Pool, 2026 International Test Commission, 2001
Wobɛyɛ dɛn atoto nsunsuanso no ase yiye?
Fa nsɛmmisa koro no ara, kasa koro, akwankyerɛ koro ne akontaabu kwan koro di dwuma, na bua nsɛmmisa no fa nneyɛe a wotaa yɛ ho; mmɔ mmɔden sɛ wobɛsan ayɛ mmuae a woyɛɛ bere a atwam no pɛpɛɛpɛ. Kae tebea a woreyɛ sɔhwɛ no wom. Eyinom yɛ akwan a wɔfa so te nsunsuanso ase; ɛnyɛ ɔkwan a wɔagye atom sɛ ɛbɛma nipasu akontaabu no akɔ so ayɛ pɛ. International Test Commission, 2001 Gnambs, 2014
Sɛ nsakrae bi te sɛ ɛho hia a, hwɛ sɛ ɛkɔ so wɔ bere ne tebea ahorow mu anaa, sen sɛ wode sɔhwɛ a wosan yɛ pɛnkoro bɛkyerɛ nea ɛde bae. Nhwehwɛmu a yɛafa aka ho asɛm no nka akontaabu dodow pɔtee bi a ɛkyerɛ nsakrae ankasa wɔ intanɛt so kwan yi mu. Nkyerɛase a ɛho hia hia sɛ wɔde susuw ho adanse pɔtee a ɛfa sɔhwɛ a wɔde dii dwuma no ho. Gnambs, 2014 International Test Commission, 2001
Nea ɛyɛ nokware ne sɛ nipasu susuw betumi anya ade a ɛkɔ so pɛ ne nsonsonoe a ɛba bere ne bere mu nyinaa. Ɛnsɛ sɛ wudi kan susuw sɛ biribiara bɛyɛ pɛpɛɛpɛ daa, anaa biribiara bɛkɔ so asesa. Fleeson, 2001 Roberts et al., 2000
Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no
Nnipasu su atitiriw anum sɔhwɛ
Fa Big Five sɔhwɛ no yɛ ɔkwan a wɔahyehyɛ so a wobɛkyerɛ wo ho nkyerɛkyerɛmu. Sɛ wosan yɛ bio a, toto nsɛmmisa 50 no ara ho na kae tebea a wowom. Akontaabu a ɛsesa nyɛ ayaresa mu nhwehwɛmu anaa adanse sɛ wo nipasu sesa koraa.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
So ɛsɛ sɛ m'ani da nsunsuanso koro pɛ so?
Dabi. Sɔhwɛ a wɔsan yɛ ntɛm ara no kyerɛ sɛ wobetumi de ho ato so kɛse, nanso ɛnyɛ pɛpɛɛpɛ; ɛsono sɛnea ɛte wɔ sɔhwɛ ne su ahorow mu. Gnambs, 2014
So metumi de akontaabu a efi wɛbsaet abien so atoto ho?
Ɛnko ara sɛ wɔn nsɛmmisa, akontaabu kwan ne nhwɛso a wɔde toto ho no ma wotumi yɛ saa ntotoe no a. Su din a ɛte sɛ wɔn ho wɔn ho nkutoo nnɔɔso. International Test Commission, 2001
So awerɛhow anaa anigye baako betumi ama nsunsuanso foforo aba?
Ebetumi anya kyɛfa, nanso akontaabu nsonsonoe baako nkyerɛ nea ɛde bae. Ɛsɛ sɛ wɔma nneɛma a ɛtwa mu ne su a ɛkɔ so bere tenten no yɛ soronko. Gnambs, 2014 Fleeson, 2001
F nkyerɛkyerɛmu fibea
- Gosling et al. (2003). Big-Five nipasu su ahorow a wɔde susuw ntɛm paa.
- Rammstedt et al. (2007). Nipasu a wɔsusuw wɔ simma baako anaa nea ennu saa mu: Big Five Inventory nsɛmmisa 10 a ɛyɛ tiawa wɔ Borɔfo ne German kasa mu.
- Soto et al. (2017). Big Five Inventory foforo (BFI-2): Nhyehyɛe a ɛwɔ ntotoho mu a ɛwɔ nipasu su nketenkete 15, na ɛma susuw tumi, pɛpɛɛpɛyɛ ne nea ɛboa ma wɔka nea ɛbɛba ho asɛm no tu mpɔn.
- Soto et al. (2017). Big Five Inventory–2 nkyerɛase tiawa ne tiawa pa ara: BFI-2-S ne BFI-2-XS.
- Gnambs (2014). Nhwehwɛmu a ɛka dependability coefficients (sɔhwɛ a wɔsan yɛ no mu ahotoso) ho asɛm bom wɔ Big Five susuw ahorow mu.
- Fleeson (2001). Nipasu ho adwene a ɛka ne nhyehyɛe ne sɛnea ɛyɛ adwuma bom: Su ahorow sɛ tebea ahorow a ɛtrɛw.
- Roberts et al. (2000). Nipasu su ahorow gyinabea a ɛkɔ so yɛ pɛ fi mmofra bere so kosi mpanyin nkwakoraa: Nhwehwɛmu a ɛdi nkurɔfo akyi bere tenten no mu nhwehwɛmu a wɔaka abom.
- International Test Commission (2001). Akwankyerɛ a amanaman ntam di so wɔ sɔhwɛ a wɔde di dwuma ho.
- International Personality Item Pool (2026). IPIP Big-Five su atitiriw nkyerɛkyerɛmu a ɛwɔ nsɛmmisa 50: akontaabu nsunsuanso ne ahotoso.
