Adanse titiriw ne nɔma
| Nsusuwde | Nsɛmmisa | Adanse a wɔafa aka no kyerɛ dɛn |
|---|---|---|
| TIPI | 10 | Su akɛse ho susudua tiawa paa |
| BFI-10 | 10 | Wɔsɔɔ ne nkyerɛase tiawa no hwɛ wɔ Borɔfo ne German kasa mu |
| BFI-2-XS | 15 | Su akɛse; wɔmfa nni dwuma nhwɛ su nketenkete |
| BFI-2-S | 30 | Susuw a ɛtrɛw sen nkyerɛase tiawa paa no |
| BFI-2 mũ no nyinaa | 60 | Su akɛse anum ne su nketenkete 15 |
Eyinom yɛ nsɛmmisa ahorow, na ɛnyɛ nsɛmmisa kuw koro no ara din ahorow. TIPI ne BFI-10 ho nkrataa a ɛkyerɛ sɛnea wɔyɛe no susuw nsusuwde tiawa paa no toto nsusuwde a ɛware ho. Nkrataa a ɛfa BFI-2 nkyerɛase tiawa ho no kyerɛ nea wɔhwere, a nea ɛka ho ne sɛ nkyerɛase a ɛyɛ tiawa paa no ma ɛyɛ den sɛ wɔbɛkyerɛ su nketenkete ase. Gosling et al., 2003 Rammstedt et al., 2007 Soto et al., 2017
Dɛn na nea wotumi de ho to so kyerɛ?
Nea wotumi de ho to so fa sɛnea susudua bi ma mmuae a ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ wɔ susudua nhyehyɛe pɔtee bi mu ho. Nneɛma a ɛwɔ mu a ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ ne sɛnea sɔhwɛ no ma mmuae a ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ bere tiawa akyi no kyerɛ mfomso ahorow. Gnambs nhwehwɛmu a ɛboaboaa nkrataa pii ano kyerɛ sɛ ɛwɔ abusuabɔ nanso ɛnyɛ ade koro, enti ɛnsɛ sɛ wɔkyerɛ coefficient biako sɛ ɔha mu nkyem a ɛkyerɛ nipasu ankasa a wɔatumi asusu. Gnambs, 2014
Sɛnea ɛbɛyɛ a scale tiawa bi bɛsusuw su kɛse bi afã ahorow no, ebia ɛbɛpaw nneɛma ahorow a ɛwɔ saa su no mu. Enti ɛsɛ sɛ wɔkyerɛ sɛnea nneɛma a ɛwɔ mu no kɔ so pɛpɛɛpɛ no ase wɔ ne nhyehyɛe ho, na ɛnyɛ sɛ wɔde nsɛmmisa dodow mmara tiawa bi bu ho atɛn. Nkrataa a edi kan a ɛfa nsusuwde tiawa ho no hwehwɛ sɛnea ɛyɛ nokware ne sɛnea ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ wɔ akwan pii so, na ɛnyɛ akontaabu baako pɛ. Gosling et al., 2003 Rammstedt et al., 2007
So nsɛmmisa pii bere nyinaa siesie biribiara?
Nsɛmmisa pii betumi ama wɔasusuw nneɛma pii na ama pɛpɛɛpɛyɛ ayɛ kɛse, nanso nsɛmfua a wɔde di dwuma, nhyehyɛe ne sɔhwɛ a wɔasɔ ahwɛ sɛ ɛyɛ adwuma no da so ara ho hia. BFI-2 nkɔso ho adwuma no da su akɛse ne su nketenkete a ɛyɛ pɔtee kɛse no nso ntam nsonsonoe adi. Nsɛmmisa pii a obiara aboaboa ano ara kwa nnya adanse a ɛfa susudua yi ho ankasa. Soto et al., 2017
Dɛn na ɛka ho asɛm?
Adɛn nti na mmuae a wɔsan ma no tumi sesa?
Nnipa yɛ wɔn ade wɔ tebea ahorow mu wɔ akwan soronko so, na bere a wɔrebua ne sɛnea wɔte asɛm bi ase no tumi nya wɔn ankasa mmuae so nkɛntɛnso. Fleeson nhwehwɛmu a ɔyɛe wɔ nnipa nneyɛe a wɔhwɛ wɔ da no mu no kyerɛ sɛ nneyɛe a ɛfa nipasu su ho sesa pii wɔ onipa baako mu. Eyi nkyerɛ sɛ nnipa nni su ahorow a ɛtra hɔ; nea ɛtaa ba no betumi ayɛ nea ɛyɛ pintinn sen tebea bi a ɛwɔ bere pɔtee bi mu. Fleeson, 2001
Nhwehwɛmu a ɛhwɛ nnipa akyi bere tenten nso hwehwɛ sɛnea su tena hɔ wɔ bere tenten paa mu. Sɔhwɛ a wɔsan yɛ no bere tiawa akyi na wɔde toto mmuae ho ne nipasu mu nsakrae a ɛba mfe pii mu no yɛ nsɛmmisa soronko. Roberts ne DelVecchio nhwehwɛmu a wɔyɛe no kyerɛ nea enti a ɛsɛ sɛ wɔka bere tenten ne mfe a onipa adi ho asɛm bere a wɔrekyerɛ sɛnea nipasu tena hɔ no. Roberts et al., 2000
Mfe, bɔbeasu ne kasa ho gyinapɛn nso ɛ?
Sɛ wɔasɔ kasa bi mu nkyerɛase anaa nnipa kuw bi hwɛ a, ɛnkyerɛ sɛ wɔanya gyinapɛn a ɛfata kasa nkyerɛase nyinaa ne wɔn a wɔde di dwuma nyinaa. Akwankyerɛ a ɛfa sɔhwɛ a wɔde di dwuma ho hwehwɛ sɛ adanse no fata sɛnea wɔbɛkyerɛ nea afi mu aba ase ne nnipa a wɔde sɔhwɛ no yɛ wɔn so. Sɛ akontaabu bi pue wɔ screen so pɛpɛɛpɛ a, ɛnkyerɛ sɛ wɔasusuw ɔno ne amammerɛ anaa mfe foforo mu nnipa ntam nsonsonoe no pɛpɛɛpɛ saa ara. International Test Commission, 2001
Helibrain sɔhwɛ no de nsɛmmisa 50 a ɛwɔ IPIP Big-Five markers mu di dwuma; nsɛmmisa kuw yi yɛ soronko wɔ nsusuwde tiawa a ɛwɔ pon no mu no ho. Akontaabu kwan a obiara betumi de adi dwuma no boa ma wɔte sɛnea wɔka mmuae no bom ase, nanso akontaabu 0–100 a wɔda no adi no kyerɛ baabi a mmuae no wɔ wɔ mmuae susudua no so; ɛnyɛ ɔha mu nkyem a ɛkyerɛ sɛnea onipa no gyina nnipa nyinaa mu ara kwa. International Personality Item Pool, 2026
Dɛn na wubetumi de nea efi mu ba no ayɛ ankasa?
Fa no sɛ ɔkwan a wɔahyehyɛ so a wode kyerɛkyerɛ wo ho ne ɔkwan a ɛbɛboa wo ama woasusuw nneyɛe a ɛtaa ba wɔ tebea ahorow mu ho. Sɛ wode nea efi mu ba toto ho a, fa susudua, kasa ne akontaabu kwan koro no ara di dwuma. Nsonsonoe ketewa bi nkyerɛ sɛ wɔahu ɔyare bi, sɛ wo nipasu yɛ su bi a ɛnsesa, anaa sɛ nsakrae kɛse bi asi. International Test Commission, 2001 Gnambs, 2014
Asɛmmisa a ɛboa ne sɛ adanse no pene sɛnea wopɛ sɛ wode nea efi mu ba no di dwuma no so anaa. Nsɛmmisa tiawa a wɔde yɛ nhwehwɛmu betumi ayɛ nea ɛfata sɛ wɔde kyerɛ su akɛse a nnipa kuw bi da no adi, nanso ebetumi ayɛ nea ɛnkyerɛ pɛpɛɛpɛ sɛ wɔde gyina ankorankoro gyinaesi a ɛho hia anaa su nketenkete a ɛyɛ pɔtee kɛse so. Soto et al., 2017 International Test Commission, 2001
Yɛ sɔhwɛ kwa a ɛfa eyi ho no
Nnipasu su atitiriw anum sɔhwɛ
Yɛ Big Five sɔhwɛ no na hwehwɛ su akɛse anum a wɔde IPIP markers a ɛwɔ nsɛmmisa 50 mu susuw. Fa nea efi mu ba no sɛ wo ankasa mmuae a ɛwɔ mmuae susudua bi so. Ɛnyɛ TIPI anaa BFI-2, na ɛmfa wɔn pɛpɛɛpɛyɛ coefficients no nni dwuma.
Nsɛmmisa a wɔtaa bisa
So sɛ nea wotumi de ho to so yɛ 0.8 a, ɛkyerɛ sɛ ɛyɛ pɛpɛɛpɛ 80%?
Dabi. Nea wotumi de ho to so coefficient wɔ akontaabu mu nkyerɛase wɔ tebea pɔtee bi mu; ɛnyɛ ɔha mu nkyem a ɛkyerɛ sɛnea wɔasusuw wo ho pɛpɛɛpɛ. Gnambs, 2014
So BFI-2 a ɛwɔ nsɛmmisa 15 no betumi asusu su nketenkete 15 no nyinaa?
Nkrataa a ɛfa nkyerɛase tiawa no ho no tu fo sɛ wɔmfa BFI-2-XS tiawa paa no nsusuw su nketenkete. Su akɛse ne su nketenkete a ɛyɛ pɔtee kɛse hia pɛpɛɛpɛyɛ ahorow. Soto et al., 2017
So Helibrain de sɔhwɛ a ɛwɔ nsɛmmisa 10 no na ɛyɛ adwuma?
Dabi. Sɔhwɛ a ɛfa ho no de IPIP Big-Five markers a ɛwɔ nsɛmmisa 50 di dwuma; pon no toto susudua afoforo a wɔagye atom ho. International Personality Item Pool, 2026
F nkyerɛkyerɛmu fibea
- Gosling et al. (2003). Nsusudua tiawa paa a wɔde susuw Big-Five nipasu su akɛse.
- Rammstedt et al. (2007). Nnipasu susuw wɔ simma baako anaa nea ennu saa mu: Big Five Inventory nkyerɛase tiawa a ɛwɔ nsɛmmisa 10 mu wɔ Borɔfo ne German kasa mu.
- Soto et al. (2017). Big Five Inventory foforo (BFI-2): Sɛnea wɔyɛɛ na wɔsɔɔ nhyehyɛe a ɛwɔ su nketenkete 15 mu hwɛe de trɛw susuw, pɛpɛɛpɛyɛ ne tumi a wɔde hyɛ nea ɛbɛba ho nkɔm mu.
- Soto et al. (2017). Big Five Inventory–2 nkyerɛase tiawa ne tiawa paa: BFI-2-S ne BFI-2-XS.
- Gnambs (2014). Nhwehwɛmu a ɛboaboa nea wotumi de ho to so coefficients (sɔhwɛ a wɔsan yɛ no nea wotumi de ho to so) a wɔde susuw Big Five no ano.
- Fleeson (2001). Nnipasu ho adwene a ɛka nhyehyɛe ne adeyɛ bom: Su ahorow sɛ tebea ahorow a ɛwɔ dodow ahorow mu.
- Roberts et al. (2000). Nnipasu su ahorow gyinabea a ɛkɔ so pɛpɛɛpɛ fi mmofra bere so kosi nkwakoraa ne mmerewa: Nhwehwɛmu dodow ho nsusuwii.
- International Test Commission (2001). Akwankyerɛ a ɛfa sɔhwɛ a wɔde di dwuma ho wɔ amanaman ntam.
- International Personality Item Pool (2026). IPIP Big-Five factor markers a ɛwɔ nsɛmmisa 50 mu: akontaabu kwan ne nea wotumi de ho to so.
