Tshivhila u ya kha zwi re ngomu

NḒOWETSHUMO ṰHUKHU YA ṰHODZI

Ita uri nomboro dzi dzule muhumbuloni.

Humbula mutevhe wa zwidigithe, u u dzumbe, u vhone zwine zwa kha ḓi dzula muhumbuloni. Nanga luvhilo lwau nahone u lingedze maitele a mibvumo na zwifanyiso a sa konḓi.

Iyani kha ndingo
Mahala tshifhinga tshoṱheA hu ṱoḓei akhaunthu · A hu na zw zwiḓivhadzi
Tshifanyiso tsho oliwaho tsha makhadzi a nomboro o ṱumanywaho na garaṱa ya tshifanyiso.
Hu khou vulwa nḓowenḓowe ya henefha…
Vhukoni vhune na nga vhu ita nḓowenḓowe.

Zwine ṱhoḓisiso ya nga zwi amba

Lingedza u khethekanya zwidigithe nga zwigwada zwiṱuku. Kha maitele mahulwane, mibvumo ya themba i imela zwidigithe; engedza mibvumo ya pfalandoṱhe u ita ipfi, u kone u ḽi humbula sa tshifanyiso. Ndi nḓila ya u thusa u humbula ine wa nga khetha u i shumisa, nahone zwine wa zwi ṱumanya iwe zwi nga pfi zwo ḓowelea.

Dresler na vhashumisani vho wana nga 2017 uri nḓowenḓowe ya vhege dza rathi ya maitele a loci yo khwinisa u humbula mutevhe wa maipfi e vhathu vha guda. Yeneyo ṱhoḓisiso a yo ngo lingedza iyi ndingo kana u khwaṱhisedza u engedzea ha IQ kana muhumbulo nga u angaredza.

U sedzulusa ha Simons na vhashumisani (2016) ho wana vhuṱanzi vhu re na maanḓa vhukuma ha u khwinisa kha mishumo ye ya itwa nḓowenḓowe, u fhira u i shumisa kha zwiṅwe zwithu nga u angaredza. Zwishumiswa izwi ndi mishumo ya nḓowenḓowe, a si ndingo dza u ṱola kana nyeletshedzo ya zwa ngalafho.

Tshifanyiso tsha nḓila pfufhi ine ya ṱumanya zwithu zwi si gathi zwe zwa humbulwa.

Phindulo dziṅwe dzi thusaho

Zwithu zwoṱhe ndi zwa mahala?

Ee. Vhuimo hoṱhe, mutevhe wa zwifanyiso, ḓivhazwakale na makopi a u vhulunga ndi zwa mahala, ni songo ḓiṅwalisa kana u vhona zwibammbiri zwa khunguwedzo.

Izwi zwi ḓo khwinisa IQ kana muhumbulo wanga nga u angaredza?

A ri ambi nga u ralo. U shuma zwavhuḓi hafha hu sumbedza nga maanḓa vhukoni he na ita nḓowenḓowe, kha nzudzanyo idzi.

Dzidigit dzi kaliwa hani?

Digit iṅwe na iṅwe i vhalwa arali i tshi fana na fhethu hu fanaho kha mutevhe wa u thoma. Zero dzi re mathomoni ndi dza ndeme. Zwikhala vhukati ha dzidigit zwi a bviswa.

Vhubvo ha mafhungo na u vhala ho engedzeaho

  1. Dresler na vhaṅwe (2017). Nḓowenḓowe ya u thusa u humbula i shandula nyambedzano dza mitandao ya vhuluvhi u tikedza u humbula zwavhuḓi. Neuron.
  2. Simons na vhaṅwe (2016). Naa mbekanyamushumo dza “nḓowenḓowe ya vhuluvhi” dzi a shuma? Psychological Science in the Public Interest.