Tshivhila u ya kha zwi re ngomu

NḒOWETSHUMO ṰHUKHU YA ṰHODZI

Tshifhaṱuwo. Dzina. Vhushaka.

Ṱangana na zwifhaṱuwo zwiṱuku zwo oliwaho, ṱumanya tshiṅwe na tshiṅwe na dzina, u kone u zwi humbula nga murahu ha tshifhinga tshiṱuku. Ndi fhethu hu sa na phosho ha u nḓowetshumisa u humbula musi ni tshi ḓivhisana.

Iyani kha ndingo
Mahala tshifhinga tshoṱheA hu ṱoḓei akhaunthu · A hu na zw zwiḓivhadzi
Zwifhaṱuwo zwiraru zwa vhukonani zwo oliwaho, zwo ṱumanywaho na magaraṱa a madzina a si na tshithu.
Hu khou vulwa nḓowenḓowe ya henefha…
Vhukoni vhune na nga vhu ita nḓowenḓowe.

Zwine ṱhoḓisiso ya nga zwi amba

Vhudza dzina nga ngomu, ṱhogomela tshithu tsho khetheaho tsho oliwaho kha tshifhaṱuwo, u ite ṱhumanyo yaṋu. Musi no awela, lavhelesa afho kamarani. Zwifanyiso izwi ndi zwa u tou sika, na madzina o ṱumanywaho nazwo o tou sikiwa; a si zwifanyiso zwa vhathu vha vhukuma.

Dresler na vhashumisani vho wana nga 2017 uri nḓowenḓowe ya vhege dza rathi ya maitele a loci yo khwinisa u humbula mutevhe wa maipfi e vhathu vha guda. Yeneyo ṱhoḓisiso a yo ngo lingedza iyi ndingo kana u khwaṱhisedza u engedzea ha IQ kana muhumbulo nga u angaredza.

U sedzulusa ha Simons na vhashumisani (2016) ho wana vhuṱanzi vhu re na maanḓa vhukuma ha u khwinisa kha mishumo ye ya itwa nḓowenḓowe, u fhira u i shumisa kha zwiṅwe zwithu nga u angaredza. Zwishumiswa izwi ndi mishumo ya nḓowenḓowe, a si ndingo dza u ṱola kana nyeletshedzo ya zwa ngalafho.

Tshifanyiso tsha nḓila pfufhi ine ya ṱumanya zwithu zwi si gathi zwe zwa humbulwa.

Phindulo dziṅwe dzi thusaho

Zwithu zwoṱhe ndi zwa mahala?

Ee. Vhuimo hoṱhe, mutevhe wa zwifanyiso, ḓivhazwakale na makopi a u vhulunga ndi zwa mahala, ni songo ḓiṅwalisa kana u vhona zwibammbiri zwa khunguwedzo.

Izwi zwi ḓo khwinisa IQ kana muhumbulo wanga nga u angaredza?

A ri ambi nga u ralo. U shuma zwavhuḓi hafha hu sumbedza nga maanḓa vhukoni he na ita nḓowenḓowe, kha nzudzanyo idzi.

Naa avha ndi vhathu vha vhukuma?

Hai. Tshifhaṱuwo tshiṅwe na tshiṅwe ndi tshifanyiso tshiswa tsha vector. Madzina o ṱanganyiswa nga u tou sika; ndingo a i ṱaluli kana u sengulusa vhathu vha vhukuma.

Vhubvo ha mafhungo na u vhala ho engedzeaho

  1. Dresler na vhaṅwe (2017). Nḓowenḓowe ya u thusa u humbula i shandula nyambedzano dza mitandao ya vhuluvhi u tikedza u humbula zwavhuḓi. Neuron.
  2. Simons na vhaṅwe (2016). Naa mbekanyamushumo dza “nḓowenḓowe ya vhuluvhi” dzi a shuma? Psychological Science in the Public Interest.