Ndi ngani ndingo ya Stroop i tshi konḓa?

Milingo ya u thoma ya Stroop yo shumisa phindulo dza u amba nga mutevhe, ngeno ndingo dza kha inthanethe dzi tshi nga shumisa u puṱedza gunubu. Zwifhinga na miphimo yazwo a zwi lingani. Tsenguluso dzi sumbedza phambano khulwane kha mavhonele a mishumo, zwikalo zwa mutheo na ndila dza u vhalela, ndi ngazwo ipfi Stroop ḽi ḽoṱhe ḽi sa sumbedzi tshikalo tshithihi tsha nomboro tshine tsha shumiswa fhethu hoṱhe. Stroop, 1935 Scarpina et al., 2017

Ndi mini tshi vhumbaho u sa tendelana?

Kha muthu a no kona u vhala zwavhuḓi, ipfi ḽo ṅwalwaho ḽi nga ita uri a ṱavhanye u humbula phindulo i sa tendelani na ndaela ya uri a bule muvhala wa inki. Tsenguluso ya MacLeod i ṱolisisa ṱhalutshedzo nnzhi dza u thithisana, nṱhani ha u zwi fanyisa na tshipiḓa tshithihi tsha vhuluvhi kana u kundelwa ha maanḓa a u ḓifara. Mushumo uyu u lingisa u ṱaṱisana hu vhangwaho nga ndila ye wa dzudzanywa ngayo. MacLeod, 1991

Ndi zwa ndeme u fhambanyisa u vhalela phambano ya zwi sa tendelani u bvisa zwi tendelanaho na u vhalela zwi sa tendelani u bvisa zwi si na murero wa muvhala. Ipfi ḽi fanaho na muvhala ḽi nga ita uri muthu a fhindule khwine, nga zwenezwo u shandula mutheo zwi shandula zwine phambano ya katela. Tsenguluso ya zwa vhulwadze i ṱalutshedza uri u ṱalusa ndingo zwi tea u tevhela maitele o nangiwaho na ndila ya u vhalela. Scarpina et al., 2017

Ndi ngani phambano ṱhukhu i sa ambi uri muhumbulo wo khwinifhala

Tshikalo tsha phambano tshi bva kha nyimele mbili dza ndingo na vhukhakhi ha u kala dzenezwo. Ṱhoḓisiso ya u fulufhedzea i sumbedza uri mvelelo dza u angaredza dzi vhonalaho dzi nga tshimbidzana na phambano dzi sa fulufhedzei vhukati ha vhathu. Phambano ṱhukhu zwi songo ḓoweleaho kha ndingo pfufhi i nga bva kha u sa dzika, u shanduka ha u fhindula zwone kana phambano ya mutheo, hu si u kona u langa muhumbulo ha vhuimo ha nṱha. Hedge et al., 2017

Ndi mini tshi shandukisaho vhuhulwane ha mvelelo?

Phindulo dzine wa nga nanga na ndila dza u dzi ṱumanya zwi kwama mushumo wa u fhindula. Ṱhoḓisiso dza kale dza u khetha phindulo dzi sumbedza uri u khetha vhukati ha phindulo nnzhi zwi na ṱhoḓea yatsho ya tshifhinga. Mutambo wa Stroop wa mbevha ya khomphyutha na ndingo ya u amba ya bammbiri zwi fhambana nga zwiṅwe zwinzhi u fhira ndila ine zwa vhonala ngayo. Hick, 1952 Scarpina et al., 2017

U kala ha tshifhinga kha burauza na zwishumiswa zwi kwama na zwifhinga zwa u aravha nga u angaredza. U vhambedza nyimele kha zwishumiswa zwi fanaho zwi nga fhelisa dziṅwe phambano dzine dza kwama nyimele dzoṱhe, fhedzi zwenezwo a zwi sumbedzi uri vhukhakhi hoṱhe ha u kala tshifhinga vhu a fheliswa kana uri tshikalo tsha phambano tshi a fulufhedzea. U itela u swikelela kha phetho yeneyo hu ṱoḓea ṱhoḓisiso ya u kala tshifhinga tsha maitele na ya saikometiriki. Anwyl-Irvine et al., 2020 Hedge et al., 2017

U sa eḓela zwi nga kwama ṱhogomelo, fhedzi tsenguluso ya ṱhoḓisiso dza u thivhela vhulalo i wana mvelelo dzo fhambanaho kha mishumo na masia. A i sumbedzi uri hu na tshivhalo tshithihi tsho tiwaho tshine tsha sumbedza uri phambano yau ya Stroop i fanela u engedzea ngafhi nga murahu ha vhusiku vhu si havhuḓi. U songo dzhia u shanduka ho ḓoweleaho sa phetho ya mutakalo wau. Lim et al., 2010

Bilingualism na u ita ndingo lunzhi zwi kwama hani?

Tsenguluso ya bilingualism kha vhathu vhahulwane yo wana uri mvelelo ṱhukhu dza mathomoni kha vhukoni ha u langa mishumo ya muhumbulo a dzo ngo sala musi hu tshi khakhululwa u khetha kha u gandisa. Ngauralo, mvelelo yau ya Stroop i nga si khwaṱhisedze uri u na kana a u na zwivhuya zwa u kona nyambo mbili. U ḓowela luambo zwi dzula zwi zwa ndeme kha u pfesesa mushumo wa maipfi nga ho livhaho, hu si tshiitisi tsha u ṋea muthu dzina ḽa nga u angaredza ḽa muhumbulo. Lehtonen et al., 2018

U itela u vhambedza mvelelo dzau, dzula u tshi shumisa luambo, ndila ya u fhindula na milayo ya u vhalela zwi fanaho, nahone sedza u fhindula zwone na luvhilo. U songo phetha nga uri phambano ṱhukhu ndi khwiniso arali i tshi bva kha u fhindula nga u ongolowa kha mutheo kana vhukhakhi vhunzhi. Hedzi ndi tsivhudzo dza u kala dzo bviswaho kha tsenguluso, a si ndaela ya nḓowetshumo yo khwaṱhisedzwaho. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017

Mvelelo ine ya nga lavhelelwa nga u tamba ndi u vha na tshenzhemo kha wonoyu mushumo wa u ṱaṱisana. U konḓa hawo kana mvelelo ya nṱha a zwi khwaṱhisedzi vhuṱali, u wanululwa ha vhulwadze kana mbuelo ya u angaredza ya nḓowetshumo. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017