Zwikero zwa IQ zwa 115, 130 na 145 zwi na phesentheili ya vhukuma zwingana na mini?

Mbalavhalo i shumisa z = (tshikero − 100) / 15 na u vhalela tshivhumbeo tsha ndinganyiso tsha vhukuma tshi kuvhanganywaho, tsho no no tserwa u swika kha nomboro mbili dza desimala. Vhukati ha 100 na SD ya 15 ndi milayo yo ḓoweleaho ya zwikero. Manwalwa a ndingo ya vhukuma ndi one a sumbedzaho mikano yo teaho, zwiimo zwa zwikero na ṱhalutshedzo; mutalo wa mbumbano ya vhukuma a u khwaṱhisedzi ndingo ntswa. Neisser na vhaṅwe, 1996 Pearson, 2020

Phesentheili a si phesenthe ya phindulo dzo teaho

Phesentheili i sumbedza vhuimo kha tshigwada tsha tsumbamuvhili. A i ambi uri muthu o fhindula phesenthe yeneyo ya mbudziso nga nḓila yo teaho kana uri u na phesenthe yeneyo ya vhuṱali hoṱhe. Nyeletshedzo ya kushumisele kwa ndingo i ṱoḓa tshigwada tsha u vhambedza tsho teaho na vhuṱanzi ha ṱhalutshedzo ya tshikero yo livhiswaho khayo. Arali zwi siho, phesentheili i nga vhonala yo teaho nga maanḓa u fhira zwe ya ḓisendeka khazwo. Khoro ya Dzitshaka ya Ndingo, 2001

Hu shanduka mini nga miṅwaha?

IQ i vhaliwa nga u dzhiela nṱha miṅwaha: kha tshikero tsho ḓoweleaho, vhukati ha tshigwada tshiṅwe na tshiṅwe tsha miṅwaha ndi 100. Ṅwana na mualuwa vha nga wana tshikero tshi fanaho tsho lugiswaho nga miṅwaha, naho vha tshi fhindula mbudziso dzi sa fani kana vha tshi wana ṱhanganyelo dza zwikero zwa u thoma dzi sa fani. Ngauralo mbalo ya ndinganyiso ya vhukuma a i ṱalusi u shanduka ha kushumele lwa vhutshilo hoṱhe hu songo lugiswaho nga miṅwaha. Neisser na vhaṅwe, 1996 Pearson, 2020

Zwiimo zwa u linganyisa zwi dovha zwa bva kha ndingo, vhathu na tshifhinga. Ṱhodzi ya Raven i sumbedza phambano dza zwiimo zwa zwikero zwa ndingo dza zwivhumbeo kha fhethu na zwifhinga zwo fhambanaho. Tshikero tsha tshishumiswa tshithihi a tshi faneli u dzhiiwa unga ndingo dzoṱhe na milayo yoṱhe ya kale ya u vhambedza zwi na ndila dzi fanaho dza u kala. Raven, 2000

Ndi ngani zwikero zwa nṱhesa zwi tshi ṱoḓa ṱhogomelo yo engedzeaho

Tshigwada tshiṱuku tsha u vhea milayo tshi na mafhungo a si gathi o livhaho nga ha zwikero zwi sa anzeli u wanala. Ngauralo phesentheili yavhuḓi ya magumoni i nga ḓitika nga mihumbulo ya tshivhumbeo u katela na zwe zwa vhonala. Nyeletshedzo ya kushumisele kwa ndingo i ṱoḓa vhuṱanzi vhu teaho kha u ita phetho, nahone u sumbedza u sa khwaṱha ha muvhigo wa tshikero zwi na mafhungo a shumiseaho u fhira u dzhia nomboro ya u fhedzisela sa yo teaho kokotolo. Khoro ya Dzitshaka ya Ndingo, 2001 Pearson, 2020

Naa tshikero tsha thaidzo ya zwivhumbeo tshi sumbedza IQ yoṱhe?

Carpenter na vhashumisani vha ṱalusa maitele a u humbula kha zwivhumbeo zwa Raven. Zwenezwi zwi ṋea ṱhalutshedzo ya muhumbulo nga ha lushaka lwa mushumo wa ndeme; a zwi ṋei thendelo ya u shandula ṱhanganyelo ya thaidzo iṅwe na iṅwe yo itwaho hayani ya vha IQ yoṱhe yo linganyiswaho. Ṱhoḓisiso nga ha tshivhumbeo tsha kushumele kwa mihumbulo i dovha ya sevha uri ri songo humbula uri mishumo yoṱhe i kala tshiteṅwa tshithihi tsha vhukoni. Carpenter na vhaṅwe, 1990 Hampshire na vhaṅwe, 2012

Hu pfi mini nga u dovholola ndingo na vhukhakhi ha u kala?

Ṱhoḓisiso yo ṱanganyiswaho i wana uri u dovholola ndingo dza vhukoni ha muhumbulo zwi ita uri zwikero zwi engedzee nga nḓila i tevhelelaho. Ngauralo mvelelo ya ndingo yo dovhololwaho i nga sumbedza u ḓowela khayo na phambano dziṅwe. Ṱhoḓisiso ya u fulufhedzea i dovha ya sumbedza uri zwikero zwa mishumo na phambano dzazwo zwi ṱoḓa u kaliwa ha u dzula zwi sa shanduki musi zwi sa athu dzhiiwa sa mbonalo dza muthu. A hu na tshiṅwe tsha zwenezwi tshi lugiswaho nga u sumbedza dziṅwe nomboro dza phesentheili. Scharfen na vhaṅwe, 2018 Hedge na vhaṅwe, 2017

Kha ndingo yo khwaṱhisedzwaho, shumisani muvhigo wayo, milayo ya miṅwaha na tshikhala tsha u fulufhedzea. Kha mushumo wa kha inthanethe wa u lingedza, vheani mvelelo kha vhuimo vhune vhu khwaṱhisedzo ha uḽa mushumo ha tikedza. Hetshi tshifanyiso tsha mbalo tshi ṱalusa tshikero tsho ḓoweleaho; a tshi tendi u vhudza mutambi uri o ṱalifha u fhira phesenthe yo tiwaho ya vhathu. Khoro ya Dzitshaka ya Ndingo, 2001 Pearson, 2020

Phambano ya ndeme ndi vhukati ha u pfesesa ndila ine phesentheili ya vhalwa ngayo na u vha na vhuṱanzi ha uri tshikero tsho tiwaho tshi a wela kha mutalo wonoyo. Zwoṱhe zwi a ṱoḓea musi hu tshi itwa u vhambedza vhathu nga muthihi. Neisser na vhaṅwe, 1996 Khoro ya Dzitshaka ya Ndingo, 2001