Tshikalo tsha luvhilo lwa u thaipha nga maipfi nga minete tshi vhalwa hani?

Idzi ndi mbalombalo dzo sumbedzwaho, a si zwikalo zwa vhathu vho dzhenelelaho. Fomula ndi: maletra o vhalwaho fhingani ya 5, zwa kona u fhandekanywa nga minete yo fhiraho. U shumisa tshikalo tsho imaho tsha maletra zwi ita uri zwiṱori zwa u thaipha zwi vhambedzwe nga vhuḓalo, naho maipfi avho a tshi vha na vhulapfu ho fhambanaho, u fhira u vhala maipfi nga u tou tevhekana o fhandekanywaho nga zwikhala. Ṱhoḓisiso khulwane dza kha khomphyutha na luṱingothendeleki dzi shumisa wonoyu mulayo. Dhakal et al., 2018 Palin et al., 2019

Luvhilo lwa u tou thaipha na mvelelo i shumiseaho ndi zwipimo zwo fhambanaho

Vhathu vhavhili vha nga ṅwala tshivhalo tshi fanaho tsha maletra, fhedzi vha sia maṅwe maṅwe a si one o fhambanaho. Ṱhoḓisiso ya vhukhakhi i khetholla vhukhakhi vhune ha sala kha maṅwalwa na vhune ha lugiswa, khathihi na u engedzea ha u puṱedza kha khii hu itela u lugisa. Phesenthe ya u vha yo tea ine ya sumbedzwa a i kateli vhukhakhi hoṱhe he ha itwa kha lwendo. Soukoreff et al., 2003 Soukoreff et al., 2001

A hu na fomula nthihi ya WPM yo linganyiswaho ine ya shumiswa hoṱhe. Ndingo i nga vhalela maṅwalwa o ṅwalwaho nga nḓila yo teaho, ya bvisa tshikweletu tsha vhukhakhi kana ya sumbedza luvhilo u thungo na tshikalo tsha vhukhakhi. Ngauralo, u andisa WPM i si yo lugiswaho ya saiti naho i ifhio nga phesenthe ya u vha yo tea a zwi khwaṱhisedzi uri ni wana tshikoro tsha lwa mulayo tsha saiti yeneyo. Vhalani ṱhalutshedzo ya tshikoro ya saiti. Soukoreff et al., 2003 MacKenzie and Soukoreff, 2002

Ndi tshifhinga tshifhio tshine tsha khou kala?

U kala u bva kha u puṱedza ha u thoma u swika kha ha u fhedzisela zwi fhambana na u kala sesheni yo tiwaho ine ya katela na u lugiselela ha mathomo. Phambano ṱhukhu kha tshifhinga dzi vha na ṱhuṱhuwedzo khulwane musi hu tshi lingwa zwipiḓa zwiṱuku zwavhukuma. Ṱhoḓisiso ya luṱingothendeleki yo sumbedza zwavhuḓi tshifhinga tshine ya tshi shumisa, ya dovha ya wana tshikalo tsha mafhungo a fhungo nga fhungo kha mushumisi muṅwe na muṅwe, hu si u dzhia u puṱedza ha khii huṱuku ha luvhilo sa luvhilo lune lwa bvela phanḓa. Palin et al., 2019

Mushumo wa u kopolola na u ṅwala u dovha wa ni ṋea mafhungo ane na tea u a ṅwala. U ṅwala imeili zwi ṱoḓa u khetha na u dzudzanya mafhungo, khathihi na u a dzhenisa. Ṱhoḓisiso dza kale dza u thaipha dzi khetholla zwipiḓa zwa u vhona, u humbula na u ita nga miṱana, ngauralo WPM ya u kopolola a yo ngo tea u vhidzwa tshikalo tsha vhukoni ha u ṅwala kana tsha mushumo wo fhedziswaho nga awara. Salthouse, 1986

Ndi ngani mvelelo dzi tshi fhambana kha ndingo dzo fhambanaho

Vhuleme ha mafhungo, zwiga zwa u vhala, luambo, mutevhe wa maletra wo ḓoweleaho na nḓila ya u dzhenisa mafhungo zwi shandula zwine mudzheneleli a tea u ita. Ṱhoḓisiso yo shumisaho u tevhela u tshimbila ha muvhili yo wana phambano khulwane kha maitele a u thaipha a ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe; ṱhoḓisiso khulwane ya khomphyutha na yone yo sedza kha nḓila dza u puṱedza khii, hu si u humbulela uri muṅwe na muṅwe u shumisa maitele a fanaho. U vhambedza zwivhalo zwivhili zwa WPM hu si na u sedza enea nyimele zwi nga fhura. Feit et al., 2016 Dhakal et al., 2018

Vhushaka vhukati ha miṅwaha na kushumisele kwa luambo kha data ya luṱingothendeleki ndi zwithu zwa tsumbanḓila ya vhathu vhe vha nanga u dzhenelela. A zwi sumbedzi zwikalo zwa miṅwaha kana mbeu zwi shumaho shangoni ḽoṱhe kha kheibodo dzoṱhe. Kheibodo ya tshanḓa na tshikirini tshi kwameaho ndi mishumo mivhili yo fhambanaho ya u dzhenisa mafhungo, nahone zwi tea u rekhodiwa zwo fhambana. Palin et al., 2019

Nḓila ya u shumisa mbalombalo zwavhuḓi

Arali ni tshi vhambedza zwikoro zwaṋu, shumisani lushaka lwa mafhungo, tshifhinga, tshishumiswa na milayo ya u lugisa zwi fanaho. Rekhodelani vhukhakhi kana u vha yo tea ni tshi zwi vhambedza na luvhilo. Hezwi zwi tevhela ṱhogomelo ya ḽitheretsha ya vipimo ya u bula luvhilo na u vha hone ha vhukhakhi, hu si u ḓisikela tshipikwa tsha u vha yo tea tshine tsha shumiswa hoṱhe. Soukoreff et al., 2003 MacKenzie and Soukoreff, 2002

Ṱhoḓisiso ya nḓowenḓowe kha vhathu vhane vha thaipha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe i vhambedza vhukoni na lushaka lwa nḓowenḓowe ine vhathu vha ri vha a i ita, fhedzi a i khwaṱhisedzi uri muṅwe na muṅwe u ḓo engedza vhukoni nga tshivhalo tsho tiwaho. Mvelelo ya luvhilo kha mafhungo o dovhololwaho i nga bvelela nga nṱhani ha uri muthu o no ḓowela eneo mafhungo. U kala tshanduko yo angalalaho ya u thaipha, shumisani mafhungo a songo ḓoweleaho ane a vhambedzea na ṱhalutshedzo ya tshikoro i fanaho. Keith et al., 2007 Salthouse, 1986

Mbalombalo ya u vhala ndi yo leluwaho musi zwikalo zwo no pfeseswa. Mbudziso dza ndeme kha u ṱalusa mvelelo ndi uri ndi maletra afhio ane a vhalelwa, tshifhinga tshi thoma lini nahone tshi fhela lini, na uri vhukhakhi vhu sumbedzwa hani. Arali ri sa ḓivhi zwenezwo zwidodombedzwa, zwivhalo zwa WPM zwi fanaho a zwi ambi uri mvelelo dzo lingana. Soukoreff et al., 2003 Palin et al., 2019