Vhuṱanzi ha ndeme na nomboro
| Maitele a u ṱola mvelelo kha ṱhoḓisiso nthihi | Vhukavhi ha u humbulela phanḓa | Vhukavhi ha u humbulela murahu |
|---|---|---|
| Nomboro nnzhi nga maitele a u imisa ndingo a sialala | 6.35 nomboro | 4.61 nomboro |
| Nomboro nnzhi kha ndingo yo fhelelaho | 6.77 nomboro | 5.19 nomboro |
| Vhukavhi ha nomboro nga maitele a tshanduko | 6.52 nomboro | 4.91 nomboro |
Tshiteṅwa 6 tsha Woods na vhashumisani vha sumbedza idzi mbalo. Nomboro dzo pfiwa nga nḓevhe hu tshi shumiswa maitele a khomphyutha. Mutambo wa u vhona une wa sumbedza nomboro yoṱhe u shumisa maitele o fhambanaho a u sumbedza na u humbula; ngauralo idzi a si ndeme dza mvelelo dza Helibrain. Na kha ṱhoḓisiso yeneyi, u shandula maitele a u kala zwi shandula vhukavhi vhune ha vhonala. Woods et al., 2010
U shandula mutevhe zwi engedza mini?
U humbulela phanḓa zwi ṱoḓa uri u vhulunge zwiteṅwa na mutevhe wazwo. U humbulela murahu zwi shandula mutevhe wa phindulo une wa ṱoḓea, nahone zwi nga katela u shumisa maṅwe maitele a u shandula kana u wana zwine wa humbula. Mimodele ya muhumbulo une wa shuma i fhambanyisa u vhulunga lwa tshifhinganyana na maitele a u langa kana u shandula zwine zwa khou vhulungwa; a i dzhii mishumo yoṱhe sa u vhala zwithu zwa khonthe nthihi. Baddeley, 2012 Conway et al., 2005
Hezwi a zwi ambi uri phambano ya u humbulela murahu ni tshi bvisa ya u humbulela phanḓa ndi tshikalo tsho kunaho tsha vhukoni ha u langa muhumbulo. Bammbiri ḽa ndingo ya nomboro ḽi sumbedza uri u kala nga vhuronwane zwi kwama hani yeneyo phambano. Maitele, mifanyiso ya vhukhakhi na mulayo wa u imisa ndingo, zwoṱhe zwi shela mulenzhe kha zwine yeneyo phambano ya amba zwone. Woods et al., 2010
Ndi ngani nomboro ya sumbe i si mulayo wa vhathu vhoṱhe
Mafhungo a Miller a kale a amba nga mafhungo na u dovholola nga maṅwe maipfi, a zwi khwaṱhisedzi uri muthu muṅwe na muṅwe u ḓo humbula nomboro dzi sumbe kokotolo. Ṱhuṱhuwedzo ya Cowan ya murahu i sedza tshivhalo tshiṱuku tsha zwigwada zwa mafhungo musi maitele a u dovholola na u vhea nga zwigwada o thivhelwa. Maṅwalo aya a shumisa mikano na zwipiḓa zwa u kala zwo fhambanaho; a hu na ḽithihi ḽine ḽa sumbedza uri hu fanela u bviswa nomboro yo tiwaho kha vhukavhi ha u humbulela phanḓa u itela u anganyela vhukavhi ha u humbulela murahu. Miller, 1956 Cowan, 2001
Ndi mini zwine zwa kwama izwi?
Miṅwaha, pfunzo na maitele a u sumbedza mafhungo zwi na ndeme
Ṱhoḓisiso ya nomboro dza ndeme yo sedza miṅwaha na pfunzo, fhedzi tshigwada tshayo tsha vhathu vhaaluwa a si tshikalo tsha miṅwaha yoṱhe tsha nyambo na nḓila dzoṱhe. Phambano ya miṅwaha kha tshigwada itsho a i khwaṱhisedzi tshikalo tsha phesentili kha burauza tsho lugiselwa miṅwaha. Nomboro dzine dza pfiwa nga nḓevhe dzi tevhekana nga u pfiwa, zwine zwa fhambana na u vhona nomboro yoṱhe nga tshifhinga tshithihi. Woods et al., 2010
Nḓivho ya tshifhinga tshilapfu i nga shandula nḓila ine mutevhe wa ṅwalwa ngayo muhumbuloni. Maṅwalo a u vhea nga zwigwada a ṱalusa uri tshivhumbeo tshi ita hani uri mutevhe u vhe mupfufhi u vhulungika, nahone ṱhoḓisiso ya muthu we a ita nḓowenḓowe khulwane ya tshifhinga tshilapfu yo sumbedza u engedzea huhulwane ha vhukavhi ha nomboro nga u shumisa nzudzanyo dza u humbula dzo gudwaho. Mvelelo idzo a dzi khwaṱhisedzi uri ho engedzea nga ndinganyo nthihi mifuda yoṱhe ya muhumbulo. Mathy et al., 2012 Ericsson et al., 1980
Phambano ya mvelelo dzau i fanela u ṱalutshedzwa hani?
Vhulungani ṱhaluso dza mishumo yoṱhe mivhili na milayo ya u kala mvelelo. Mvelelo ya fhasi kha u humbulela murahu, i yoṱhe, a si vhuṱanzi ha uri hu na vhuthada ha muhumbulo; na phambano khulwane kha mvelelo dzau i nga si ṱalutshedzwe nga nḓila ya kiliniki hu si na u kala ho teaho na zwikalo zwa ndeme. Ṱhuṱhuwedzo ya maitele a vhukavhi ha muhumbulo i ombedzela u shumisa maitele o ṱalutshedzwaho zwavhuḓi musi hu tshi bviswa phetho nga ha muhumbulo une wa shuma. Conway et al., 2005
Zwiṅwe hafhu, a zwo ngo tsireledzea u shandula vhukavhi ha nomboro nahone ha vhewa kha tshiimo tshithihi tsha n-back. Ṱhuṱhuwedzo khulwane ya ṱhoḓisiso yo wana uri zwikalo zwa n-back na zwa vhukavhi a zwi shanduliseani, naho zwi tshi vhidzwa nga dzina ḽithihi ḽa muhumbulo une wa shuma. Mvelelo dzi bva kha ṱhoḓea dza mushumo dza u ṱalula, u vusuludza na u humbula. Redick et al., 2013
U itela u tevhela mvelelo nga nḓila i songo rangelwaho nga vhorapfunzo, vhambedzani u humbulela phanḓa na u humbulela phanḓa, nahone u humbulela murahu na u humbulela murahu, kha maitele a fanaho a u sumbedza mafhungo. Arali na shandula maitele a u vhea nga zwigwada, ṅwalani yeneyo tshanduko. Mvelelo ya khwine i nga vha i tshi sumbedza nḓila i shumaho khwine kha enea mafhungo, hu si u engedzea ha muhumbulo nga u angaredza. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Lingedzani ndingo ya mahala i elanaho nazwo
Ndingo ya u humbula nomboro
Lingedzani ndingo ya u humbula nomboro sa mushumo wa u humbula nga u vhona. Mvelelo yayo i fanela u ṱalutshedzwa hu tshi tevhedzwa ndaela dzayo; a si maitele a nomboro dza u pfiwa nga nḓevhe na u humbulelwa phanḓa na murahu o sumbedzwaho kha thebulu. Ni songo shumisa phambano yo gandiswaho sa tshikalo tsha u ṱola vhuthada.
Mbudziso dzo ḓoweleaho
Phambano ine ya lavhelelwa ndi nomboro mbili kokotolo?
Hai. Phambano ya vhukati ya mvelelo nga tshikalo tsha sialala yo vha nomboro 1.74, nahone zwiṅwe zwikalo zwo bvisa phambano dzo fhambanaho. Yeneyo a si mulayo wa muthu nga eṱhe. Woods et al., 2010
Zwi nga itea uri vhukavhi ha u humbulela murahu vhu vhe vhulapfu?
Mvelelo dza vhathu na maitele avho zwi nga fhambana. Vhukavhi ha zwigwada a vhu sumbedzi uri mvelelo dzoṱhe dza muthu nga muthihi dzi fanela u tevhekana nga ndila yo tiwaho tshifhinga tshoṱhe musi ndingo i tshi itwa. Woods et al., 2010
Ndi nga shandula vhukavhi ha nomboro vhu vhe n-back?
Hai. A hu na nḓila ya u shandula yo khwaṱhisedzwaho ine ya bva kha zwiko izwi; mishumo iyi a si zwikalo zwine zwa shanduliseana. Redick et al., 2013
Vhubvo
- Woods et al. (2010). U khwinisa u kala vhukavhi ha nomboro kha muhumbulo wa maipfi wa tshifhinganyana.
- Cowan (2001). Nomboro ya vhuṱolo 4 kha muhumbulo wa tshifhinganyana: U dovha u sedza vhukoni ha u vhulunga muhumbuloni.
- Miller (1956). Nomboro ya vhuṱolo sumbe, hu tshi engedzwa kana u fhungudzwa mbili: Miṅwe mikano ya vhukoni hashu ha u shuma nga mafhungo..
- Baddeley (2012). Muhumbulo Une Wa Shuma: Mihumbulo, Mimodele, na Dzikhani.
- Conway et al. (2005). Mishumo ya u kala vhukavhi ha muhumbulo une wa shuma: Ṱhuṱhuwedzo ya maitele na ndaela ya mushumisi.
- Redick et al. (2013). Zwikalo zwa vhukavhi vhu serekanaho na n-back zwa muhumbulo une wa shuma: Ṱhuṱhuwedzo khulwane ya ṱhoḓisiso.
- Ericsson et al. (1980). U guda vhukoni ha muhumbulo.
- Mathy et al. (2012). Ndi mini tshi mangadzaho kha nomboro dza vhuṱolo? U vhea nga zwigwada na u fhinya mafhungo kha muhumbulo wa tshifhinganyana.
Bulani siaṱari iḽi: Ndi ngani u humbula nomboro nga u i humbulela murahu zwi tshi anzela u vha zwiṱuku kha u i humbulela phanḓa?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ve/answers/forward-vs-backward-digit-span. CC BY 4.0.
← Ṱolani dziṅwe phindulo