Ukaboni ukuru na manambara
| Mtundu | Ivyo vikuŵikika mu maghanoghano | Fundo yakukhwaskana na kupima vimanyikwiro |
|---|---|---|
| N-back ya kuwona yimoza | Mtundu umoza wa ivyo vikuwoneka panji malo | Ivyo wayana navyo, ivyo waleka kwendera na nyengo yakuzgokera |
| N-back ya kupulikizga yimoza | Mtsinje umoza wa vyakupulikizga | Umo mazgu ghapulikizgikira na malango ghakuzgokera |
| N-back ziŵiri | Mitsempho yiŵiri pa nyengo yimoza | Malango ghakupimira mtsinje uliwose na vyose pamoza |
Kafukufuku wa N-back uli na nthowa zinandi zakuyipangira; palije mchezo umoza wakuzomerezgeka na wose. Owen na ŵanyake ŵakupambaniska mitundu ya vinthu, malo na ivyo vikupulikizgika, apo kusanda kwakukolerana kwa masambiro kukuwona kupambanapambana kwa nthowa zakusambizgira na vyakufumapo. Kupambanapambana uku kukulongora kuti nimoza pera ni kafotokozero kakukwana yayi ka umo munthu wakuchitira. Owen et al., 2005 Soveri et al., 2017
Kasi n-back ziŵiri yikupangiska ntchito wuli yinyake?
Kuŵika mahara ku mitsempho yiŵiri kukusazgirako kufunika kwa kuyendeskera pamoza, kweni kusuzga kwake kweneko kukuthemba pa umo mitsempho yikupangikira nyengo na kupimika. Nkhwakwenelera yayi kuchulukiska na ziŵiri vimanyikwiro vya ntchito yimoza panji kufumiskapo milingo yakukhazikika kuti mupime vimanyikwiro vya ntchito ziŵiri. Nthowa zakughanaghanira vyakukumbukira ivyo munthu wangapima zikuphatikizapo vinthu vinandi ivyo vikukumbukika na nthowa zakuvilongozgera, m’malo mwa nambala yimoza yakuyana pa milimo yose. Baddeley, 2012 Cowan, 2001
Kupambaniska uku kukulongosoraso chifukwa icho vimanyikwiro vya chiyezgo cha kukumbukira manambara ghanandi vikuŵa vyakukwana yayi kumanya mtundu uwo munthu wangawona kuti ngwapusu. Nthowa zakupimira kukumbukira zikupereka vyakukumbukira na milimo yakupambanapambana, ndipo kusanda kwakukolerana kwa n-back na kukumbukira vyakuzirwa kukukana kuviwona nga kuti ni vimoza. Conway et al., 2005 Redick et al., 2013
Kasi n-back ziŵiri njaluska pa sayansi?
Fumbo ili likukhumbikwira fundo yakupimika yakumanyikwa: kuchita makora pa ntchito iyo wasambirapo, kusintha pa ntchito yinyake yakukumbukira, panji kunozga kughanaghana kwakupambanapambana ni vyakufumapo vyakupambana. Kusanda kwakukolerana kwa masambiro kukupambaniska vyakufumapo ivi. Masambiro ghakusuzga panji ghakupambanapambana ghakukwana yayi kulongora kuti pali chandulo chikuru pa vinthu vinandi. Soveri et al., 2017
Kasi chikukhwaskika na vichi?
Kasi ukaboni wa kusamukira kwa maluso ku ntchito zinyake ukulongora vichi?
Kusintha pa ntchito zakuyana kungachitika, chomenechomene para chiyezgo chikuyana na masambiro. Kulaŵiska kukuru pa kafukufuku wa working memory kukusanga kuti ivyo ŵanthu ŵakuyowoya vyakukhwaskana na vinjeru panji vyakufika kutali vikuzgoka vyambura nkhongono para vikuyaniskika na magulu ghakuwongolera ghakwenelera. Ivyo vikulongora kuti tikwenera yayi kulayizga kuti dual n-back yikumupangiska munthu kuŵa wakuchenjera pa vinthu vyose. Melby-Lervåg et al., 2016 Soveri et al., 2017
Kweniso vikung'anamura yayi kuti kusambira mchezo uwu kulije ntchito. Munthu wangasambira kuŵa na luso chomene pakusunga dango mu maghanoghano, kupwelelera ivyo vikuwoneka na kuzgora mwakulondola. Mazgu agho ghangakhozgeka na sayansi ghakwenera kulongosora ntchito iyo yikayezgeka panji ivyo vikawoneka kuti vyasamira ku ntchito zinyake izo zikayezgeka pafupi. Soveri et al., 2017
Chifukwa wuli milingo ya pa intaneti yikupanga sikelo yimoza yayi
Luŵiro lwa vinthu vyakuwonetska, unandi wa ivyo vikwenera kuzgoreka, malire gha kusintha kwa uzitu, vyakupusika na nyengo yakuzgolera vingapambana. Ntchito yaŵiri iyo yikwenda pachoko yingapambana pa ivyo yikukhumba na ntchito yimoza iyo yikwenda luŵiro. Para nthowa zakuyerezgera na kusazgana kwa milingo vindayane, zilembo za n izo zikuyana zikulongora yayi luso lakuyana panji milingo yakwimira ŵanthu kuyana na msinkhu na jenda. Owen et al., 2005 Redick et al., 2013
Kweniso, kugomezgeka kwa chiyezgo kukwenera kuyezgeka pa chiŵerengero chilichose, chomenechomene para ntchiswani pakati pa mitundu ya chiyezgo. Kafukufuku wa chizara cha kugomezgeka wakulongora chifukwa icho ntchito za kafukufuku zingalongora vyakuzirwa pa magulu gha ŵanthu, kweni ziŵe na phinguphangu pa kupambana kwa munthu na munthu. Mulingo umoza uwo munthu wafikapo kamoza ukwenera yayi kuŵa chimanyikwiro chakukhalilira cha working memory yinu. Hedge et al., 2017
Usange mukuyaniska mitundu ya chiyezgo mwakujiyimira, kumbukani ivyo vikupambana ndipo lembani mazgoro ghakulondola na mazgoro ghakubudika. Wonani ivyo mukutemwa panji umo mukukulira nga vyakukhwaskana na ntchito iyi pera. Ukaboni ukupereka yayi mulingo wa n uwo ngwakwenelera ku wose, unandi wa masambiro uwo uli na chisimikizgo cha kovwira, panji nthowa yakusinthira umo munthu wachitira pa ntchito yaŵiri kuŵa IQ. Conway et al., 2005 Melby-Lervåg et al., 2016
Yezgani chiyezgo chaulere chakuyana na ichi
Chiyezgo cha N-back
Yezgani chiyezgo cha N-back ndipo londeskani mtundu uwo walongosoreka pa peji ili. Usange mukugwiliskira ntchito nthowa yinyake ya n-back ziŵiri, lembani padera m’malo mwa kuwona vimanyikwiro vya n nga kuti vili pa sikelo yimoza. Ntchito ya Helibrain iyi yikulongora yayi chandulo chikuru cha masambiro pa vinthu vinandi.
Mafumbo ghakawiro
Kasi n-back ya 2 ya mitsempho yiŵiri njimoza na n-back ya 4 ya mtsinje umoza?
Yayi. Nambala yikulongora kutalikirana kwa nyengo; kusazgirako mtsinje unyake kukusintha kufunika kwa kuyendeskera pamoza m’malo mwa kuwilikiska waka kutalikirana. Owen et al., 2005
Kasi n-back ziŵiri yizamusazgirako luso pa milimo yose ya kukumbukira?
Kusanda kukupambaniska kusambira ntchito, kusintha ku milimo yakuyana na kusintha kwakutali. Kusintha kwakupambanapambana kukulongoreka yayi na vimanyikwiro vya masambiro vya pachanya. Soveri et al., 2017 Melby-Lervåg et al., 2016
Ni mtundu wuli uwo nkhenera kugwiliskira ntchito kupima IQ?
Palije mtundu uwo ukupereka nthowa yakuzomerezgeka yakusinthira mulingo wake wa n ku IQ. Milimo yakupambanapambana ya kukumbukira ivyo munthu wangapima njakuyana yayi. Redick et al., 2013
Mabuku gha kafukufuku
- Owen et al. (2005). Nthowa ya N-back yakupimira vyakukumbukira: Kusanda kwakukolerana kwa kafukufuku wa wongo wakugwiliskira ntchito vipimo vya wose.
- Redick et al. (2013). Vipimo vya kukumbukira vyakuzirwa na n-back: Kusanda kwakukolerana.
- Cowan (2001). Nambala yakuzizwiska ya 4 mu kukumbukira kwa nyengo yifupi: Kuwonaso unandi wa vinthu ivyo maghanoghano ghangasunga.
- Baddeley (2012). Kukumbukira kwa pa nyengo yifupi: Nthowa zakulongosolera, vimanyikwiro na mphindano.
- Conway et al. (2005). Milimo ya kupima kukumbukira kwa pa nyengo yifupi: Kusanda kwa nthowa na ulongozgi wa ŵakugwiliskira ntchito.
- Soveri et al. (2017). Kusambizga kukumbukira kwa pa nyengo yifupi kwaweleraso: Kusanda kwa magulu ghanandi kwa masambiro gha n-back.
- Melby-Lervåg et al. (2016). Kusambizga kukumbukira kwa pa nyengo yifupi kukunozga yayi vimanyikwiro vya vinjeru panji vya kusintha kwakutali.
- Hedge et al. (2017). Mphindano ya kugomezgeka: Chifukwa icho milimo yakugomezgeka ya maghanoghano yikupereka yayi mphambano zakugomezgeka pa munthu yumoza.
Zunurani peji ili: Kasi pali mphambano wuli pakati pa n-back yimoza na n-back ziŵiri?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/tum/answers/single-vs-dual-n-back. CC BY 4.0.
← Sanda mazgoro ghanyake