TITOLOVETE KATSONGO NAMUNTLHA
Tinhlayo ti nga ri tingani. Masungulo lamantshwa.
Nongonoko wo koma wa ku hlanganisa, ku susa, ku andzisa ni ku avanyisa. Vuswikoti byin'wana ni byin'wana byi kuma xiyimo xa byona. A ku na masiku yo landzelelana lawa u faneleke ku ma hlayisa, naswona a ku na leswi u faneleke ku swi lulamisa loko u tlherile.
Yana eka xikambeloLeswi ndzavisiso wu swi vulaka
Ringeta ni maqhinga ku engetela eka nhlamulo: avanyisa nhlayo, yi rhendzele kutani u lulamisa, kumbe hundzuluxa ku avanyisa ku va ku andzisa. Ndzetelo lowu i wa ku olovisa ku endla tinhlayo. Muphumela wa le henhla wa ndzetelo a wu kombisi leswaku IQ yi tlakukile.
Ntirho wun'wana ni wun'wana wu ni xiyimo xa wona. Eka swivutiso swa wona swa 3, tinhlamulo ta 3 leti lulameke ti xi tlakusa hi xiyimo xin'we; 1 kumbe ku hundza swi xi yisa ehansi hi xiyimo xin'we. Loko swi nga ri tano xi ta sala xi nga cinci. Swiyimo swi sala eka 1 ku fika eka 5.
Ku titoloveta ku humesa leswi u swi dyondzeke emianakanyweni swi nga pfuna ku hlayisa leswi u swi dyondzeke (Roediger & Karpicke, 2006). Swikambelo swa vona a swi tirhisa matsalwa, ku nga ri xitirhisiwa lexi xa tinhlayo. Hi nyika ndzetelo wa tinhlayo, ku nga ri nongonoko lowu tiyisisiweke wa ku antswisa vuswikoti byo ehleketa hi ku angarhela.
Nkambisiso wa Simons ni vatirhi-kulobye (2016) wu kume vumbhoni byo tiya swinene bya ku antswa eka mintirho leyi leteriweke ku hundziseriwa ka vuswikoti byo angarhela. Switirhisiwa leswi i mintirho yo titoloveta, a hi swikambelo swo kambela mavabyi kumbe switsundzuxo swa swa vutshunguri.
Xana u lava ku kambela nkarhi lowu pimiweke? Xikambelo xa rivilo ro endla tinhlayo
Tinhlamulo ti nga ri tingani leti pfunaka
Xana xiphemu xin'wana ni xin'wana i mahala?
Ina. Levhele yin'wana ni yin'wana, nxaxamelo wa swifaniso, matimu ni tikopi ta vuhlayiselo i swa mahala, handle ko tsarisa kumbe swinavetiso.
Xana leswi swi ta antswisa IQ ya mina kumbe ku tsundzuka ka mina hi ku angarhela?
A hi vuli tano. Ku endla kahle laha ngopfu-ngopfu swi ku komba hi vuswikoti lowu u wu titoloveteke, hi swiyimiso leswi.
Ku humelela yini loko ndzi tshika siku rin'wana?
A ku na lexi tlheriseriwaka eku sunguleni. Levhele ya matirhelo ha rin'we ya hlayisiwa. Titolovete loko u swi lava, nkarhi wun'wana ni wun'wana.
Swihlovo ni ku hlaya swin'wana
- Dresler et al. (2017). Mnemonic training reshapes brain networks to support superior memory. Neuron.
- Simons et al. (2016). Do “brain-training” programs work? Psychological Science in the Public Interest.
- Roediger & Karpicke (2006). Test-enhanced learning: Taking memory tests improves long-term retention. Psychological Science.