Vumbhoni ni tinomboro-nkulu
| Ntlangu lowu kandziyisiweke | Vatekaxiave | Ku hlwela loku pimiweke hi xivindzini |
|---|---|---|
| Ku angula ka ntolovelo hi ku vona, Xikambelo 1 xa Woods | vanhu lavakulu va 1,469, va myaka ya 18–65 | 231 ms |
| Ku angula hi ku hlawula hi ku vona, Xikambelo 1 xa Woods | vanhu lavakulu va 1,466, va myaka ya 18–65 | 550 ms |
| Ntlangu wo hlawula, ntlawa wa myaka ya 18–24 | vatekaxiave va 86 | 472 ms |
| Ntlangu wo hlawula, ntlawa wa myaka ya 59–65 | vatekaxiave va 246 | 590 ms |
Tinhlayo ta ntlangu wa ntolovelo ti huma eka nkatsakanyo wa sampulu ya wona; mintlawa ya ntlangu wo hlawula hi ku ya hi vukhale ni mipimo ya yona swi kumeka eka Tafula 2. Tidyondzo leti ti endliwile eka ndhawu yin’we ya ndzavisiso, kambe ti tirhise swikombiso ni swilaveko swa mintlangu swo hambana. Ku susa mipimo ya vona ya le xivindzini i nhlayo ya tinhlayo ntsena, a hi mpimo wo tengeka wa xiyenge xin’we xa ku tirha ka miehleketo. Woods et al., 2015 Woods et al., 2015
Ku cinca yini loko ku engeteriwa ku hlawula?
Eka ntlangu wa ntolovelo, mutekaxiave a nga lunghiselela ku endla ncino lowu fanaka loko a nga si kuma xilemukiso xin’wana ni xin’wana. Ntlangu wo hlawula wu lava ku tiva leswi humeleleke ni ku swi fambelanisa ni goza ro karhi. Tidyondzo ta khale ta Hick na Hyman ti hlamusela vuxaka bya nkarhi wa ku angula ni rungula leri nga eka leswi u nga hlawulaka eka swona, ku katsa nhlayo ni minkarhi ya ku humelela ka swilemukiso leswi nga kotekaka. Hick, 1952 Hyman, 1953
Hi yona mhaka leyi munhu a nga ha angulaka hi ku hatlisa eka rivoni kambe a lava nkarhi wo tala leswaku a hlawula goza leri faneleke eka ntlangu. A swi kanetani: mintlangu leyi yi vutisa swivutiso swo hambana. Ntlangu wo hlawula wa le laboratori wu tlhela wu lawula leswi munhu a nga swi hlawulaka, ku nga leswi ntlangu wa xiviri kumbe xiyimo xa ku chayela xi nga swi hungutiki swi va mpimo wun’we lowu tirhaka eka swiyimo hinkwaswo. Woods et al., 2015
Xana vukhale ni rimbewu swi fanele swi twisisiwa ku yini?
Tinhlayo ta mintlawa ya vukhale laha henhla ti huma eka sampulu leyi kambisiweke hi nkarhi wun’we, a hi ku landzelerisa vanhu lava fanaka ku ringana makume ya malembé. Ti komba xiyimo xa ntlangu, kambe a ti koti ku vhumbha leswaku mivuyelo ya munhu un’we yi ta cinca ku fikela kwihi lembe ni lembe. Nakambe a ti tiyisisi tipersentayili ta browser leti hambanisiweke hi vukhale kumbe ku lulamisa loku nga cinciwiki hi rimbewu. Sweswo swi lava maendlelo lama fanaka ni mimpimo leyi faneleke. Woods et al., 2015 Woods et al., 2015
I yini lexi xi khumbaka?
Ku pima mivuyelo swi katsa swihoxo ni rivilo
Ku bvumba hi ku hatlisa swi nga hunguta nkarhi wa ku angula kambe swi engetela swihoxo. Hikuva hi mhaka leyi, ntlangu wo hlawula wu fanele wu hlamusela leswi tekiwaka swi ri nhlamulo leyi faneleke, ku nga hlamuri kumbe ku angula ka ha ri nkarhi. Nkarhi wa le xivindzini wa tinhlamulo leti faneleke a wu nge hlamuseriwi handle ko anakanya hi loko ku pakanisa ku cincile. Dyondzo ya ku hlawula ya Woods yi vika mivuyelo yo hlayanyana, ematshan’weni yo teka ku hlwela ku ri nhlamuselo leyi heleleke ya matirhelo. Woods et al., 2015
Tinhlamulo leti nonokaka kumbe leti hatlisaka ngopfu, ni ndlela yo khoma minkarhi leyi ku nga hlamuriwangiki ha yona, na swona swi nga cinca nkatsakanyo. Ndlela yo khoma mivuyelo leyi hambaneke ngopfu i xiphemu xa nhlamuselo ya mivuyelo; tiwebsite timbirhi leti tirhisaka milawu yo hambana ti nga humesa tinhlayo leti hambanaka eka mahanyelo lama fanaka. Ratcliff, 1993
Ha yini mivuyelo ya le ka inthanete yi hambana ni ya tafula?
Swikirini, switirhisiwa swo nghenisa tinhlamulo ni tisisiteme ta browser swi engetela ku hlwela ka swona ni ku hambana ka minkarhi. Ku pimanisa ka ndzavisiso ku komba leswaku ku rhekhoda ka software loku pakanisaka swinene a ku herisi ku hambana loku. Ntlangu wo hlawula wa riqingho loko wu pimanisiwa ni ntlangu wa ntolovelo lowu tirhisaka mbhovo wu hlanganisa ku hlawula nhlamulo ni ku hambana ka switirhisiwa ni ku fambisa miri. Anwyl-Irvine et al., 2020 Bridges et al., 2020
Leswaku u pimanisa hi ndlela leyi pfunaka kambe leyi nga riki ya ximfumo, tirhisa switirhisiwa leswi fanaka naswona hlaya swiletelo swa mintlangu leyimbirhi. Langutela ku hambana loku kongomeke eka ntlangu wolowo, ematshan’weni yo teka yin’wana ni yin’wana ya tinhlayo yi ri mpimo wa rivilo lowu tirhaka hinkwako. Ndzavisiso wa ku pakanisa ka mivuyelo na wona wu lemukisa leswaku ntlangu wu nga va ni nkucetelo lowukulu hi xivindzini, kambe leswi a swi vuli leswaku ku hambana ka mivuyelo ya munhu i mfanelo leyi tshamaka yi tiyile. Hedge et al., 2017
Ku titoloveta swi nga endla leswaku ku fambelanisa xilemukiso ni nhlamulo swi toloveriwa swinene. Loku ku nga va ku dyondza ka ntlangu hakunene, kambe a swi kombisi ku antswa ka ku endla swiboho hi ku angarhela. Mbuyelo lowu pfunaka eka sayense i matirhelo lama antswaka eka maendlelo lama hlamuseriweke kahle, ku hlayisiwa swihoxo ni swiyimo swa kona. Woods et al., 2015 Hick, 1952
Ringeta xikambelo xa mahala lexi fambisanaka na swona
Xikambelo xa nkarhi wa ku angula
Sungula hi xikambelo xa nkarhi wa ku angula leswaku u vona ntlangu wo angula hi ndlela ya ntolovelo. Loko u tlhela u ringeta xikambelo lexi lavaka ku hlawula, ku fana na Stroop, pimanisa swiletelo ni leswi lavekaka leswaku nhlamulo yi va leyi pakanisaka u nga si pimanisa minkarhi. Ku hambana loku a hi mpimo lowu tiyisisiweke wa vutlhari bya wena kumbe vuswikoti byo endla swiboho.
Swivutiso leswi tolovelekeke
Hi wihi ntlangu lowu fanaka swinene ni mintlangu ya khompyuta?
Hakanyingi mintlangu ya khompyuta yi lava ku hlawula, ku vhumbha ni ku famba. Ntlangu lowu lawuriwaka wo hlawula wu pima xiyenge xin’we, kambe ku hava ntlangu wa kona lowu nga xikambelo lexi heleleke xa matirhelo eka mintlangu ya khompyuta. Woods et al., 2015
Xana ku andza kambirhi ka tinhlawulo swi andzisa kambirhi nkarhi wa ku angula?
Mivuyelo ya khale yi khumba rungula leri nga eka leswi u nga hlawulaka eka swona, a yi vuli nawu wa leswaku nkarhi wu andza kambirhi eka swiyimo hinkwaswo. Ku fambelanisa, minkarhi ya leswi nga humelelaka ni ndlela leyi ntlangu wu endliweke ha yona swa khumba. Hick, 1952 Hyman, 1953
Xana ndzi nga susa mivuyelo ya mina leswaku ndzi pima nkarhi wa ku ehleketa?
Ku susa ku hlanganisa ku hambana ka mintlangu ni ka mpimo handle ka loko maendlelo ma swi lawurile. A swi tiendlekeli leswaku i mpimo wo tenga wa xiyenge xo karhi xa ku tirha ka miehleketo. Woods et al., 2015 Anwyl-Irvine et al., 2020
Swihlovo
- Woods et al. (2015). Swilo leswi khumbaka ku hlwela ka nkarhi wa ku angula wa ntolovelo.
- Woods et al. (2015). Ku nonoka loku fambisanaka ni vukhale eka ku hlawula ni ku humesa nhlamulo eka ntlangu wa ku angula hi ku hlawula hi ku vona.
- Hick (1952). Hi mpimo wa ku kuma rungula.
- Hyman (1953). Rungula ra xilemukiso ri va nhlamuselo ya nkarhi wa ku angula.
- Ratcliff (1993). Maendlelo yo khoma mivuyelo ya nkarhi wa ku angula leyi hambaneke ngopfu.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Ku pakanisa ka xiviri ka tipulatifomo ta ku endla ndzavisiso eka inthanete, tibrowser ta webu ni switirhisiwa.
- Bridges et al. (2020). Dyondzo leyikulu ya minkarhi: ku pimanisa tinxaka to hambana ta switirhisiwa swo endla ndzavisiso, swa le laboratori ni swa le ka inthanete.
- Hedge et al. (2017). Xiphiqo xa ku pakanisa: Ha yini mintlangu ya miehleketo leyi tiyeke yi nga humesi ku hambana loku pakanisaka ka munhu un’we.
Tsavula tluka leri: Xana ku hambana hi kwihi eka nkarhi wo angula wa ntolovelo ni nkarhi wo angula lowu lavaka ku hlawula?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ts/answers/simple-vs-choice-reaction-time. CC BY 4.0.
← Kambisisa tinhlamulo tin'wana