Vumbhoni ni tinomboro-nkulu
| Ntirho lowu kambisisiweke | Rivilo ra xiringaniso | Nkarhi lowu hlayeleweke wa marito ya 1,000 |
|---|---|---|
| Ku hlaya matsalwa lama nga riki ya vutumbuluxi u miyerile | 238 WPM | Kwalomu ka 4 min 12 sec |
| Ku hlaya matsalwa ya vutumbuluxi u miyerile | 260 WPM | Kwalomu ka 3 min 51 sec |
| Ku hlaya hi rito | 183 WPM | Kwalomu ka 5 min 28 sec |
Xiringaniso xa ku hlaya hi rito xi sekeriwe eka minkambisiso ya 77 ni vatekaxiave va 5,965. Mintlawa ya ku hlaya u miyerile ni ku hlaya hi rito a yi fani hi matsalwa, swileriso ni vatekaxiave; hikokwalaho, ku susa 183 eka 238 a swi kombisi leswaku muhlayi un'wana ni un'wana u ta kuma ku engeteleka ka 55 WPM loko a miyerile. Naswona xiringaniso xa ntlawa a xi hlamuseli leswaku rito ro saseka ri twala ku yini, a xi tiyisisi leswaku munhu u ni xiphiqo xa ku hlaya kahle, naswona a xi veki mpimo wa matirhelo lowu faneleke. Brysbaert, 2019
Ku vula marito swi engetela ntirho wa ku humesa mpfumawulo
Ku hlaya hi rito swi hlanganisa ku tiva marito hi ku ma vona, ku lulamisa ririmi ni ku ma vula. Ku hlaya u miyerile ka ha lulamisa ririmi, kambe a ku boheki ku rindza leswaku rito rin'wana ni rin'wana ri vuriwa. Minkambisiso ya ku famba ka mahlo yi hlamusela vuxaka bya ku kambisisa hi mahlo ni ku lulamisa ririmi; eka mintirho leyi haswimbirhi, ku hlaya a hi ku fambisa mahlo ntsena ehenhla ka layini. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Ku hambana loku a ku vuli leswaku ku hlaya u miyerile a ku na miehleketo leyi fambisanaka ni mpfumawulo. Nkambisiso wa ku hlaya hi rivilo wu hlamusela leswaku ku susa rito ra le ndzeni a swi kombisiwi ku ri ndlela leyi tirhaka hi ku angarhela yo twisisa hi rivilo lerikulu swinene. Ku kala marito ya twala ni ku kala ku lulamisiwa ka mpfumawulo wa wona i swilo swimbirhi swo hambana. Rayner et al., 2016
Hi yihi ndlela leyi nyikaka ku twisisa lokunene?
Swiringaniso swimbirhi swa rivilo a swi nge hlamuli xivutiso lexi hi swoxe. Ku twisisa swi titshege hi leswi hlayiwaka, xikongomelo ni muhlayi. Nkambisiso lowu kambisiseke ku sivela ku hlaya marito nakambe wu komba leswaku ku tlhelela emaritweni swi nga pfuna ku twisisa; xileriso lexi tiyeke xa ku hlayisa rivilo lerikulu xi nga susa nkarhi wa nkoka wo lulamisa rungula eka tindlela letimbirhi. Schotter et al., 2014
I yini lexi xi khumbaka?
Ha yini vukhale ni ririmi swi cinca ku pimanisa
Nkambisiso wu kuma swivangelo swo hambana swa vana, vanhu lavakulu ni vanhu lava dyondzaka ririmi ra vumbirhi. Vutivi bya marito ni ntokoto wa ririmi swi khumba ku ma tiva, naswona ndzavisiso wa ririmi ra vumbirhi wu komba leswaku vuyelo bya ku tala ku hlangana ni rito byi titshege hi ntokoto wa muhlayi hi ririmi rin'wana ni rin'wana. Hikokwalaho, rivilo ra mudyondzi loko a hlaya hi rito ni loko a hlaya a miyerile a ri fanelanga ku hambana hi ndlela leyi fanaka ni swiringaniso leswi hlanganisiweke swa vanhu lavakulu lava hlayaka hi Xinghezi. Brysbaert, 2019 Whitford et al., 2012
Ku tiva ntivo-marito a swi fani ni ku kota ku ma vula hi ku olova. Mpimo wa marito lawa munhu a ma tivaka wu titshege hi ndlela leyi tirhisiwaka ku hlayela marito, kasi ku twisisa marito loko u hlaya swi titshege hi marito lama kumekaka eka tsalwa ro karhi. Hikuva ka swona, a hi fanelanga hi tirhisa nomboro yin'we ya WPM ya ku hlaya hi rito ku avanyisa vuswikoti bya ririmi hi ku angarhela. Brysbaert et al., 2016 Nation, 2006
I yini leswi faneleke ku titolovetiwa?
Hlawula ndlela leyi fambisanaka ni ntirho: ku nyikela mbulavulo hi rito ni ku hlaya u ri wexe leswaku u twisisa swi tirhisa vuswikoti byo karhi byo fana, kambe byi tlhela byi hambana. Pimanisa swilo leswi fanaka, kutani u kambela leswaku u swi twisisile. Minkambisiso ya ku hlaya yi seketela ku hlamusela mbuyelo hi ku ya hi ntirho, a yi bumabumeli leswaku un'wana ni un'wana u fanele ku hlaya hi ndlela yin'we minkarhi ya yona. Brysbaert, 2019 Rayner et al., 2016
Loko u lava ku pimanisa hi ndlela yo olova, tirhisa swiphemu leswi u nga si swi hlaya swa ku tika loku fanaka, naswona u papalata ku hlaya hi rito xiphemu lexi fanaka hi ku hatlisa endzhaku ko xi hlaya u miyerile. Ku xi tiva ka ha ta kavanyeta ku pimanisa. Tekela mbuyelo wolowo enhlokweni tani hi leswi u swi xiyeke eka swiphemu leswi ntsena, ku nga ri xikambelo lexi tiyisisiweke xa vutlhari bya wena kumbe xitshembiso xa leswi nga ta humelela eka tibuku hinkwato. CLIFTON et al., 2015 Rayner, 1998
Loko rivilo ri cinca, hlamusela kahle leswi ri vulaka swona: ku hlaya hi rivilo lerikulu kambe u nga ha twisisi kahle i mbuyelo lowu hambanaka ni ku hlaya hi rivilo lerikulu u ri karhi u twisisa hi ndlela leyi fanaka. Nomboro ya rivilo ntsena a yi swi hambanisi. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Ringeta xikambelo xa mahala lexi fambisanaka na swona
Xikambelo xa rivilo ro hlaya
Ringeta xikambelo xa rivilo ro hlaya u ri karhi u hlaya u miyerile, naswona hlamula swivutiso swa xona swa ku twisisa. A xi pimi ku hlaya hi rito hi ku olova. Loko u pima nkarhi wo hlaya hi rito hi ndlela yin'wana, wu fungha leswaku i ntirho wun'wana wo hambana.
Swivutiso leswi tolovelekeke
Xana ku fanele ku hlayiwa hi rito hi 183 WPM?
Leyo i mpimo wa xiringaniso lexi hlanganisiweke, a hi xilaveko. Tsalwa, swileriso, swihlawulekisi swa vatekaxiave ni xikongomelo swi khumba mbuyelo. Brysbaert, 2019
Xana ku hlaya u miyerile swi herisa rito ra le ndzeni?
E-e. Nkambisiso wa ku hlaya hi rivilo wu hambanisa rito ra le ndzeni leri fambisanaka ni ririmi ni ku vula rito rin'wana ni rin'wana hi rito. Rayner et al., 2016
Xana xikambelo xa ku hlaya u miyerile xi nga pima vuswikoti bya mina byo khuluma?
A xi nge tiyisisi vuswikoti byebyo hi ku pima rivilo ro hlaya ntsena. Ku humesa marito hi rito swi lava vuswikoti byo engetela, ku nga pimiwiki hi nkarhi wa ku heta ku hlaya u miyerile. CLIFTON et al., 2015
Swihlovo
- Brysbaert (2019). Xana hi hlaya marito mangani hi minete? Nkambisiso ni nxopaxopo wa tinhlayo ta rivilo ro hlaya.
- Rayner et al. (2016). Swi tele swinene leswi hi faneleke ku swi hlaya, nkarhi wu komile swinene.
- Rayner (1998). Ku famba ka mahlo loko ku hlayeriwa ni ku lulamisiwa ka rungula: Nkambisiso wa 20 wa malembe.
- CLIFTON et al. (2015). Ku famba ka mahlo loko ku hlayeriwa ni ku lulamisiwa ka rungula: Ndzhaka ya Keith Rayner ya 40 wa malembe.
- Whitford et al. (2012). Ntokoto wa ririmi ra vumbirhi wu cinca vuyelo bya ku tala ku hlangana ni marito ya ririmi ro sungula ni ra vumbirhi: Vumbhoni byo suka eka swipimelo swa ku famba ka mahlo loko ku hlayiwa tindzimana leti tolovelekeke.
- Nation (2006). Ku laveka ntivo-marito lowukulu ku fikela kwihi leswaku munhu a kota ku hlaya ni ku yingisela?.
- Schotter et al. (2014). U nga kholwi leswi u swi hlayeke (kan'we ntsena).
- Brysbaert et al. (2016). Hi tiva marito mangani? Swiringanyeto leswi tirhaka swa mpimo wa ntivo-marito hi ku ya hi nhlamuselo ya rito, mpimo wa ku hlangana ni ririmi ni vukhale bya muhlanganyeti.
Tsavula tluka leri: Ha yini ku hlaya u miyerile swi hatlisa ku tlula ku hlaya hi rito?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ts/answers/reading-aloud-vs-silent-reading. CC BY 4.0.
← Kambisisa tinhlamulo tin'wana