Xana ti-percentile ta mimpimo ya IQ ya 115, 130 na 145 i tihi?

Nhlayo yi tirhisa z = (mphimo − 100) / 15 ni ku hangalaka loku hlengeletanaka ka ntolovelo wa z, ku rhendzelerisiwa ku ya eka tindhawu timbirhi ta decimals. Nhlayo ya le xikarhini ya 100 ni SD ya 15 i mikhuva leyi tolovelekeke ya swikalo. Tikhathalogi ta xikambelo xa xiviri hi tona ti vekaka milawu ya mpimo, mipimo ya miphimo ni nhlamuselo leyi faneleke; girafu ya ntolovelo ya tinhlayo a yi tiyisisi xikambelo lexintshwa. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020

Percentile a hi tiphesente ta tinhlamulo leti nga tona

Percentile yi komba xiyimo xa munhu eka ntlawa wa swikombo. A yi vuli leswaku munhu u hlamule kahle tiphesente toleto ta swivutiso kumbe u ni tiphesente toleto ta vutlhari hinkwabyo. Swiletelo swa matirhiselo ya swikambelo swi lava ntlawa wa swikombo lowu faneleke ni vumbhoni bya nhlamuselo ya miphimo leyi kunguhatiweke. Loko swi nga ri kona, percentile yi nga vonaka yi kongomile ku tlurisa mpimo lowu yi sekeriweke eka wona. International Test Commission, 2001

Ku cinca yini hi ku ya hi vukhale?

IQ yi ringanisiwa hi vukhale: eka xikalo lexi tolovelekeke, nhlayo ya le xikarhini ya xikombo i 100 eka ntlawa wun’wana ni wun’wana wa vukhale. N'wana ni munhu lonkulu va nga kuma mphimo lowu fanaka lowu lulamisiweke hi vukhale, hambiloko va hlamula swivutiso swo hambana kumbe va kuma tinhlayo ta swikambelo leti nga faniki. Hikolaho, tinhlayo ta modele wa ntolovelo a ti hlamuseli girafu ya matirhelo ya munhu lama nga lulamisiwangiki hi vukhale eka nkarhi wa yena hinkwawu wa ku hanya. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020

Milawu ya mpimo yi tlhela yi titshega hi xikambelo, vaaki ni nkarhi. Nkambisiso wa Raven wu tsala ku hambana ka milawu ya swikambelo swa matiriki eka tindhawu ni minkarhi yo hambana. Mphimo wa xitirhisiwa xin'we a wu fanelanga ku tekiwa onge swikambelo hinkwaswo ni matafula ya milawu ya khale swi tirhisa mimpimo leyi fanaka hi ku helela. Raven, 2000

Ha yini xiyenge xa le makumu xi lava ku tekeleriwa swinene

Swikombiso leswitsongo swa mpimo swi ni rungula ritsongo ra xiviri hi mimpimo leyi nga tolovelekangiki ngopfu. Hikolaho, percentile ya le makumu leyi vonakaka yi ri leyinene yi nga titshega hi makumedzelo ya modele swin'we ni leswi xiyiwaka. Swiletelo swa matirhiselo ya swikambelo swi lava vumbhoni byo ringanela ku seketela ku gimeta, naswona ku kombisiwa ka ku nga tiyiseki ka xiviko xa miphimo ku nyika rungula ro pfuna ku tlula ku teka nomboro ya makumu yi ri leyi kongomeke. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020

Xana mphimo wa xiphazamiso xa matiriki wu hlamusela IQ hinkwaro?

Carpenter ni vatirhi-kulobye va kambisisa maendlelo ya ku ehleketa eka matiriki ya Raven. Sweswo swi nyika nhlamuselo ya dyondzo ya ntlawa wa mintirho ya nkoka, kambe a swi pfumeleli ku hundzula ntsengo wihi na wihi wa swiphazamiso leswi endliweke ekaya wu va IQ ya ntolovelo ya munhu hinkwaro. Ntirho lowu kambisisaka xivumbeko xa matirhelo ya miehleketo wu tlhela wu tsundzuxa leswaku a hi fanelanga ku teka leswaku ntirho wun'wana ni wun'wana wu pima xiyenge xin'we lexi fanaka xa vuswikoti. Carpenter et al., 1990 Hampshire et al., 2012

Ku vuriwa yini hi ku endla xikambelo nakambe ni swihoxo swa mpimo?

Nkambisiso wa mintirho yo tala wu kuma ku tlakuka loku landzelaka ku endla xikambelo nakambe eka swikambelo swa vuswikoti byo tiva. Hikolaho, mbuyelo wa xikambelo lexi phindhiweke wu nga komba ku tolovela swin'we ni ku hambana kun'wana. Nkambisiso wa ku tshembeka ka mimpimo wu engetela leswaku mimpimo ya mintirho ni ku hambana ka yona swi fanele swi va ni ku tshamiseka loku pimiweke loko swi ta tekiwa swi ri mikhuva ya munhu. Ku komba ti-digit to tala ta percentile a swi lulamisi mhaka ni yin'we ya tona. Scharfen et al., 2018 Hedge et al., 2017

Eka xikambelo lexi amukeriweke, tirhisa xiviko xa xona, milawu ya mpimo ya vukhale ni mpimo wa ku tshemba. Eka ntlangu wa le ka inthanete wo kambisisa, hlayisa mbuyelo eka xiyimo lexi tiyisisiweke hi vumbhoni bya xona. Mikombiso leyi ya tinhlayo yi hlamusela xikalo lexi tolovelekeke; a yi vuli leswaku u fanele u byeriwe leswaku u tlharihe ku tlula vanhu vo karhi hi tiphesente to karhi. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020

Ku hambanisa loku pfunaka i ku tiva ndlela leyi percentile yi hlayiwaka ha yona ni ku va ni vumbhoni bya leswaku mphimo wo karhi wu wela eka girafu yoleyo. Hinkwato swa laveka u nga si endla ku ringanisa vanhu. Neisser et al., 1996 International Test Commission, 2001