Vumbhoni ni tinomboro-nkulu
| Mbuyelo | Lexi pimiwaka | Lexi vangaka ku hambana |
|---|---|---|
| Nkarhi ku fikela loko munhu a tlhelela entirhweni | Ku katsa mintirho leyi endliwaka exikarhini ni swiboho | A hi nkarhi lowu heleleke lowu munhu a tsandzekaka ku nyikela nyingiso |
| Ku hlwela ku tlhela u sungula | Nkarhi wo sungula nakambe loko ku kavanyetiwa ku hela | Swi titshege hi ntirho ni ku tsundzuka tipakani |
| Nyingiso lowu salaka eka ntirho lowu hundzeke | Lexi salaka xi huma eka ntirho lowu hundzeke | Xi nga khumba matirhelo handle ka nkarhi lowu vekiweke |
Ndzavisiso wa le mintirhweni wu kambela ndlela leyi mintirho yi hleriweke ha yona, ku nga ri ku tlhelela ka miri loku fanaka eka vanhu hinkwavu. Munhu a nga tirha mintirho yin'wana a nga si tlhelela eka lowu a kavanyetiweke eka wona. Loko nkarhi wolowo wu tekiwa wu ri nkarhi lowu heleleke lowu munhu a nga swi kotiki ku dzika, ku cinca leswi pimiweke. Mark et al., 2005
Ndzavisiso wa le laboratorini wa ku tlhela u sungula wu komba yini?
Trafton ni vatirhi-kulobye va pimanise ku kavanyetiwa loku hatlaka ni xiyimo xa xilemukiso lexi nyikeke tisekoni ta nhungu ku nga si sungula ku kavanyetiwa. Lava lemukisiweke va lunghekele ku kavanyetiwa swinene naswona va tlhelele entirhweni hi ku hatlisa. Leswaku munhu a lunghiselela ka ha ri ni nkarhi ni ku tsundzuka pakani yo sungula swi ni nkoka; a swi kombisi nkarhi wun'we wa ku hlakarhela lowu nga cinciwiki. Trafton et al., 2003
Mhaka ya Altmann na Trafton yi hlamusela ndlela leyi ku pfuxiwa ka pakani ni ku yi tsundzuka swi nga khumbaka ku sungula nakambe ha yona. Swikambelo swa Leroy swi kambela nyingiso lowu salaka loko vanhu va tshika ntirho lowu nga si hetiwe. Miehleketo leyi yi khumba maendlelo lama fambisanaka kambe yo hambana, hikokwalaho mipimo ya yona a yi fanelanga ku hlanganisiwa yi va nomboro yin'we ya timinete leyi tirhaka eka vanhu hinkwavu. Altmann et al., 2002 Leroy, 2009
Xana vanhu va nga langutana ni ku kavanyetiwa?
Eka xikambelo xa Mark ni vatirhi-kulobye, lava kavanyetiweke va hete mintirho hi ku hatlisa handle ka ku hambana eka khwalithi, kambe va vike ntshikilelo, ku karhateka, ku tikisiwa hi nkarhi ni matshalatshala lamakulu. Kutani ku heta hi ku hatlisa a swi kombisanga leswaku ku kavanyetiwa a ku na khombo. Lexi i xifaniso xin'wana xa leswaku mpimo wun'we wa vuhumelerisi a wu hetisekanga. Mark et al., 2008
I yini lexi xi khumbaka?
Xana ku wisa hinkwako ku fana ni ku kavanyetiwa?
E-e. Ku wisa loku kunguhatiweke ni ku komberiwa loku nga languteriwangiki leswaku u endla ntirho wun'wana swi nga va ni xikongomelo ni swilaveko swo hambana. Nkambisiso wa vumbhoni bya ku wisa ko koma wu kuma leswaku ku ni vuyelo byitsongo eka ku va ni ntamu ni ku hunguta ku karhala, kasi vuyelo bya le xiringanisweni eka matirhelo a byi tiyisisiwanga. A wu kombisi leswaku ku kavanyetiwa kun'wana ni kun'wana ka phyuphyisa kumbe leswaku ku wisa kun'wana ni kun'wana ku durha ku cinca mintirho hi ndlela leyi fanaka. Albulescu et al., 2022
Nyingiso lowu hlayisiwaka na wona wa cinca hi ku famba ka nkarhi. Ndzavisiso wa ku cinca loku a wu hlamuseli munhu onge u dzikile hi ku hetiseka kumbe a nga kumeki eka nkarhi wun'we lowu vekiweke eka vanhu hinkwavu. Ntirho wa kona ni mbuyelo wa matirhelo swa ha ri swa nkoka. Esterman et al., 2013
I yini leswi u nga swi cincaka hi ndlela leyi faneleke?
Loko xiyimo xi pfumela, ku hlayisa xitsundzuxo lexi nga erivaleni xa goza leri landzelaka swi fambisana ni ndzavisiso wa ku tlhela u sungula. Nseketelo wa xikambelo wu kongomisa eka ku lunghiselela loko ku ri kusuhi ni ku kavanyetiwa; a wu tiyisisi leswaku ku tsala rhekhodo yin'we swi herisa ku durha hinkwako ka ku cinca mintirho evuton'wini bya siku na siku. Hi fanele hi nga tiyisisi ngopfu loko hi endla xiboho lexi. Trafton et al., 2003 Altmann et al., 2002
Loko u ri karhi u xiyaxiya leswi humelelaka eka wena, hambanisa nkarhi lowu u nga ri eku tirheni ni nkarhi lowu lavekaka leswaku u sungula nakambe. Tsala muxaka wa ku kavanyetiwa, loko ntirho wo sungula a wu nga si hela ni mbuyelo lowu u wu tekaka wu ri wa nkoka. Loko u nga endli tano, nkarhi wo leha lowu hundzeke wu nga tekiwa hi xihoxo wu ri ku hlakarhela ka mianakanyo loku tekeke nkarhi wo leha, hambiloko mintirho yin'wana yi hetiwile. Mark et al., 2005 Leroy, 2009
Xana ntlangu wa ku cinca mintirho wu nga ku dyondzisa yini?
Ntirho wa ku cinca lowu lawuriwaka wu nga komba ku durha ka ku cinca milawu. A wu nge hundzuli ku hambana lokutsongo ka le laboratorini ku va timinete ta vuhumelerisi bya le ntirhweni leti lahlekeke. Ndzavisiso wa ku tshembeka wu tlhela wu tsundzuxa leswaku nhlayo ya ku hambana leyi kumiwaka eka xikambelo xo koma a yi fanelanga ku tekiwa yi ri mfanelo leyi nga cinciwiki ya munhu. Hedge et al., 2017
Vumbhoni byi seketela ku tekela enhlokweni xiyimo xa ku kavanyetiwa. A byi seketeli ku koxa hi ku tisungulela leswaku ku na ku lahlekeriwa hi 23 wa timinete eka xitiviso xin'wana ni xin'wana, bulo kumbe ku wisa loku kunguhatiweke, handle ko kambela leswi munhu a swi endleke endzhaku ka swona. Mark et al., 2005 Trafton et al., 2003
Ringeta xikambelo xa mahala lexi fambisanaka na swona
Xikambelo xa ku cinca mitirho
Ringeta xikambelo xa ku cinca mitirho leswaku u vona ndlela yo cinca-cinca milawu. Xi pima matirhelo ya wena eka ntirho wa xona, ku nga ri leswaku u lahlekeriwa hi timinete tingani endzhaku ka ku kavanyetiwa entirhweni. Tsundzuka ku hambana loku loko u pimanisa ntlangu ni siku ra wena.
Swivutiso leswi tolovelekeke
Xana nomboro ya 23 wa timinete i mhaka leyi tiyeke eka vanhu hinkwavu?
E-e. Ku tlhelela entirhweni, ku tlhela u wu sungula ni ku hlakarhela eka mpimo wo karhi wa matirhelo i mivuyelo yo hambana. Mark et al., 2005 Trafton et al., 2003
Xana ku lunghiselela ku nga si va ni ku kavanyetiwa swi nga pfuna?
Xikambelo lexi lawuriweke xi kume leswaku vanhu va tlhelele entirhweni hi ku hatlisa endzhaku ka xilemukiso xa tisekoni ta nhungu lexi va nyikeke nkarhi wo lunghiselela. Vukulu bya mpfuno evuton'wini bya siku na siku a byi tiyisisiwanga. Trafton et al., 2003
Xana ku wisa loku kunguhatiweke ku bihisela ku dzika?
Vumbhoni bya ku wisa ko koma byi kuma ku hunguteka kutsongo ka ku karhala ni ku engeteleka ka ntamu, kambe vuyelo hinkwabyo eka matirhelo a byi tiyisisiwanga ngopfu. Ku wisa loku kunguhatiweke a ku fanelanga ku ringanisiwa ni ku kavanyetiwa kun'wana ni kun'wana. Albulescu et al., 2022
Swihlovo
- Mark et al. (2005). Ku hava ntirho lowu siyiwaka endzhaku?.
- Trafton et al. (2003). Ku tilunghiselela ku tlhelela entirhweni lowu kavanyetiweke: vuyelo bya ku tsundzuka pakani ya nkarhi lowu taka ni ku yi anakanyisisa hi nkarhi lowu hundzeke.
- Altmann et al. (2002). Ku tsundzuka tipakani: mhaka leyi sekeriweke eka ku pfuxiwa.
- Leroy (2009). Ha yini swi tika ngopfu ku endla ntirho wa mina? Xiphiqo xa nyingiso lowu salaka loko ku cinca mintirho.
- Mark et al. (2008). Ku durha ka ku kavanyetiwa entirhweni: ku hatlisa swinene ni ntshikilelo.
- Albulescu et al. (2022). "A ndzi wisiseni!" Nkambisiso lowu hlelekeke ni nkambisiso wa mivuyelo ya ku wisa ko koma eka ku antswisa ku titwa kahle ni matirhelo.
- Esterman et al. (2013). Ku dzika kumbe ku lahleka emiehleketweni? Ku landzelerisa ku cinca ka mahanyelo ni ka misiha ya miri loko ku nyikela nyingiso nkarhi wo leha.
- Hedge et al. (2017). Xihoxo xa ku tshemba: Ha yini mintirho ya mianakanyo leyi tiyeke yi nga humesi ku hambana ka vanhu loku tshembekaka.
Tsavula tluka leri: Xana hakunene swi teka 23 wa timinete ku tlhela u kongomisa miehleketo endzhaku ka ku kavanyetiwa?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ts/answers/how-long-to-refocus-after-an-interruption. CC BY 4.0.
← Kambisisa tinhlamulo tin'wana