Vumbhoni ni tinomboro-nkulu
| leswi kumiweke eka nkatsakanyo wa ndzetelo wa vuswikoti bya swivandla | nhlamuselo |
|---|---|
| Ku kambisisiwe tidyondzo ta 217 | Nhlengeletano leyikulu ya tindlela to letela vuswikoti bya swivandla |
| Nxopaxopo lowu saleke: tidyondzo ta 206, mimpimo ya mbuyelo ya 1,038 | Nxopaxopo lowu seketelaka mpimo lowu kumiweke endzhaku ko susa mivuyelo leyi hambaneke ngopfu |
| Mpimo wa g = 0.47 endzhaku ko susa mivuyelo leyi hambaneke ngopfu | Mbuyelo wa ndzetelo lowu ringanisiweke, wa le xiringanweni |
| Ku hundzisela eka mintirho yin'wana ya swivandla | Ku ni ku angarhela kun'wana endzeni ka ndhawu ya vuswikoti bya swivandla |
| Mintirho ni swiyimo swo hambana swa vulawuri | A ku na mpimo wun'we wa ndzetelo kumbe mpfuno lowu faneleke munhu un'wana ni un'wana |
Nkatsakanyo wu kambisisa ku ya kwihi ka ku hlayiseka ka mbuyelo hi nkarhi, swilo leswi nga cincaka mbuyelo ni ku hundzisela. Wu anama ku tlula nkambisiso lowu kongomeke eka ndzetelo wa ku hundzuluxa swilo emianakanyweni ntsena. Mivuyelo ya wona yi seketela leswaku vuswikoti bya swivandla byi nga cinca hi ndzetelo, kambe a yi kombisi leswaku ntlangu wun'wana ni wun'wana wo koma wa le ka inthanete wu ta humesa mpimo wa mbuyelo wa ndzetelo lowu fanaka kumbe wu cinca vutlhari hinkwabyo. Uttal et al., 2013
Kahle-kahle, i yini lexi nga antswaka?
Xikambelo xa khale xa ku hundzuluxa swilo emianakanyweni xi pima ku kota ku kuma swilo leswi fanaka leswi nga eka swiyimo swo hambana. Swikambelo swin'wana swi engetela swilo swo tala, swilo swo hambukisa swo hambana kumbe swipimelo swa nkarhi leswi tiyeke. Mbuyelo wu nga komba ku dyondza milawu ni maqhinga ya xikambelo, swin'we ni ku cinca ka vuswikoti byo xi endla hi ndlela leyi tirhaka. Mbuyelo wu fanele wu hlamusela ku pakanisa, rivilo ni ntlawa wa swilo leswi tirhisiweke. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Nkambisiso wa ku tlhela u endla xikambelo wu tsala ku antswa eka swikambelo swa vutivi leswi endliwaka hi ku phindha-phindha, hikokwalaho ku ringeta ra vumbirhi ntsena a hi xikambelo xa ndzetelo lexi lawuriweke. Nkambisiso lowunene wu fanele wu hambanisa ku tolovelana ka ntolovelo ni mpfuno lowu engeteriwaka hi ndzetelo. Scharfen et al., 2018
Xana ku titoloveta ku pfuna vanhu hinkwavu hi ndlela leyi fanaka?
Nxopaxopo wa tidyondzo to tala a wu seketeli mhaka ya leswaku vanhu va kuma mpfuno lowu fanaka. Wu kambisisa ku hambana ka tindzetelo ni vatekaxiave, ku katsa ni vukhale ni rimbewu, kambe mbuyelo wa ntlawa lowu hlanganisiweke a wu nge vhumbeli ku antswa ka munhu un'we. Hilaha ku fanaka, minkambisiso ya khale ya ku hambana hi rimbewu yi hlamusela mipimo ya ntlawa leyi hambanaka hi ku ya hi xikambelo, ku nga ri swipimelo swa vuswikoti bya munhu. Uttal et al., 2013 Voyer et al., 1995 Linn et al., 1985
I yini lexi xi khumbaka?
Xana ku antswa ku hundzela eka mintirho yin'wana handle ka ntlangu?
Ku hundzisela eka mintirho ya swivandla leyi u nga yi dyondzangiki i mbuyelo lowu nyikaka vuxokoxoko byo tala ku tlula ku antswa ka swilo leswi phindhiwaka ntsena, naswona nkatsakanyo wu vika ku hundzisela ko tano. Kambe leswi swi ha ringanyetiwe ku tlula ku antswa eka mintirho yin'wana ni yin'wana ya swivandla ya siku ni siku kumbe ku tlakuka ka vutlhari hinkwabyo. Ku fana ka ndzetelo ni xikambelo swi khumba leswi nga vuriwaka. Uttal et al., 2013
U nga swi papalata hi ndlela yihi ku teka ku cinca ka maqhinga ku ri vuswikoti byintshwa?
Tsala vuhundzuluxi bya xikambelo, nkarhi lowu tirhisiweke ni loko u tshame u xi endla. Loko u sungula ku tirhisa ndlela yin'wana yo ringanisa, leswi swi nga va dyondzo ya nkoka, kambe swi hlamusele tani hi xiphemu xa ku cinca. Mbuyelo wa ntlawa wun'we wa swivumbeko a wu tiyisisi hi woxe mpimo wa vuswikoti bya swivandla hinkwabyo. Shepard et al., 1971 Vandenberg et al., 1978
Ku pfumaleka ka ku pakanisa ka mipimo na kona i ka nkoka. Nkambisiso wa xihoxo xa ku tshembeka wu komba leswaku mivuyelo ya swikambelo swa ntolovelo yi nga tiyela eka ntlawa, kambe yi nga tshamiseki loko ku pimiwa ku hambana ka vanhu hi voxe. Ku cinca kutsongo eka swikambelo swo koma swa mavhiki kumbe masiku yo hambana a ku fanelanga ku tekiwa ku ri ku cinca ka nkarhi wo leha. Hedge et al., 2017
Hi xihi xikongomelo xa ntolovelo lexi twalaka?
Tikarhatele ku hlamula swilo leswi fanaka leswi u nga si tshamaka u swi vona hi ku pakanisa ni hi ndlela leyi tirhaka, naswona u tsala mivuyelo leyi haswimbirhi. Nkatsakanyo lowu tshahiweke a wu veki nkarhi wa siku ni siku, nhlayo ya tidyondzo kumbe mimpimo leyi faneleke ya xikambelo lexi xa le ka xihlamusela-marito xa inthanete. Wu seketela leswaku ku dyondza swa koteka, ku nga ri ku vhumbela loku endleriweke munhu hi xiyexe. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Papalata ku hlamusela ku tikarhata ko sungula hi ku ya hi xihlawuhlawu xa rimbewu. Dyondzo ya ntlawa ni nkambisiso lowukulu wa ku fana a swi vuli vuswikoti bya munhu hi xiyexe. Mbuyelo wa sweswi ni vuswikoti byo dyondza i swivutiso swimbirhi swo hambana. Voyer et al., 1995 Hyde, 2005
Hikokwalaho, mhaka ya mpfuno leyi nga ni vutshembeki yi kongomile: ndzetelo wa vuswikoti bya swivandla wu ni vumbhoni bya ku antswa ka ntlawa hi xiringaniso, ku katsa ni ku hundzisela kun'wana endzeni ka ndhawu yoleyo, ehansi ka swiyimo leswi dyondzisiweke. Leswaku ku titoloveta ka ntlangu wo karhi ku humesa mbuyelo wo karhi wa ku hundzisela swi lava ku kamberiwa hi ku kongoma. Uttal et al., 2013
Ringeta xikambelo xa mahala lexi fambisanaka na swona
Xikambelo xa ku hundzuluxa swilo emianakanyweni
Ringeta xikambelo xa ku hundzuluxa swilo emianakanyweni leswaku u ta tiva ntirho lowu. Loko u titoloveta, tsala ku ringeta loku u ku endleke khale, kutani loko u kambela ku cinca tirhisa swilo leswi fanaka kambe u nga si tshamaka u swi vona. Ntlangu lowu a wu tiyisisi ku tlakuka ka IQ kumbe mpimo wa mbuyelo lowu kumiweke hi xiringaniso eka tindzetelo ta swivandla.
Swivutiso leswi tolovelekeke
Xana g = 0.47 swi vula ku antswa hi 47%?
E-e. I ku hambana ka swiringaniso loku pimiweke hi ndlela leyi fanaka, naswona mivuyelo leyi hambaneke ngopfu yi susiwile eka nkatsakanyo lowu tshahiweke. Uttal et al., 2013
Xana ku titoloveta ku ta tlakusa IQ ya mina?
Mbuyelo wa ndzetelo wa swivandla a wu kombisi leswaku ntlangu lowu wu ta humesa mbuyelo wolowo. Ku antswa ni ku hundzisela swi fanele swi hlamuseriwa hi ku ya hi leswi pimiweke hakunene. Uttal et al., 2013
Xana ndzi fanele ndzi titoloveta timinete tingani?
Swihlovo leswi a swi veki mpimo wa ntolovelo lowu antsw, wa ntlangu lowu wa le ka xihlamusela-marito xa inthanete. Ku veka nkarhi lowu nga cinciki a swi ta engetela ku kongoma loku nga sekeriwangiki eka vumbhoni. Uttal et al., 2013 Scharfen et al., 2018
Swihlovo
- Voyer et al. (1995). Mpimo wa ku hambana ka vuswikoti bya swivandla hi rimbewu: Nxopaxopo wa tidyondzo to tala ni ku kambisisa swilo swa nkoka..
- Linn et al. (1985). Ku humelela ni ku hlamuseriwa ka ku hambana ka vuswikoti bya swivandla hi rimbewu: Nxopaxopo wa tidyondzo to tala.
- Shepard et al. (1971). Ku hundzuluxa swilo swa matlhelo manharhu emianakanyweni.
- Vandenberg et al. (1978). Ku hundzuluxa swilo emianakanyweni, xikambelo xa ntlawa xa ku vona swivandla swa matlhelo manharhu.
- Uttal et al. (2013). Ku cinca ka vuswikoti bya swivandla: Nxopaxopo wa tidyondzo to tala ta ndzetelo..
- Hyde (2005). Xivono xa ku fana ka rimbewu..
- Scharfen et al. (2018). Mbuyelo wa ku tlhela u endla swikambelo swa vuswikoti bya mianakanyo: Nxopaxopo wa tidyondzo to tala.
- Hedge et al. (2017). Xihoxo xa ku tshembeka: Ha yini mintirho ya vutivi leyi tiyeke yi nga humesi ku hambana ka vanhu loku tshembekaka.
Tsavula tluka leri: Xana u nga antswisa ku hundzuluxa swilo emianakanyweni hi ku titoloveta?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ts/answers/can-mental-rotation-improve-with-practice. CC BY 4.0.
← Kambisisa tinhlamulo tin'wana