Vumbhoni ni tinomboro-nkulu
| Vuyelo eka nkambisiso wa vanhu lavakulu | Mpimo | Nhlamuselo yo engetela |
|---|---|---|
| Ntlawa wa mintirho yo sivela eka xikambelo xa Stroop | Hedges' g = 0.12 | Loko ku nga si lulamisiwa ku voyamela eka ku kandziyisa |
| Xiphemu xa yona xa ntshembho wa 95% | 0.03 ku ya eka 0.20 | Ku hambana kutsongo ka mintlawa loko yi hlanganisiwile |
| Nkomiso hi ku angarhela endzhaku ko lulamisa ku voyamela | A ku seketeleriwi vuyelo byo hambana hi ndlela leyi landzelekaka | A swi tiyisisi leswaku vanhu hinkwavu va fana |
Mpimo wa Stroop wu kumeka eka Tafula 3. I ku hambana loku ringanisiweke, a hi ku antswa ka 12% kumbe nkateko wa munhu un’we. Vuyelo byitsongo bya tafula byi nga si lulamisiwa ni nkomiso wa papila endzhaku ko lulamisa ku voyamela swi fanele ku hlayiwa swin’we; ku hlawula ntsena nhlayo leyi kombisaka vuyelo bya kahle swi nga soholota nkambisiso. Lehtonen et al., 2018
Ha yini ku ringanyetiwe leswaku ku na vuyelo?
Ku tirhisa ririmi rin’we ku hundza ri ri rin’we swi nyika xivangelo lexi twalaka xo dyondza hi vulawuri bya miehleketo. Kambe tindlela leti tikombaka ti twala ti lava vumbhoni byo kongoma. Ntirho wa ndzavisiso wa Paap na Greenberg wu vutisa loko mintirho yo hlayanyana ya vulawuri bya miehleketo yi nyika vumbhoni bya ntwanano bya vuyelo byin’we bya vanhu lava tivaka tindzimi timbirhi, ematshan'weni yo teka leswaku ku va na vito leri fanaka swi endla mimpimo ya yona yi ringana. Paap et al., 2013
Xikambelo xa Stroop na xona xi na swiphemu swo hlayanyana. Marito, mihlovo, ndlela yo hlanganisa tinhlamulo ni xiyimo xa ku pimanisa swi khumba mpimo wa ku kavanyetiwa. Nkambisiso wa MacLeod ni nkambisiso wa mimpimo ya swa vutshunguri swi komba leswaku a xi nge hungutiwi xi va xipima-vulawuri lexi nga khumbiwiki hi ririmi. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Xana ririmi ra xikambelo ri na nkoka?
Rito leri tsariweke ri nga kavanyeta ntsena hi ku tirhisa maendlelo lawa muhlayi a ma tirhisaka. Xikambelo xo sungula xi komba nkoka wa nhlamulo leyi tolovelekeke ya marito, kasi minkambisiso yi hlamusela ku hambana ka maveketelelo ya mintirho. Sweswo swi seketela ku hlayisa ririmi ni swiyimo swa ku hlamula swi nga cinci; a swi nyiki nhlayo yin’we yo lulamisa vuyelo bya lava tivaka tindzimi timbirhi. Stroop, 1935 MacLeod, 1991
I yini lexi xi khumbaka?
Ku hambana ka mintlawa a ku hlamuseli munhu un’we
Hambi loko ku kumiwe ku hambana kutsongo ka mintlawa, vanhu va nga ha va ni mimpimo leyi fanaka swinene naswona ku hambana koloko a ku nge hlamuseli leswaku ha yini mpimo wa munhu un’we wu cincile. Ndzavisiso wa ku kanetana ka ku tshembeka ka mimpimo na wona wu komba leswaku ku hambana ko tala ka mintirho ya khale a ku tshembeki ngopfu loko ku tirhisiwa ku xaxameta vanhu hi un’we-un’we, hambiloko vuyelo bya yona eka swikambelo byi tiya. Ku ringa ko koma eka browser a ku nge tiyisisi leswaku ntokoto wa ririmi hi wihi wu vange vuyelo. Hedge et al., 2017
Nkambisiso wa vanhu lavakulu a wu tiyisisi mimpimo ya Stroop ya vanhu lava tivaka tindzimi timbirhi leyi faneleke eka vukhale byin'wana ni byin'wana kumbe leyi hambanisiweke hi rimbewu. Nkomiso wa wona a wu fanelanga ku tirhisiwa hi ku tisungulela eka vana, vambirhi-vambirhi bya tindzimi hinkwabyo kumbe tinhlamuselo hinkwato ta ntokoto wa ku tiva tindzimi timbirhi. Vanhu van'wana va lava vumbhoni bya vona byo fanela. Lehtonen et al., 2018
Ha yini mpimo ni ku lulamisa swi ri swa nkoka
Nkarhi wa ku hlamula eka browser wu hambana hi tisisiteme, naswona ndlela yo pima vuyelo bya Stroop yi hambana hi vaveketelelo va xikambelo. Ntirho wa meta-analysis ya swa vutshunguri wu komba ndlela leyi ndlela yo hlayela ku kavanyetiwa yi nga cincaka mpimo lowu vonakaka wa vuyelo bya mintlawa. Leyi i xitsundzuxo xa ku pima, a hi vumbhoni bya leswaku ku tiva tindzimi timbirhi i xiyimo xa vuvabyi. Anwyl-Irvine et al., 2020 Lansbergen et al., 2007
Xana u nga gimeta yini hi ku ringa xikambelo?
Tirhisa xikambelo lexi ku vona ntokoto wa marito ni vuxokoxoko bya mihlovo leswi lwisanaka. Loko u pimanisa ku ringa ka wena, hlayisa ririmi, xitirhisiwa, ndlela ya ku hlamula ni ndlela yo pima swi nga cinci. Hlaya mpimo wa swihoxo swin’we ni nkarhi wa tinhlamulo, naswona u nga teki ku cinca ku va vumbhoni bya leswaku ku tiva tindzimi timbirhi ku na vuyelo byo anama. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017
Vumbhoni a byi kaneti ku dyondza tindzimi, naswona a byi endli xitshembiso xa leswaku ku dyondza tona swi antswisa vuswikoti bya miehleketo. Byi hlamula xivutiso xo koma swinene: ndzavisiso lowu tshahiweke wa vanhu lavakulu a wu nyiki nseketelo lowu tiyeke wa vuyelo byo angarhela eka vulawuri bya miehleketo endzhaku ko tekela enhlokweni ku voyamela eka ku kandziyisa. Vuswikoti byo karhi bya ririmi ni nkoka wa ku kota ku tihlanganisa hi ririmi rin'wana i vuyelo byin'wana. Lehtonen et al., 2018 Paap et al., 2013
Ringeta xikambelo xa mahala lexi fambisanaka na swona
Xikambelo xa Stroop
Ringeta xikambelo xa Stroop hi ririmi leri u ri twisisaka, naswona tirhisa ririmi rero minkarhi hinkwayo loko u landzelerisa vuyelo. Xikambelo lexi a xi nge kumisisi loko matimu ya wena ya ririmi ma vange mpimo wa wena kumbe ku ku nyika vuyelo bya miehleketo bya ku tiva tindzimi timbirhi.
Swivutiso leswi tolovelekeke
Xana g = 0.12 swi vula ku antswa ka 12%?
E-e. I ku hambana ka mpimo wa mipimo ya ntlawa leyi ringanisiweke, naswona mpimo lowu wu kumiwe ku nga si lulamisiwa ku voyamela. Lehtonen et al., 2018
Xana nkambisiso wu tiyisile leswaku ku hava munhu loyi a vuyeriwaka hi ku tiva tindzimi timbirhi?
E-e. Ku pfumaleka ka vumbhoni byo tiya bya vuyelo byo angarhela a swi vuli leswaku munhu un’wana ni un’wana kumbe xiyimo xin’wana ni xin’wana swa fana. Lehtonen et al., 2018
Xana mpimo wa mina wu nga paluxa loko ndzi tiva tindzimi timbirhi hakunene?
E-e. Vuyelo bya Stroop a hi ndlela yo avanyisa matimu ya ririmi kumbe xikambelo lexi tiyisisiweke xa ku tiva tindzimi timbirhi. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Swihlovo
- Lehtonen et al. (2018). Xana ku va ni tindzimi timbirhi swi fambisana ni ku antswa ka vuswikoti byo lawula miehleketo eka vanhu lavakulu? Nkambisiso wa meta-analisisisi..
- Paap et al. (2013). A ku na vumbhoni byo twala bya leswaku ku tiva tindzimi timbirhi swi pfuna eku tirhiseni ka vuswikoti byo lawula miehleketo.
- MacLeod (1991). Ndzavisiso wa hafu ya lembe-xidzana hi mbuyelo wa Stroop: Nkambisiso lowu hlanganisaka vutivi.
- Scarpina et al. (2017). Xikambelo xa Mihlovo ni Marito xa Stroop.
- Stroop (1935). Ndzavisiso wa ku kavanyetiwa eka ku angula hi marito hi ku landzelelana.
- Hedge et al. (2017). Xiphiqo xa ku tshembeka: Ha yini mintirho ya vutivi leyi tiyeke yi nga humesi ku hambana ka vanhu loku tshembekaka.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Ku kongoma ni ku pakanisa ka tipulatifomo ta ndzavisiso wa inthanete, swihlamusela-marito swa webu ni switirhisiwa.
- Lansbergen et al. (2007). Ku kavanyetiwa ka Stroop ni xiphiqo xa ku pfumala nyingiso/ku gingiriteka ngopfu: Nkambisiso ni meta-analisisisi.
Tsavula tluka leri: Xana vanhu lava tivaka tindzimi timbirhi va tirha kahle eka xikambelo xa Stroop?. Helibrain. 2026. https://helibrain.com/ts/answers/bilingualism-and-stroop-performance. CC BY 4.0.
← Kambisisa tinhlamulo tin'wana