Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo
| Potso | Selekanyo se se maleba | Se se sa supiweng ke sone |
|---|---|---|
| A nka utlwa modumo o o kwa tlase? | Bokgoni jwa go utlwa mo maemong a a lekantsweng ka didirisiwa | Bokgoni jwa go farologanya bogodimo jo bonnye jwa medumo ya mmino ka bo jone |
| A nka farologanya medumo e mebedi? | Tiro ya go farologanya makgetlo a modumo kgotsa dipina | Teko ya kutlo e e lekantsweng ka didirisiwa |
| A nka boeletsa moribo? | Nako ya go lemoga le ya go tsamaisa mmele | Selekanyo se se feletseng sa kutlo kgotsa bogodimo jwa modumo |
Thuto ya ntlha ya motho yo o neng a na le amusia ya botsalo e ne ya bega gore o ne a palelwa ke go farologanya sentle bogodimo jwa medumo, le fa teko ya kutlo e ne e bontsha kutlo e e tlwaelegileng. Seno ke bosupi jo bo tlhamaletseng jwa gore dikgopolo tseno tse pedi di ka farologana. Ke kgetsi e le nngwe, ga se bosupi jwa gore mongwe le mongwe yo o nang le bothata jwa mmino o utlwa sentle kgotsa o na le se se bakang bothata se se tshwanang. Peretz et al., 2002
Thuto e kgolwane ya setlhopha le patlisiso ya gore bothata jono bo tlwaelegile go le kana kang di dirisa mekgwa e e anameng ya tshekatsheko. Ga di tlhaole go sa utlwe sentle go ikaegilwe ka maduo a mmino. Ka tsela e e tshwanang, motshameko wa mmino ga o a tshwanela go tlhomamisetsa mongwe gore o utlwa sentle fela ka gonne a dirile sentle mo motshamekong oo. Ayotte et al., 2002 Peretz et al., 2017
Sekai sa halofo ya modumo se bontsha eng?
Palo e dirwa ka go atisa 440 ka 2 go tsositse kwa go nngwe mo go lesome le bobedi; koketsego ya selekanyo ke mo e ka nnang 5.95%. E tlhalosa sebaka sa medumo ya mmino. Ga se palogare e e gatisitsweng ya selekanyo sa go farologanya medumo, e bile ga e bue sepe ka bogolo jwa modumo jo motho a bo tlhokang gore a utlwe nngwe ya medumo eo. Diteko tsa mmino di farologanya mefuta e mentsi ya ditiro tsa modumo le pina. Peretz et al., 2003
A go lemoga modumo o o kwa godimo go lekanya bokgoni jotlhe jwa mmino?
Nnyaa. Thulaganyo ya pina, mogopolo, go lemoga moribo le nako ya go tsamaisa mmele di thusa mo mefuteng e e farologaneng ya ditiro. Montreal Protocol e tlhalosa lebaka la go bo go tlhaola go tlhoka tshekatsheko e e anameng go feta maduo a le mangwe fela. Vuvan et al., 2017
Ke eng se se e amang?
Bogodimo jwa modumo, moribo le go opela di tshwanetse go tsewa ka go farologana
Motho a ka nna le bothata jwa go tsamaisanya motsamao le moribo, mme a sa nne le bothata jo bo tshwanang jwa go lemoga bogodimo jwa medumo. Kgetsi ya motho yo o sa lemogeng meribo le tshekatsheko ya moribo di bontsha pharologano eno. Ka tsela e e tshwanang, go opela molaetsa wa modumo go akaretsa tiro ya go tsamaisa lentswe; ga go tshwane le go tlhopha gore ke ofe mo medumong e mebedi e e neilweng o o kwa godimo. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Lebaka la go bo motshameko wa mo inthaneteng o lekanyeditswe
Ditaelo, tsela e modumo o fitlhang ka yone kwa mothong, go tsepamisa mogopolo le go bapisa medumo ka tsela e e rileng tsotlhe di ama se maduo a se emelang. Thulaganyo ya patlisiso e tlhoka ditlhatlhobo tse di fetang teko e le nngwe ya mo inthaneteng. Motshameko ga o lekanye selekanyo sa kutlo ka didirisiwa, le fa medumo ya one e tlhalosiwa ka makgetlo a modumo a a tlhomameng. Vuvan et al., 2017 Peretz et al., 2003
Gape go tlhokega bosupi jwa gore maduo a motho ka nosi a ka ikanngwa. Tiro e khutshwane e ka thusa go bontsha mokgwa mongwe, mme ya se ka ya thusa thata go tlhaola bokgoni jwa motho ka tsela e e tlhomameng. Diphitlhelelo tsa kganetsano ya go ikanyega di re tlhagisa ka kakaretso gore re ele tlhoko go dira tshwetso eo, e seng gore diteko tsotlhe tsa mmino ga di ikanyege. Hedge et al., 2017
O ka dirisa jang pharologanyo eno ka tsela e e utlwalang?
Tlhalosa bothata ka tlhamalalo: go utlwa modumo o o kwa tlase, go farologanya phetogo ya modumo, go gakologelwa pina kgotsa go tshwara moribo ka go itaya tsotlhe ke dilo tse di farologaneng tse di lemogilweng. Maduo a motshameko a ka thusa go bopa potso, mme ga a kgone go tlhaola se se bakang bothata jwa kalafi. Fa o tshwenyegile ka bokgoni jwa gago jwa go utlwa, maduo a motshameko wa modumo ga se one selekanyo se se tla arabang potso eo. Peretz et al., 2002 Vuvan et al., 2017
Bosupi jo bo umakilweng ga bo tshegetse go itlhatlhoba ka sekai sa halofo ya modumo, palo ya gore bothata bo tlwaelegile go le kana kang kgotsa maduo a a kwa tlase a mo inthaneteng. Mosola wa jone ke go boloka bokgoni jo bo farologaneng jwa kutlo le mmino bo tlhaloganngwa e bile bo lekanngwa ka go farologana. Peretz et al., 2017 Peretz et al., 2003
Leka teko ya mahala e e amanang le seno
Teko ya go lemoga medumo ya mmino
Leka teko ya go lemoga medumo ya mmino go dira ditiro tsa modumo le moribo, o reetse ka selekanyo se se go ritibatsang e bile o latele ditaelo tsa yone. Maduo ga a emisetse tekolo ya kutlo e e dirisiwang didirisiwa tse di lekantsweng, mme ga a tshwanela go dirisiwa go tlhomamisa kgotsa go ganetsa go sa utlwe sentle.
Dipotso tse di tlwaelegileng
A motho a ka utlwa sentle mme a nna le amusia ya botsalo?
Ee. Kgetsi ya ntlha e bontsha gore motho a ka palelwa ke go farologanya bogodimo jwa medumo ya mmino le fa teko ya kutlo e bontsha kutlo e e tlwaelegileng. Seno ga se reye gore bothata bongwe le bongwe jwa mmino bo nna jalo. Peretz et al., 2002
A halofo e le nngwe ya modumo ke selekanyo sa go tlhaola?
Nnyaa. Sekai sa palo se tlhalosa sebaka sa medumo, e seng selekanyo se se tlhomamisitsweng sa go tlhaola. Peretz et al., 2003
A maduo a mantle a mmino a supa gore kutlo e tlwaelegile?
Nnyaa. Go dira tiro ya mmino ga go neye selekanyo sa kutlo se se lekantsweng ka didirisiwa. Vuvan et al., 2017
Metswedi
- Peretz et al. (2017). Go anamisiwa ga amusia ya botsalo.
- Vuvan et al. (2017). Montreal Protocol ya go tlhaola Amusia.
- Peretz et al. (2002). Amusia ya Botsalo.
- Peretz et al. (2003). Mefuta e e Farologaneng ya Mathata a Mmino.
- Ayotte et al. (2002). Amusia ya botsalo.
- Phillips-Silver et al. (2011). O tsholetswe go bina mme ga a utlwe moribo: Mofuta o mosha wa amusia ya botsalo.
- Repp et al. (2013). Go tsamaisanya maikutlo le motsamao: Tshekatsheko ya dipatlisiso tsa bosheng (2006–2012).
- Hedge et al. (2017). Kganetsano ya go ikanyega: Lebaka la go bo ditiro tse di tlhomameng tsa tlhaloganyo di sa neye dipharologano tse di ikanyegang tsa motho ka nosi.
