Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo
| Lobaka magareng ga go ititaya | Lebelo le le badilweng | Tlhaloso |
|---|---|---|
| 500 ms | 120 BPM | Sekai sa dipalo |
| 600 ms | 100 BPM | Tshupetso e e tlwaelegileng mo bagolong, e seng mokgele wa botlhe |
| 750 ms | 80 BPM | Sekai sa dipalo |
Mokgwa wa go bala ke 60,000 e kgaogantswe ka lobaka ka dimilisekonto. Patlisiso e farologanya lebelo la tlhago le ditiro tse dingwe tse motho a ipeelang lobaka lwa go di dira, go akaretsa ditaelo tsa go tsamaya ka bonako jo bo kgonegang. Lebelo la tlhago le le monate le lebelo le legolo la go ititaya ga se selekanyo se le sengwe. Desbernats et al., 2023
Go ititaya ka tlhago go kaya eng?
Batho ba dira moribo o o tlhomameng kwantle ga letshwao la kwa ntle le le ba beelang lobaka, gantsi ka lebelo la tlhago le le ba itumedisang. Go latela metronome ke tiro e nngwe, mme go gakologelwa moribo fa o emisa ke tiro e nngwe gape. Dipatlisiso tsa go tsamaisana le moribo di farologanya maitsholo a a laolwang ke moribo wa kwa ntle, go tsweletsa moribo le go baakanya phoso; ga di tseye maduo otlhe a go ititaya e le bokgoni bo le bongwe. Repp, 2005 Repp et al., 2013
Kgaolo e e buang ka lebelo le moribo e tlotla ka tshupetso ya bogologolo ya bagolo ya go nna mo 600 ms le mefuta e mentsi ya dilo tse batho ba di ratang. Ga e tlhome gore go fapoga mo palong eo go raya gore boboko bo bonako kgotsa bo bonya. McAuley, 2010
Dingwaga di fetola lebelo la tlhago jang?
McAuley le badirimmogo ba ne ba ithuta ka batsayakarolo ba le 305 ba dingwaga di le 4–95 mo ditirong tse di farologaneng tsa go lekanya nako. Dipholo tsa bone di tshegetsa gore selekanyo sa lebelo se batho ba se ratang le mefuta ya mabelo a ba ka a latelang sentle di a farologana fa ba ntse ba gola. Dipholo tseo di bua ka ditiro tse di lekilweng; ga di tlhome BPM e le nngwe e e lebeletsweng mo mothong mongwe le mongwe wa dingwaga tsotlhe. McAuley et al., 2006
Ke eng se se e amang?
Ke eng gape se se fetolang dipholo?
Tshekatsheko ya dipatlisiso e sekaseka dilo tse dintsi tse di ka nnang le seabe, mme e gatelela gore ditlhaloso le ditsamaiso mo dibukeng tsa dipatlisiso ga di dumalane. Pele ga go bapisiwa dipalo, go tshwanetse ga tlhalosiwa mofuta wa motsamao, ditaelo le maemo a teko. Go ititaya ka monwana ka boiketlo ga go tshwane fela le lebelo la go tsamaya ka dinao kgotsa go ititaya go tsamaisana le pina. Desbernats et al., 2023
Gape, moribo o o tlhomameng o motho a o ipeetseng ga o pake gore motho o kgona go tsamaisana le moribo mongwe le mongwe. Kgetsi ya motho yo o sa lemogeng moribo e bontsha gore go na le pharologano mo nakong ya mmino, mme dipatlisiso tsa go tsamaisana le moribo di tlhalosa ditsamaiso di le mmalwa tsa temogo le tsa mesifa. Lebelo la tlhago le bokgoni jwa go latela moribo ke dipotso tse di amanang, mme ga se maduo a a lekanang. Phillips-Silver et al., 2011 Repp et al., 2013
Lebaka la go nna kelotlhoko ka go lekanya nako mo borawuzareng
Ditekanyo tsa mo inthaneteng di kopanya motsamao le go kwadisiwa ga konopo e e tsentsweng. Dipatlisiso tsa go lekanya nako mo diforomong di bontsha gore motswako wa sedirisiwa le serweboleta o baka tiego le go farologana ga nako. Tiego e e sa fetogeng e ka ama dipholo tse di farologaneng tsa nako ka ditsela tse di sa tshwaneng, fa go sa tlhomamang ga tiego go ka ama go tlhomama ga lobaka magareng ga go ititaya. Ga go na nngwe ya mathata ano e e nyelelang ka go bontsha BPM ka dipalo tse dintsi morago ga koma. Anwyl-Irvine et al., 2020
Ke eng se se utlwalang go se ela tlhoko?
Fa o lekanya moribo o o sa beelwang lobaka ke sengwe sa kwa ntle, tlhalosa ditaelo mme o dirise sedirisiwa le motsamao o o tshwanang. O se ka wa fetola ka tidimalo magareng ga go ititaya ka tlhago, ka lebelo le legolo kgotsa o tsamaisana le metronome. Phetogo morago ga go reetsa pina kgotsa go ikatisa e tshwanetse go tlhalosiwa mo maemong ao, go na le go bitswa ka bonako phetogo ya leruri ya mokgwa wa motho. Desbernats et al., 2023 Repp, 2005
Pele ga tiro e dirisiwa go baya batho mo maemong, go tshwanetse ga tlhomamisiwa gore dipholo tsa tiro eo di a ikanyega. Dipatlisiso tse di anameng tsa boikanyego di tlhagisa gore tiro e e tlwaelegileng ya go akanya kgotsa ya motsamao ga se ka metlha e leng selekanyo se se nepileng sa mokgwa wa motho ka nosi. Hedge et al., 2017
Se se ka bolelwang ka kelotlhoko ke gore diketekete tsa dimilisekonto mo go nngwe le nngwe ya go ititaya di tsamaisana le mabelo a a tlwaelegileng a moribo wa mmino. Tshupetso ya mo 600 ms e thusa go tlhalosa diyuniti, mme tlhaloso ya motho ka nosi e tshwanetse go ikaega ka tiro ya mmatota, e seng molelwane wa kakaretso wa se se tlwaelegileng le se se sa tlwaelegang. McAuley, 2010 Desbernats et al., 2023
Leka teko ya mahala e e amanang le seno
Teko ya go lemoga medumo ya mmino
Leka karolo ya go boeletsa moribo mo tekong ya go lemoga medumo ya mmino. E go kopa go reetsa le go boeletsa dipaterone, e leng se se farologaneng le go lekanya lebelo la tlhago o sa beelwa lobaka ke sengwe sa kwa ntle. O se ka wa bapisa maduo ao ka tlhamalalo le tshupetso ya 100 BPM.
Dipotso tse di tlwaelegileng
A 600 ms e lekana le 120 BPM?
Nnyaa. 60,000 e kgaogantswe ka 600 e lekana le 100 BPM. Lobaka lwa 500 ms lo lekana le 120 BPM.
A go ititaya ka tlhago ka bonako go kaya botlhale jo bo kwa godimo?
Metswedi eno ga e tlhomamise tlhaloso eo. Lebelo la tlhago le maduo a kakaretso a bokgoni jwa go akanya ke ditekanyo tse di farologaneng. Desbernats et al., 2023
A nka bapisa go ititaya ke tsamaisana le mmino le go ititaya go sa beelwa lobaka?
Di dirisa tshedimosetso e e farologaneng ya nako e e tswang kwa ntle le ditaelo tse di sa tshwaneng, ka jalo pharologano eo e tshwanetse go bolokwa. Repp et al., 2013
Metswedi
- Desbernats et al. (2023). Ke dilo dife tse di fetolang lebelo la tlhago la motsamao? Tshekatsheko e e rulagantsweng ya dibuka tsa dipatlisiso.
- McAuley (2010). Lebelo le Moribo.
- McAuley et al. (2006). Nako ya matshelo a rona: Kgololo ya nako le go latela ditiragalo mo botshelong jotlhe..
- Repp (2005). Go tsamaisanya mesifa le dikutlo: Tshekatsheko ya dipatlisiso tsa go ititaya.
- Repp et al. (2013). Go tsamaisanya mesifa le dikutlo: Tshekatsheko ya dipatlisiso tsa bosheng (2006–2012).
- Phillips-Silver et al. (2011). O tsholetswe go bina mme ga a utlwe moribo: Mofuta o mosha wa go tlhoka bokgoni jwa mmino jwa botsalo.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Go nepahala ga mmatota ga diforomo tsa diteko tsa inthanete, diborawuzara le didirisiwa.
- Hedge et al. (2017). Kganetsano ya boikanyego: Lebaka la go bo ditiro tse di nonofileng tsa go akanya di sa ntshe dipharologano tsa motho ka nosi tse di ikanyegang.
