Bosupi jo bo botlhokwa le dipalo
| Setlhopha mo patlisisong | Fopholetso | Mokgwa wa go bala maduo o o dirisitsweng |
|---|---|---|
| Setlhopha sa ditshwantsho tsa mogopolo tse di bokoa | 3.9% | Palogotlhe ya VVIQ 16–32 |
| Go bega gore ga go na ditshwantsho gotlhelele | 0.8% | Palogotlhe ya VVIQ 16 |
| Ditshwantsho tse di sa bonaleng sentle kgotsa tse di sa tlhomamang mo setlhopheng se se bokoa | 3.1% | Palogotlhe ya VVIQ 17–32 |
Pampiri e kopanya disampole tse pedi tsa batsayakarolo ba 502. E supa batho ba 39 ba ba mo setlhopheng se se anameng sa ditshwantsho tsa mogopolo tse di bokoa, go akaretsa ba le robedi ba ba neng ba na le palogotlhe e e kwa tlase thata. Pharologanyo eno e botlhokwa ka gonne tlhaloso e e anameng ya ditshwantsho tse di bokoa e naya selekanyo se se farologaneng le fa go batliwa go se nne le ditshwantsho gotlhelele. Mokgwa wa dipotso o o dirisitsweng fano o tsaya dipalo tse di kwa tlase di kaya ditshwantsho tse di bokoa. Dance et al., 2022
Dipotso tseno di lekanya eng?
Dipotso tsa Vividness of Visual Imagery Questionnaire di botsa ka maitemogelo a motho a go bona ditshwantsho mo mogopolong. Tiro ya ntlha ya Marks e ne ya tlhama tekanyo eno; dipatlisiso tse di neng tsa latela ka aphantasia di e dirisa di tlhalosa ka tlhamalalo gore maduo a balwa jang. Go fetola tatelano ya dikarabo go fetola bokao jwa palogotlhe, ka jalo ga go a tshwanela go kopolola selekanyo se se beilweng kwa ntle ga go sekaseka mofuta wa dipotso. MARKS, 1973 Dance et al., 2022
Go itlhalosa go thusa go tlhalosa maitemogelo, mme ga go tshwane le tiro ya go lekanya bokgoni jwa ditemosi kgotsa go lekanya boboko ka tlhamalalo. Keogh le Pearson ba dirisitse mokgwa wa kgaisano ya pono ya matlho a mabedi go batlisisa ditshwantsho tsa ditemosi, ba bontsha kafa babatlisisi ba ka botsang potso e e amanang le yone ka mokgwa o mongwe. Tekanyo nngwe ga e tseye maemo a e nngwe ka boyone. Keogh et al., 2018
A aphantasia e raya gore motho ga a kgone go akanya?
Ga go a tshwanela go fitlhelela tshwetso e e anameng jalo. Dipatlisiso di bua ka maitemogelo a a rileng a ditshwantsho tsa mogopolo, segolobogolo go bona ditshwantsho ka boithaopo mo mogopolong. Dipego tsa Zeman le badirimmogo le tshekatsheko e e anameng ya ditshwantsho tsa mogopolo di farologanya maemo a a kwa godimo le a a kwa tlase a go bona ditshwantsho le go akanya gotlhe, boitlhamedi kgotsa kitso. Motho a ka tlhaloganya le go akanya ka tiragalo a sa bege gore o bona setshwantsho se se bonalang sentle mo mogopolong. Zeman et al., 2015 Zeman et al., 2020 Pearson, 2019
Ke eng se se e amang?
Go tweng ka go gakologelwa le ditoro?
Dawes le badirimmogo ba tlhalosa dipaterone tsa ditshwantsho tsa mogopolo, go gakologelwa le go lora tse di begilweng ke batho ba ba iponang ba na le aphantasia. Tseno ke dipaterone tsa ditlhopha tse di nang le dipharologanyo tse dintsi; ga se melao e e bolelang gore mongwe le mongwe o lora ka tsela e e tshwanang kgotsa o na le bothata jo bo tshwanang jwa go gakologelwa. Mokgwa wa go lekanya le wa go thapa batsayakarolo le tsone di ama tlhaloso. Dawes et al., 2020
Patlisiso ya go thala ya Bainbridge le badirimmogo e fitlhetse pharologanyo fa gare ga go gakologelwa dilo le go gakologelwa mafelo. Ga e tshegetse polelo ya gore batho ba ba se nang ditshwantsho tsa pono mo mogopolong ga ba na kgopolo ya pono kgotsa ga ba kgone go emela dikamano tsa mafelo mo mogopolong. Dikarolo tse di farologaneng tsa go gakologelwa di tshwanetse go sekasekwa ka bongwe. Bainbridge et al., 2021
A dingwaga le bong di laola selekanyo sa go nna teng ga aphantasia?
Mo pampiring ya dipalopalo tse di kopantsweng, dipalo tsa basadi le banna di ne di sa farologane ka tsela e e bonalang mo dipalopalong fa go dirisiwa ditlhaloso tse di sekasekilweng. Seo ga se supe gore di lekana ka botlalo mo setlhopheng sengwe le sengwe sa batho. Disampole, dingwaga tsa batsayakarolo le selekanyo se se tlhophilweng di lekanyetsa gore dipholo di ka dirisiwa go akaretsa batho ba bangwe; setšhaba sa mo inthaneteng se se itebagantseng le ditshwantsho tsa mogopolo se ka bo se thapile batho ka mokgwa o mongwe. Dance et al., 2022
O ka ithuta eng ka tsela ya mmatota mo tekong ya mo inthaneteng?
Potsolotso e ka thusa go tlhalosa kafa o begang ka teng ditshwantsho tsa gago tsa mogopolo le go tlhalosa mafoko a a dirisiwang ka tsone. Ga e a tshwanela go fetola maduo a a kwa tlase go nna tlhatlhobo ya kalafi kgotsa polelo ka botlhale. Ditlhopha tsa patlisiso ya dipalopalo di tlhalosa mekgwa e e dirisediwang patlisiso, ga se molao wa lefatshe lotlhe wa dipotso tsotlhe tsa mo inthaneteng. Dance et al., 2022 MARKS, 1973
Gape, metswedi eno ga e tlhagise thulaganyo ya thapiso e e tlhomamisang gore motho yo o sa begeng ditshwantsho tse di bonalang mo mogopolong o tla simolola go nna le tsone. Tiriso e e ka kgonegang ke go tlhaloganya pharologano ya maitemogelo le melelwane ya selekanyo, go na le go solofetsa kalafi kgotsa tokafalo ya bokgoni. Pearson, 2019 Zeman et al., 2020
Dipalo tsa 3.9% le 0.8% di botlhokwa ka gonne di tsamaya le tlhaloso ya se di se kayang. Fa tlhaloso eo e ka tlosiwa, dipotso tse pedi tse di farologaneng di ka lebega di na le karabo e le nngwe e e sa dumalaneng. Dance et al., 2022
Leka teko ya mahala e e amanang le seno
Teko ya aphantasia
Leka dipotso tsa aphantasia go sekaseka kafa o tlhalosang ka teng ditshwantsho tsa pono tse o di bopang mo mogopolong ka boithaopo. Bala gore dipalo tsa tekanyo di kaya eng mme o tseye maduo e le se o se begang ka maitemogelo a gago. Diphesente tse di gatisitsweng ga di tlhomamise tlhatlhobo ya gago kgotsa maemo a gago fa o bapisiwa le batho ba Helibrain.
Dipotso tse di tlwaelegileng
A selekanyo ke 0.8% kgotsa 3.9%?
Dipalo tsoopedi di tswa mo patlisisong e le nngwe e e kopantseng disampole, mme di dirisa ditlhaloso tse di farologaneng: go bega gore ga go na ditshwantsho gotlhelele kgotsa setlhopha se se anameng sa ditshwantsho tsa mogopolo tse di bokoa. Dance et al., 2022
A aphantasia e raya gore motho ga a loring?
Ga go na molao o o dirang mo bathong botlhe. Patlisiso ya dipopego tsa tlhaloganyo e bega dipharologano mo maitemogelong a ditshwantsho tsa mogopolo le go lora. Dawes et al., 2020
A ditshwantsho tse di bokoa tsa mogopolo di raya go gakologelwa mafelo ka bokoa?
Ga go reye jalo ka metlha. Patlisiso ya go thala e farologanya go gakologelwa dilo le go gakologelwa mafelo; ga e tseye mefuta yotlhe ya go gakologelwa e le bokgoni bo le bongwe. Bainbridge et al., 2021
Metswedi
- Dance et al. (2022). Go ata ga aphantasia (bokoa jwa ditshwantsho tsa mogopolo) mo bathong ka kakaretso.
- MARKS (1973). Diphapano tsa ditshwantsho tsa pono mo go gakologelweng ditshwantsho.
- Keogh et al. (2018). Mogopolo o o sa boneng: Ga go na ditshwantsho tsa pono tsa ditemosi mo aphantasia.
- Zeman et al. (2015). Botshelo jo bo se nang ditshwantsho tsa mogopolo – Aphantasia ya botsalo.
- Zeman et al. (2020). Phantasia–Botlhokwa jwa tlhaloganyo jwa maemo a a feteletseng a go bona ditshwantsho tsa pono mo botshelong jotlhe.
- Pearson (2019). Boitlhamedi jwa motho: Thutaloago ya tlhaloganyo ya ditshwantsho tsa pono mo mogopolong.
- Dawes et al. (2020). Popego ya tlhaloganyo ya ditshwantsho tsa ditemosi tse di farologaneng, go gakologelwa le go lora mo aphantasia.
- Bainbridge et al. (2021). Go lekanya aphantasia ka go thala: Ba ba se nang ditshwantsho tsa pono mo mogopolong ba na le bokoa mo go gakologelweng dilo mme e seng mafelo.
