Tlolela ho litaba

Mantsoe le ho bala

Ke hobane’ng ha ho bala u khutsitse ho potlaka ho feta ho balla holimo?

Ho bala u khutsitse hangata ho lumella lebelo le phahameng hobane ha ho hlokahale hore u bitse lentsoe le leng le le leng ka lentsoe le phahameng. Tlhahlobo e ’ngoe e tlaleha lipalo-palo tsa batho ba baholo ba balang Senyesemane: 238 WPM bakeng sa lingoliloeng tse sa iqapeloang tse baloang u khutsitse le 183 WPM bakeng sa ho balla holimo; tsena ke kakaretso ea lihlopha tse fapaneng tsa lithuto, eseng phapang e tiisitsoeng ho motho ka mong. Brysbaert, 2019

Itekole (Senyesemane)
Buka e butsoeng e nang le selika-likoe se putsoa se phaphametseng le sekhechana sa papali ea ho kopanya se sesoeu.

Ke sehlopha sa HelibrainE hlahlobiloe la ho qetela

Bopaki ba bohlokoa le lipalo

Mosebetsi o hlahlobiloengKarolelano ea lebeloNako e baliloeng bakeng sa mantsoe a 1,000
Lingoliloeng tse sa iqapeloang, ho bala u khutsitse238 WPMHoo e ka bang metsotso e 4 le metsotsoana e 12
Lingoliloeng tse iqapetsoeng, ho bala u khutsitse260 WPMHoo e ka bang metsotso e 3 le metsotsoana e 51
Ho balla holimo183 WPMHoo e ka bang metsotso e 5 le metsotsoana e 28

Tekanyo ea ho balla holimo e nkiloe lithutong tse 77 le barupeluoa ba 5,965. Lihlopha tsa ho bala u khutsitse le ho balla holimo li fapana ka litemana, litaelo le barupeluoa; ka hona ho tlosa 183 ho 238 ha ho pake hore ’mali e mong le e mong o fumana 55 WPM ka ho bala a khutsitse. Hape, karolelano ea sehlopha ha e hlalose hore na lentsoe le letle la ho bua ke lefe, hore na ho na le bothata ba ho bala ka thelelo, kapa hore na motho o lokela ho ikemisetsa ho fihlela lebelo lefe. Brysbaert, 2019

Ho bua ho eketsa mosebetsi o mong oa ho hlahisa mantsoe

Ho balla holimo ho hokahanya ho lemoha mantsoe ka mahlo, ho sebetsana le puo le ho bitsa mantsoe. Ho bala u khutsitse le hona ho sebetsana le puo, empa ha ho hlokahale hore ho emele hore lentsoe ka leng le bitsoe. Litlhahlobo tsa motsamao oa mahlo li hlalosa tšebelisano pakeng tsa ho sheba ka mahlo le ho sebetsana le puo; ha ho le o mong oa mesebetsi ena oo e leng ho tsamaisa mahlo feela moleng. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015

Phapang ena ha e bolele hore ho bala u khutsitse ha ho na litšoantšo tsa melumo kelellong. Tlhahlobo ea ho bala ka lebelo e hlalosa hore na ke hobane’ng ha ho tlosa puo ea ka hare ho sa bontšoa e le tsela e akaretsang ea ho utloisisa ka lebelo le phahameng haholo. Ho se be le puo e utloahalang le ho se be le tšebetso ea melumo ea puo ke lipolelo tse fapaneng. Rayner et al., 2016

Ke mokhoa ofe o thusang kutloisiso haholoanyane?

Lipalo-palo tsena tse peli tsa lebelo ha li arabe potso eo ka botsona. Kutloisiso e itšetlehile ka boitsebiso, morero le ’mali. Teko e ’ngoe e mabapi le ho thibela ho bala mantsoe hape e bontša hore ho khutlela mantsoeng ho ka thusa kutloisiso; taelo e thata ea ho boloka lebelo le phahameng e ka fokotsa nako e thusang ea ho sebetsana le boitsebiso ka mokhoa ofe kapa ofe. Schotter et al., 2014

Ke eng e se amang?

Lebaka leo lilemo le puo li fetolang papiso ka lona

Tlhahlobo e fumana lebelo le fapaneng ho bana, batho ba baholo le babali ba puo ea bobeli. Tsebo ea mantsoe le boiphihlelo ba puo li susumetsa ho lemoha mantsoe, ’me lipatlisiso tsa puo ea bobeli li bontša hore liphello tsa hore na mantsoe a sebelisoa hangata hakae li itšetlehile ka boiphihlelo ba ’mali puong ka ’ngoe. Ka hona lebelo la moithuti la ho balla holimo le la ho bala a khutsitse ha lea tlameha ho fapana ka tsela e tšoanang le ea lipalo-palo tse kopaneng tsa batho ba baholo ba balang Senyesemane. Brysbaert, 2019 Whitford et al., 2012

Ho lemoha mantsoe a pokellong ea mantsoe le hona ha ho tšoane le ho a bua ka thelelo. Likhakanyo tsa palo ea mantsoe ao motho a a tsebang li itšetlehile ka hore na mantsoe a baloa ka mokhoa ofe, athe kutloisiso ea mantsoe ha ho baloa e itšetlehile ka mantsoe a hlahang temaneng e itseng. Ke ka hona ho leng molemo ho qoba ho sebelisa palo e le ’ngoe ea WPM ha ho balloa holimo ho ahlola tsebo ea puo ka kakaretso. Brysbaert et al., 2016 Nation, 2006

Ke eng e utloahalang ho ikoetlisetsa eona?

Khetha mokhoa o lumellanang le mosebetsi: ho fana ka puo ka lentsoe le phahameng le ho bala u le mong hore u utloisise li sebelisa bokhoni bo tšoanang ka karolo e itseng, empa hape li hloka bokhoni bo fapaneng. Bapisa boitsebiso bo tšoanang le bo tšoanang, ’me u hlahlobe kutloisiso. Litlhahlobo tsa ho bala li tšehetsa ho toloka ho ipapisitse le mosebetsi, eseng khothaletso ea bokahohle ea hore bohle ba bale ka mokhoa o le mong ka linako tsohle. Brysbaert, 2019 Rayner et al., 2016

Bakeng sa papiso e sa reroang, sebelisa litemana tseo u sa li tloaelang tse batlang li lekana ka bothata, ’me u qobe ho balla holimo temana eo u sa tsoa e bala u khutsitse. Ho e tseba esale pele ho ka ferekanya papiso. Nka sephetho e le seo u se hlokometseng ka litemana tseo, eseng teko e netefalitsoeng ea bohlale ba hao kapa tšepiso e sebetsang libukeng tsohle. CLIFTON et al., 2015 Rayner, 1998

Ha lebelo le fetoha, hlakisa hore na phetoho eo e bolela’ng: ho bala ka potlako empa kutloisiso e fokola ke sephetho se fapaneng le ho bala ka potlako empa kutloisiso e sa fetohe. Palo ea lebelo feela ha e khone ho khetholla lipakeng tsa tsona. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014

Leka teko ea mahala e amanang le sena

Teko ea lebelo la ho bala

Leka teko ea lebelo la ho bala ka ho bala u khutsitse, ’me u arabe lipotso tsa eona tsa kutloisiso. Ha e lekanye thelelo ea ho balla holimo. Haeba u lekanya nako ea ho balla holimo ka thoko, e tšoaee e le mosebetsi o fapaneng.

Itekole (Senyesemane)

Lipotso tse botsoang hangata

Na ho balla holimo ho lokela ho ba 183 WPM?

Ke karolelano e kopaneng, eseng tlhokahalo. Temana, litaelo, litšobotsi tsa barupeluoa le morero li ama sephetho. Brysbaert, 2019

Na ho bala u khutsitse ho felisa puo ea ka hare?

Che. Tlhahlobo ea ho bala ka lebelo e khetholla puo ea ka hare e amanang le puo le ho bitsa lentsoe le leng le le leng ka lentsoe le phahameng. Rayner et al., 2016

Na teko ea ho bala u khutsitse e ka lekola bokhoni ba ka ba ho bua?

E ke ke ea paka seo ka lebelo la ho bala feela. Ho hlahisa mantsoe ka lentsoe le phahameng ho eketsa litlhoko tseo nako ea ho qeta ho bala u khutsitse e sa li lekanyeng. CLIFTON et al., 2015

Mehloli

← Hlahloba likarabo tse ling