Bopaki ba bohlokoa le lipalo
| Mohlala | Palo | Seo o se bontšang |
|---|---|---|
| Mokhoa oa Woods oa karabelo e bonolo | Liteko tse 20 tsa boikoetliso, tse 120 tsa tlhahlobo | Mokhoa o le mong o phatlalalitsoeng, eseng bonyane bo sebetsang hohle |
| Palo ea mohlala ea liteko tse ikemetseng | Liteko tse ngata ka makhetlo a 4 | E fokotsa phoso e tloaelehileng ka halofo haeba ho fapana ha liphetho ho sa fetohe |
| Phuputso ea khale ea ho tšepahala | Liteko tse 18 tsa karabelo e bonolo, tse 30 tsa khetho tse peli | Li lekane tlas’a maemo a itseng a phuputso eo |
Lipalo tsa khale li tsoa ho Hamsher le Benton, bao kakaretso ea phuputso ea bona e behang qeto moeling oa maemo a phuputso eo. Ha lia lokela ho sebelisoa papaling ea sejoale-joale ea sebatli e le molao oa ho fumana setifikeiti. Ho tšepahala ho amana le hore na lintlha tse hlalositsoeng li ka phetoa joang; matla a teko a amana le monyetla oa ho lemoha phello e hlalositsoeng. Lipotso tsena lia amana empa lia fapana. de S. Hamsher et al., 1977 Miller, 2023
Lebaka leo ho pheta mosebetsi o tšoanang ho thusang ka lona
Haeba liteko e ne e le mehlala e ikemetseng ’me ho fapana ha tsona ho sa fetohe, phoso e tloaelehileng ea karolelano ea tsona e ne e tla lekana le ho kheloha ho tloaelehileng ha liteko ho arotsoeng ka motso oa sekwere oa palo ea liteko. Mohlala oa makhetlo a mane o latela foromo eo. Litekong tsa sebele, maemo ana a ka ’na a se ke a phethahala hobane batho baa ithuta, baa khathala kapa ba fetola leano. Ka hona, palo ea liteko ke mohlala, eseng tiisetso ea lintlha tse tsitsitseng tsa motho. Miller, 2023
Tlhahlobo ea sejoale-joale ea palo ea liteko e boetse e bontša hore liphello ka botsona li ka fetoha ha motho a ikoetlisa. Liteko tse ngata ha li hlahise likopi tse ngata feela tsa teko ea pele e sa fetoheng. Moralo oa phuputso o lokela ho khetha sephetho le ho ela hloko boitšoaro ba mosebetsi nakong eohle ea lenaneo. Miller, 2023
U batla ho tšepahala ha mofuta ofe?
Ho tsitsa nakong ea teko e le ’ngoe ho fapane le ho tsitsa ha ho bapisoa matsatsi a fapaneng kapa ho beha batho maemong a tšoanang. Lingoliloeng tse buang ka qaka ea ho tšepahala li bontša hore mesebetsi e ka hlahisa liphello tse hlakileng tsa sehlopha empa phapang pakeng tsa batho ka bomong e se ke ea tšepahala hakaalo. Phello e kholo ea karolelano tekong ea Stroop kapa ea karabelo ha e bolele ka bo eona hore lintlha tsa teko e khutšoanyane li loketse ho fana ka boemo ba percentile ba motho. Hedge et al., 2017
Ke eng e se amang?
Karolelano, bohare le bonyane li araba lipotso tse fapaneng
Karabelo e potlakileng ka ho fetisisa e lekanya karolo e fapaneng ea tšebetso ho feta karolelano. E ameha haholo ke palo ea menyetla eo u iphang eona. Likarabelo tse liehang haholo li ka phahamisa karolelano, athe ho li tlosa ntle le molao o behiloeng esale pele ho ka sotha sephetho. Lipatlisiso ka liphetho tse khelohileng tsa nako ea karabelo li fana ka lebaka la ho boloka melao ea ho bala lintlha e tsitsitse pele u bapisa liteko. Ratcliff, 1993
Lingoliloeng tse mabapi le boroko li bontša hore na khetho ea sephetho e bohlokoa hakae: bafuputsi ba tlhokomeliso ea kelello le motsamao ba khetholla likarabelo tse liehang le ho felloa ke tlhokomelo ho kakaretso e bohareng ea nako ea karabelo. Papali e khutšoanyane e khethang sephetho se molemo ka ho fetisisa litekong tse ’maloa e ke ke ea nkoa e lekanya kotsi ea ho hloka boroko ka tsela e tšoanang le mosebetsi o tsoelang pele oa tlhokomeliso. Basner et al., 2011
Ke eng e fetolang palo ea liteko e bonahalang e hlokahala?
Ho se tsitse ha sesebelisoa ho eketsa ho fapana ha liphetho, athe tieho e sa fetoheng ea sesebelisoa e eketsa leeme. Liteko tse ngata li ka thusa ka ea pele empa ha li lokise ea bobeli ka ho lekanya sesebelisoa. Litlhahlobo tsa nako le liphetho tsa ho lekanya lilaboratoring li tšehetsa ho khetholla mehloli ena ea liphoso. Anwyl-Irvine et al., 2020 Bridges et al., 2020 Woods et al., 2015
Bakeng sa ho latela liphetho ka tsela e sa reroang, khetha mokhoa o bonolo ho o phetha, sebelisa palo e tšoanang ea liteko nako le nako, ’me u tlalehe liteko tsohle tse phethiloeng ho e-na le ho boloka feela lirekoto tsa hao tse ntle ka ho fetisisa. Nka sena e le mokhoa oa ho bapisa, eseng taelo e netefalitsoeng ea bonyane bo itseng. Ha sepheo e le percentile ea saense, mosebetsi o hloka sampole e emelang batho ka kakaretso le tekanyo ea ho tšepahala, hammoho le liteko tse lekaneng. Hedge et al., 2017 Miller, 2023
Lilemo, boitokisetso le boroko le tsona li ka fetola tšebetso nakong ea liteko kapa lipakeng tsa linako. Ho boloka maemo a batla a tšoana ho nolofatsa tlhaloso ea papiso, empa ho beha maemo ka mokhoa o tšoanang ho ke ke ha fetola sephetho sa sebatli hore e be tlhahlobo ea bongaka. Woods et al., 2015 Basner et al., 2011
Leka teko ea mahala e amanang le sena
Teko ea nako ea karabelo
Leka teko ea nako ea karabelo u sebelisa litaelo le mokhoa o tšoanang oa ho kenya likarabo nako le nako. Sephetho sa eona se khutšoanyane se thusa ho hlahloba mosebetsi ona. Mokhoa oa phuputso oa liteko tse 120 ke moelelo oa ho lekanya, eseng taelo ea ho pheta papali ena ho fihlela u fumana lintlha tseo u li khethileng.
Lipotso tse botsoang hangata
Na liteko tse hlano li lekane?
Li ka bontša hore na mosebetsi o etsoa joang, empa ho tšepahala ha tsona bakeng sa papiso e itseng ea motho ho lokela ho lekoa. Ha ho molao oa hore liteko tse hlano li lekane bakeng sa liteko tsohle tsa karabelo. Hedge et al., 2017
Na ke lokela ho sebelisa sephetho sa ka se potlakileng ka ho fetisisa?
Sebelisa sona feela haeba e le sona seo u entseng qeto ea ho se latela. Ho eketsa palo ea liteko ho fetola monyetla oa ho fumana karabelo e potlakileng ka mokhoa o sa tloaelehang. Ratcliff, 1993
Na boitsebiso bo bongata bo bolela hore teko e lula e le betere?
Eseng ka bo eona. Palo ea liteko le ea barupeluoa, boikoetliso, mokhoa oa ho bala lintlha le phello e ithutoang kaofela li bohlokoa. Miller, 2023
Mehloli
- Woods et al. (2015). Lintho tse susumetsang nako ea karabelo e bonolo.
- Miller (2023). Ho hlokahala barupeluoa ba bakae? Liteko li lokela ho ba kae? Ho eketsa matla a liphuputso tsa nako ea karabelo.
- de S. Hamsher et al. (1977). Ho tšepahala ha litekanyo tsa nako ea karabelo.
- Hedge et al. (2017). Qaka ea ho tšepahala: Lebaka leo mesebetsi e matla ea kelello e sa hlahiseng phapang e tšepahalang pakeng tsa batho ka bomong.
- Ratcliff (1993). Mekhoa ea ho sebetsana le liphetho tse khelohileng tsa nako ea karabelo..
- Basner et al. (2011). Ho eketsa kutlo ea Teko ea Tlhokomeliso ea Kelello le Motsamao (PVT) mabapi le ho hloka boroko.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Ho nepahala ha sebele ha liforomo tsa liteko tsa inthanete, libatli tsa marang-rang le lisebelisoa.
- Bridges et al. (2020). Phuputso e kholo ea nako: ho bapisa mefuta e fapaneng ea mananeo a liteko, a laboratoring le a inthaneteng.