Bopaki ba bohlokoa le lipalo
| Mokhoa oa ho bala lintlha phuputsong eona eo | Karolelano ea ho hopola ka pele | Karolelano ea ho hopola ka morao |
|---|---|---|
| Palo e phahameng ka molao oa setso oa ho emisa | Linomoro tse 6.35 | Linomoro tse 4.61 |
| Palo e phahameng tekong e felletseng haholoanyane | Linomoro tse 6.77 | Linomoro tse 5.19 |
| Tekanyo ea karolelano e feto-fetohang ea bolelele ba tatellano | Linomoro tse 6.52 | Linomoro tse 4.91 |
Tafole ea 6 ea Woods le basebetsi-’moho e tlaleha lipalo tsena. Linomoro li ile tsa hlahisoa ka molumo ho sebelisoa mokhoa o laoloang ke khomphutha. Papali e bonoang e bontšang nomoro eohle e sebelisa maemo a fapaneng a tlhahiso le ho hopola, kahoo lipalo tsena ha se litekanyetso tsa lintlha tsa Helibrain. Le ka har’a phuputso ena, ho fetola tekanyo ho fetola bolelele ba tatellano bo bonahalang. Woods et al., 2010
Ho fetola tatellano ho eketsa eng?
Ho hopola ka pele ho hloka hore motho a boloke lintho le tatellano ea tsona. Ho hopola ka morao ho fetola tatellano e hlokahalang ea karabo, ’me ho ka akarelletsa mekhoa e meng ea ho lokisa kapa ho fumana boitsebiso. Mehlala ea mohopolo o sebetsang e khetholla poloko ea nakoana le mekhoa ea ho laola kapa ho fetola se bolokiloeng, ho e-na le ho nka hore mosebetsi o mong le o mong o lekanya ka kotloloho ntho e le ’ngoe feela. Baddeley, 2012 Conway et al., 2005
Sena ha se bolele hore phapang ea ho hopola ka morao le ka pele ke tekanyo e hloekileng ea bokhoni ba tsamaiso ea kelello. Pampiri e buang ka teko ea tatellano ea linomoro e bontša hore na ho nepahala ha mokhoa oa ho bala lintlha ho ama papiso eo joang. Leano, mefuta ea liphoso le molao oa ho emisa kaofela li ama seo phapang eo e se bolelang. Woods et al., 2010
Hobaneng ha palo ea 7 e se molao oa bohle
Puisano ea khale ea Miller e bua ka boitsebiso le ho bo hlophisa bocha, eseng tiiso ea hore motho e mong le e mong o hopola linomoro tse 7 hantle. Tlhahlobo ea morao ea Cowan e tšohla palo e nyenyane ea lihlopha tsa boitsebiso maemong a thibelang ho ipheta le ho arola ka lihlopha. Litlhaloso tsena li sebelisa lithibelo le litekanyo tse fapaneng; ha ho le e ’ngoe e fanang ka lebaka la ho tlosa palo e tsitsitseng tatellanong e ’ngoe le e ’ngoe e hopoloang ka pele ho bolela esale pele e hopoloang ka morao. Miller, 1956 Cowan, 2001
Ke eng e se amang?
Lilemo, thuto le mokhoa oa tlhahiso li bohlokoa
Phuputso ea litekanyetso tsa teko ea tatellano ea linomoro e ile ea hlahloba lilemo le thuto, empa sehlopha sa eona sa batho ba baholo ha se fane ka tekanyetso ea bophelo bohle bakeng sa lipuo le mekhoa eohle. Phapang ea lilemo sehlopheng seo ha e netefatse boemo ba peresente bo lokisitsoeng ho latela lilemo ho sebatli. Linomoro tse utloiloeng le tsona li hlahisoa ka tatellano, e leng se fapaneng le ho bona nomoro eohle ka nako e le ’ngoe. Woods et al., 2010
Tsebo ea nako e telele e ka fetola tsela eo letoto le ngotsoeng ka eona mohopolong. Lingoliloeng tse buang ka ho arola ka lihlopha li hlalosa kamoo sebopeho se nolofalletsang ho khutsufatsa tatellano kateng, ’me teko e tsebahalang ea boikoetliso bo matla e bontšitse keketseho e kholo ea bolelele ba linomoro tse hopoloang ka thuso ea tlhophiso ea mnemonic e ithutoang. Liphuputso tseo ha li bontše hore mofuta o mong le o mong oa mohopolo o eketseha ka tekanyo e tšoanang. Mathy et al., 2012 Ericsson et al., 1980
Phapang ea motho e lokela ho utloisisoa joang?
Boloka litlhaloso tsa mesebetsi ka bobeli le melao ea ho bala lintlha. Sephetho se tlaase sa ho hopola ka morao, ka bosona, ha se bopaki ba bothata ba bophelo bo botle, ’me phapang e kholo ho feta e tloaelehileng ho motho e ke ke ea hlalosoa ka tsela ea bongaka ntle le tekanyo le litekanyetso tse loketseng. Tlhahlobo ea mekhoa ea ho lekanya bolelele ba tatellano e hatisa bohlokoa ba ho sebelisa mekhoa e hlalositsoeng hantle ha ho etsoa liqeto ka mohopolo o sebetsang. Conway et al., 2005
Hape ha hoa sireletseha ho fetolela bolelele bofe kapa bofe ba tatellano ho ba boemo bo itseng ba n-back. Tlhahlobo e kopanyang liphuputso e fumana hore litekanyo tsa n-back le tsa bolelele ba tatellano ha li feto-fetohane, leha ka bobeli li bitsoa litekanyo tsa mohopolo o sebetsang. Tshebetso e itšetlehile ka litlhoko tsa mosebetsi tsa ho lemoha, ho nchafatsa le ho hopola. Redick et al., 2013
Bakeng sa ho latela liphetho ka mokhoa o sa reroang, bapisa ho hopola ka pele le ka pele, le ka morao le ka morao, tlas’a maemo a tšoanang a tlhahiso. Haeba u fetola leano la ho arola ka lihlopha, ngola phetoho eo. Lintlha tse betere li ka bontša hore u fumane mokhoa o sebetsang haholoanyane bakeng sa boitsebiso bona, eseng hore bokhoni ba mohopolo ka kakaretso bo eketsehile. Woods et al., 2010 Mathy et al., 2012
Leka teko ea mahala e amanang le sena
Teko ea ho hopola linomoro
Leka teko ea ho hopola linomoro e le mosebetsi oa ho hopola ka pono. Sephetho sa eona se lokela ho hlalosoa ho latela litaelo tsa eona; ha se mokhoa oa ho utloa linomoro le ho li hopola ka pele le ka morao o tafoleng. U se ke ua sebelisa phapang e phatlalalitsoeng e le sepheo sa ho hlahloba bokuli.
Lipotso tse botsoang hangata
Na phapang e lebelletsoeng ke linomoro tse 2 hantle?
Che. Phapang ea karolelano ka mokhoa oa setso oa ho bala lintlha phuputsong e bile linomoro tse 1.74, ’me mekhoa e meng e hlahisitse liphapang tse fapaneng. Sena ha se molao bakeng sa motho ka mong. Woods et al., 2010
Na ho ka etsahala hore tatellano e hopoloang ka morao e be telele?
Liphetho le maano a batho ka bomong li ka fapana. Lipalo-palo tsa karolelano tsa lihlopha ha li behe tatellano e tlamang tekong e ’ngoe le e ’ngoe. Woods et al., 2010
Na nka fetolela bolelele ba tatellano ea linomoro ho n-back?
Che, mehloli ena ha e fane ka mokhoa o netefalitsoeng oa ho fetola; mesebetsi ena ha se litekanyo tse feto-fetohang. Redick et al., 2013
Mehloli
- Woods et al. (2010). Ho ntlafatsa tekanyo ea teko ea tatellano ea linomoro bakeng sa mohopolo oa nakoana oa mantsoe.
- Cowan (2001). Nomoro ea mohlolo ea 4 mohopolong oa nakoana: Ho nahana bocha ka bokhoni ba poloko ea kelello.
- Miller (1956). Nomoro ea mohlolo ea 7, ho tlosoe kapa ho eketsoe 2: Meeli e itseng bokhoning ba rona ba ho sebetsana le boitsebiso.
- Baddeley (2012). Mohopolo o sebetsang: Likhopolo, mehlala le likhang.
- Conway et al. (2005). Mesebetsi ea ho lekanya bolelele ba mohopolo o sebetsang: Tlhahlobo ea mekhoa le tataiso bakeng sa basebelisi.
- Redick et al. (2013). Litekanyo tsa mohopolo o sebetsang tsa complex span le n-back: Tlhahlobo e kopanyang liphuputso.
- Ericsson et al. (1980). Ho fumana tsebo ea mohopolo.
- Mathy et al. (2012). Ke eng e etsang hore linomoro tsa mohlolo e be tsa mohlolo? Ho arola ka lihlopha le ho hatella boitsebiso mohopolong oa nakoana.