Ibimenyetso bifatika n’imibare by’ingenzi
| Igisubizo gipimwa | Icyo bapima | Impamvu bitandukanye |
|---|---|---|
| Igihe kugeza usubiye ku murimo | Harimo indi mirimo ikorwa hagati n’amahitamo | Si igihe cyose umuntu aba adashobora kwibanda |
| Gutinda gusubukura | Igihe bifata kugira ngo utangire nanone nyuma y’ihagarikwa | Biterwa n’umurimo no kwibuka intego |
| Igisigara mu bitekerezo | Ibisigisigi by’umurimo wabanje | Bishobora kugira ingaruka ku mikorere nta saha ihamye |
Ubushakashatsi bwakorewe aho abantu bakorera busuzuma uko akazi kateguwe, si igihe umubiri wose usabwa kugira ngo wisubiremo. Umuntu ashobora kubanza gukora indi mirimo mbere yo gusubira ku wari wahagaritswe. Kwita kuri icyo gihe cyashize nk’igihe cyose umuntu yari adashobora kwibanda bihindura icyari gipimwe. Mark et al., 2005
Ubushakashatsi bwo muri laboratwari ku gusubukura umurimo bugaragaza iki?
Trafton na bagenzi be bagereranyije ihagarikwa riba ako kanya n’igihe habaga umuburo, ugatanga amasegonda umunani mbere y’uko ihagarikwa ritangira. Abitabiriye bahawe umuburo bariteguye cyane kandi basubukuye vuba. Ibi bishyigikira uruhare rwo kwitegura mbere no kwibuka intego ya mbere, si igitekerezo cy’igihe kimwe gihoraho cyo kwisubiraho. Trafton et al., 2003
Icyitegererezo cya Altmann na Trafton gisobanura uko gukangura no kongera kubona intego mu bwenge bishobora kugira ingaruka ku gutangira nanone. Igerageza rya Leroy risuzuma ibisigara mu bitekerezo iyo abantu bava ku murimo utararangira. Ibi bisobanuro bireba imikorere ifitanye isano ariko itandukanye, bityo ibipimo byabyo ntibigomba guteranywa ngo bitange igipimo kimwe rusange cy’iminota. Altmann et al., 2002 Leroy, 2009
Abantu bashobora kwishyura icyuho giterwa no kurangazwa?
Mu igerageza rya Mark na bagenzi be, abitabiriye barangajwe barangije imirimo vuba kandi nta tandukaniro ryagaragaye mu bwiza, ariko bavuze ko bagize imihangayiko, kubura amahoro, kumva igihe kibakandagiyeho no gushyiraho imbaraga nyinshi. Bityo kurangiza vuba ntibyerekanye ko kurangazwa nta ngaruka bigira. Uru ni urundi rugero rugaragaza ko igipimo kimwe cy’umusaruro kidahagije. Mark et al., 2008
Ni iki kibigiraho ingaruka?
Aho abantu baruhukira hose haba ari kimwe no kurangazwa?
Oya. Ikiruhuko giteganyijwe n’icyo umuntu asabwa gukora undi murimo mu buryo butunguranye bishobora kugira impamvu n’ibisabwa bitandukanye. Isesengura rusange ry’ubushakashatsi ku biruhuko bigufi ryasanze inyungu nto ku kugira imbaraga no kugabanuka k’umunaniro, ariko ingaruka rusange ku mikorere ntizizwi neza. Ntirigaragaza ko kurangazwa kose kugarura imbaraga cyangwa ko ikiruhuko cyose kigira ikiguzi kimwe cyo guhindura umurimo. Albulescu et al., 2022
Ubushobozi bwo gukomeza kwita ku kintu na bwo burahindagurika uko igihe kigenda. Ubushakashatsi kuri iryo hindagurika ntibuvuga ko umuntu aba yibanda neza rwose cyangwa ko adashobora gukora ikintu icyo ari cyo cyose mu gihe kimwe gihamye. Umurimo nyirizina n’igisubizo gipimwa biracyafite akamaro. Esterman et al., 2013
Ni iki ushobora guhindura mu buryo bushoboka?
Iyo bishoboka, gusiga ikimenyetso gisobanutse cy’intambwe ikurikira bihuje n’ibyavuye mu bushakashatsi ku gusubukura umurimo. Igerageza ryihariye ryerekanye akamaro ko kwitegura igihe habaga ihagarikwa; ntiritanga icyizere ko kwandika akantu kamwe bikuraho ikiguzi cyose cyo guhindura imirimo mu buzima busanzwe. Umwanzuro ukomoka kuri ibi ugomba kuguma ufite aho ugarukira. Trafton et al., 2003 Altmann et al., 2002
Niba witegereza uko bigenda kuri wowe, tandukanya igihe utari ku murimo n’igihe bisaba kugira ngo uwusubukure. Andika ubwoko bwo kurangazwa, niba umurimo wa mbere wari utararangira n’igisubizo witayeho. Bitabaye ibyo, ikiruhuko kirekire gishobora kwibeshywa ko ari igihe kirekire cyo kwisubiraho mu bwenge, nubwo hagati aho waba warakoze indi mirimo. Mark et al., 2005 Leroy, 2009
Umukino wo guhinduranya imirimo wakubwira iki?
Umukoro wo guhinduranya imirimo ukorwa mu buryo bugenzurwa ushobora kugaragaza ikiguzi cyo guhindura amategeko. Ntushobora guhindura itandukaniro rito ryabonetse muri laboratwari rikaba iminota y’umusaruro watakariye ku kazi. Ubushakashatsi ku kwizerwa kwabyo na bwo buraburira abantu kwita igipimo kigufi cy’itandukaniro kamere ihamye y’umuntu ku giti cye. Hedge et al., 2017
Ibimenyetso bishyigikira ko hakwiye kwitabwa ku mimerere yo kurangazwa. Ntibishyigikira kubara iminota 23 ihoraho kuri buri menyesha, ikiganiro cyangwa ikiruhuko giteganyijwe, hatitawe ku byo umuntu akora nyuma yaho. Mark et al., 2005 Trafton et al., 2003
Gerageza ikizamini cy’ubuntu kijyanye n’iki
Ikizamini cyo guhinduranya imirimo
Gerageza ikizamini cyo guhinduranya imirimo kugira ngo wumve uko bihinduka kuva ku itegeko rimwe ujya ku rindi. Gipima uko ukora uwo murimo wacyo, ntikipima iminota utakaza nyuma yo kurangazwa ku kazi. Ujye wibuka iri tandukaniro ugereranya umukino n’umunsi wawe.
Ibibazo bikunze kubazwa
Ese iminota 23 ni ukuri guhoraho kuri bose?
Oya. Gusubira ku murimo, kuwutangiza nanone no kugarura igipimo runaka cy’imikorere ni ibisubizo bitandukanye. Mark et al., 2005 Trafton et al., 2003
Kwitegura mbere yo kurangazwa bishobora gufasha?
Ubushakashatsi bugenzurwa bwasanze abantu basubukuye vuba nyuma yo guhabwa umuburo w’amasegonda umunani wabafashaga kwitegura. Ingano y’inyungu mu buzima busanzwe ntishobora kwizerwa mbere. Trafton et al., 2003
Ese ibiruhuko biteganyijwe bibangamira kwibanda?
Ibimenyetso ku biruhuko bigufi bigaragaza inyungu nto mu kugabanya umunaniro no kongera imbaraga, ariko inyungu rusange ku mikorere ntizizwi neza. Ibiruhuko biteganyijwe ntibigomba gufatwa kimwe n’ibindi bintu byose birangaza. Albulescu et al., 2022
Amasoko
- Mark et al. (2005). Nta murimo usigara inyuma?.
- Trafton et al. (2003). Kwitegura gusubukura umurimo wahagaritswe: ingaruka zo kwibuka intego mbere no kuyisubiramo nyuma.
- Altmann et al. (2002). Kwibuka intego: icyitegererezo gishingiye ku gukanguka.
- Leroy (2009). Kuki gukora akazi kanjye bigoye? Ikibazo cy’ibisigara mu bitekerezo iyo umuntu ahinduye imirimo.
- Mark et al. (2008). Ikiguzi cyo guhagarika akazi: umuvuduko mwinshi n’imihangayiko.
- Albulescu et al. (2022). "Mpa akaruhuko!" Isuzuma rinoze n’isesengura rusange ku kamaro k’ibiruhuko bigufi mu kongera imibereho myiza n’imikorere.
- Esterman et al. (2013). Kwibanda cyangwa kurangara? Gukurikirana ihindagurika ry’imyitwarire n’imikorere y’ubwonko mu gihe cyo kwita ku kintu igihe kirekire.
- Hedge et al. (2017). Ikibazo cyo kwizerwa: impamvu imirimo ikomeye yo gupima ubwenge itagaragaza itandukaniro ry’abantu ku giti cyabo ryizewe.