SHAKALA XIQQOO HAR'A
Lakkoofsota salphaatti yaadadhu.
Tartiiba lakkoofsotaa yaadadhu, dhoksi, achiis maal akka yaadatte ilaali. Saffisa kee filadhuutii tooftaa sagalee gara suuraatti jijjiiruu salphaa qoradhu.
Gara qorannootti darbi
Qorannoon maal jechuu danda'a
Lakkoofsota garee xixiqqootti qooduu yaali. Sirna guddaa keessatti, sagaleen dubbifamaa lakkoofsota bakka bu'a; sagalee dubbachiiftuu itti dabaluun jecha uumi, achiis yaada kee keessatti suuraa isaa uumi. Kun mala yaadannoo filannoo ta'eedha; walitti dhufeenyi ati ofii keetii uumtu caalaatti siif mijachuu danda'a.
Dresler fi hiriyoonni isaa (2017) torban ja'aaf mala-loci shaakaluun tarree jechoota qorannoon barataman yaadachuu fooyyesse jedhaniiru. Qorannoon sun leenjisaa kana hin qoranne; IQ yookaan yaadannoo waliigalaa dabale jedhee hin mirkaneessine.
Qorannoon yaalii Simons fi hiriyoota isaa (2016) hojii shaakalaman irratti fooyya'iinsi ragaa cimaa qabaachuu, dandeettii gara hojii bal'aatti dabarsuu irratti garuu ragaan xiqqaa ta'uu argate. Meeshaaleen kun hojiiwwan shaakalaa dha; qorannoo dhibee yookaan gorsa yaalaa miti.
Deebiiwwan muraasa faayidaa qaban
Kutaan hundi bilisaa dhaa?
Eeyyee. Sadarkaan hundi, tarreen suuraa, seenaan shaakalaa fi ba'aawwan bilisa; galmaa'uun yookaan beeksisni hin jiru.
Kun IQ koo yookaan yaadannoo waliigalaa koo ni fooyyessaa?
Akkas hin jennu. Asitti raawwii fooyya'uun, irra caalaa dandeettii kana shaakaltee fi qindaa'ina kanaan qabdu irratti odeeffannoo siif kenna.
Lakkoofsotaaf qabxiin akkamitti kennama?
Lakkoofsi tokko lakkoofsa jalqabaa keessatti bakka wal fakkaatu irratti yoo walsime lakkaa'ama. Zeeroon jalqaba jiru ni barbaachisa. Bakka lakkoofsota gidduu jiru ni haqama.