SHAKALA XIQQOO HAR'A
Fuula. Maqaa. Walitti dhufeenya.
Fuula suuraa muraasa argi, tokkoon tokkoon isaanii maqaa waliin walqabsiisi, yeroo xiqqoo booda yaadadhu. Namoota walbaruuf yaadachuu itti shaakaltu bakka tasgabbaa'aadha.
Gara qorannootti darbi
Qorannoon maal jechuu danda'a
Maqaa sana ofitti jedhi, amala fuula irratti adda ta'e hubadhu, walitti dhufeenya dhuunfaa uumi. Yeroo eegduu keessatti, kutaa keessa naanna'ii ilaali. Isaan kun fakkii yaadaan uumamanii fi maqaa walitti makamanidha; suuraawwan namoota dhugaa miti.
Dresler fi hiriyoonni isaa (2017) torban ja'aaf mala-loci shaakaluun tarree jechoota qorannoon barataman yaadachuu fooyyesse jedhaniiru. Qorannoon sun leenjisaa kana hin qoranne; IQ yookaan yaadannoo waliigalaa dabale jedhee hin mirkaneessine.
Qorannoon yaalii Simons fi hiriyoota isaa (2016) hojii shaakalaman irratti fooyya'iinsi ragaa cimaa qabaachuu, dandeettii gara hojii bal'aatti dabarsuu irratti garuu ragaan xiqqaa ta'uu argate. Meeshaaleen kun hojiiwwan shaakalaa dha; qorannoo dhibee yookaan gorsa yaalaa miti.
Deebiiwwan muraasa faayidaa qaban
Kutaan hundi bilisaa dhaa?
Eeyyee. Sadarkaan hundi, tarreen suuraa, seenaan shaakalaa fi ba'aawwan bilisa; galmaa'uun yookaan beeksisni hin jiru.
Kun IQ koo yookaan yaadannoo waliigalaa koo ni fooyyessaa?
Akkas hin jennu. Asitti raawwii fooyya'uun, irra caalaa dandeettii kana shaakaltee fi qindaa'ina kanaan qabdu irratti odeeffannoo siif kenna.
Isaan kun namoota dhugaa dhaa?
Lakki. Fuulli hundi fakkii veektarii haaraa ti. Maqaawwan walitti dhufeenya yaadame dha; leenjisaan kun namoota dhugaa hin adda baasu yookaan hin xiinxalu.