Qorannoo yaadannoo N-back: mala
N-back jijjiiramaa (tarree mallattoo tokko, lama, sadii yookaan afur), sagantaa leenjii dual n-back Jaeggi fi kkf. (2008) hordofuun
Gosa sirreessaa qabxii: nback-training-1 (gosa waliigaltee 1, gosa bifa walgahii 2)
← Gara qorannootti deebi’iWanta safaru
Raawwii hojii n-back mataa isaa irratti: wantoota dhiheenya kana yaadannoo hojii keessa jiran itti fufiinsaan haaromsuu fi walbira qabu. Meeshaa shaakala giraafota guddina mataa isaa qabuudha; madaallii yaadannoo hojii sadarkaalee idileetiin mirkanaa’e miti.
Adeemsa
Tarree mallattoowwanii: iddoo (seeliiwwan alaa 8 keessaa tokko, giraadii 3 x 3; wiirtuun hin fayyadamu), sagalee (qubeewwan dubbifaman 8, yookaan sagalee 8 kan ‘Notii’ jedhaman), halluu fi bifa (tokkoon tokkoon isaanii gatii 8). Haalota: tokko (iddoo), lama (iddoo + sagalee; durtii), sadii (+ halluu) fi afur (+ bifa). Mallattoon tokko 500 ms agarsiifama; mallattoon itti aanu erga yeroo filatame (idilee 3,000 ms) booda dhufa. Deebiin tarree tokkoof kennamu hanga mallattoon itti aanu dhufutti mallattoo ammaa irratti lakkaa’ama. Furtuuwwan: A (iddoo), L (sagalee), S (halluu), K (bifa), Space dhaaba; bilbiloota irratti immoo buttoonni giraadii jala jiru. Kutaan mallattoowwan ho’isaa N (deebiin hin kennamu) fi mallattoowwan qabxiif lakkaa’aman (idilee 20) qaba. Tartiiroleen uumduu sanyii irratti hundaa’e irraa dhufu; sarvariin irra deebi’ee uuma: tarree tokkoon tokkoon keessatti mallattoowwan qabxiif lakkaa’aman keessaa 30% wal-simu (20 keessaa 6); tarreewwan lama gidduutti mallattoowwan 10% irratti wal-simatu (20 keessaa 2); haalota tarree sadii fi afur keessatti mallattoowwan tarree hunda yookaan sadii isaanii wal-siman ni jiru; wantoonni wal hin simne immoo tasuma meeshaa n-back sana hin irra deddeebi’an. Barumsi filannoo 1-back yaada deebii kenna. Qindaa’inni durtii jijjiiramaa (yeroo fi dheerinni idilee) dha; qindaa’inni harkaan qophaa’u taphataan N, giddugaleessa yeroo, dheerina fi yaada deebii akka filatu taasisa. Tuuta guyyaa filannoo ta’e kutaa 20 boqonnaa gidduu qabu qaba. Kutaaleen hin xumuramne fuulli irraa bahamu yeroo dhaabbatu; itti fufuun ni danda’ama.
Ulaagaalee
| Ulaagaa | Gatii |
|---|---|
| Haala durtii | lama (iddoo + sagalee), N = 2, jijjiiramaa |
| Daangaa N | 1 hanga 9 |
| Yeroo mallattoon itti agarsiifamu | 500 ms |
| Giddugaleessa yeroo mallattoowwanii | Idilee 3,000 ms; haala harkaan qophaa’u keessatti 1,500, 2,000, 2,500, 4,000 yookaan 5,000 ms |
| Mallattoowwan kutaa tokko keessatti qabxiif lakkaa’aman | Idilee 20; haala harkaan qophaa’u keessatti 40, 60 yookaan 100 |
| Mallattoowwan ho’isaa | Kutaa tokkoof N; qabxiif hin lakkaa’aman |
| Walsimannaa | Tarree tokkoon tokkoof 30%; tarree lama gidduutti 10% |
| Seera jijjiiramaa | Tarreen tokkoon tokkoon dogoggora 2 yookaan isaa gadi yoo qabaate 1 ol; tarree kamiyyuu dogoggora 6 yookaan isaa ol yoo qabaate 1 gadi; kana malees akkuma jirutti |
| Tuuta guyyaa (filannoo) | Kutaalee 20 |
| Mala galchuu | Buttoota tuquu, maawusii, furtuuwwan A / L / S / K, Space dhaabuuf |
Qabxii kennuu
Tarree tokkoon tokkoof, mallattoowwan qabxiif lakkaa’aman irratti: walsimannaa sirrii, darbiinsa, akeekkachiisa sobaa, diduu sirrii; sirrummaa madaalame = 50 x (safartuu walsimannaa sirrii + safartuu diduu sirrii), dhibbeentaadhaan; kanaaf homaa deebii kennuu dhiisuun (yookaan waan hundaaf deebii kennuun) 50% argamsiisa. Qabxiin kutaa tokko giddugaleessa sirrummaa madaalame tarreewwan filataman hundaati; qabxiin olka’aan wayya. Dogoggorri tarree tokkoof = darbiinsa + akeekkachiisa sobaa; kun sadarkaa jijjiiramaa kutaa itti aanuu murteessa. Yeroon deebii tarree tokkoon tokkoof gabaafama (giddugaleessa-tokkee, giddugaleessa, xiqqaa, guddaa) garuu qabxii keessatti hin seenu. Taphattoota biroo waliin walbira qabuun hin jiru; giraafonni walgahii taphataa mataa isaa qindaa’inoota walfakkaatoo qaban walbira qabu.
Seerota yaalii fudhatama qabuuf
Kutaaleen guutuu qofa galmaa’u (N dabalatee mallattoowwan qabxiif lakkaa’aman, mallattoo tokkoof tarree tokkoon tokkootti mallattoo deebii tokko, ho’isa irratti deebiin hin jiru). Sarvariin tartiiba sanyii irraa deebi’ee uuma; yaalii mallattoowwan galmaa’an isaa irraa adda ta’e, deebiin fudhatame tokko dhabame, yookaan yeroo xumuraa gara fuulduraatti ta’e ni dida. Yeroo dhaabuun ni danda’ama, ni galmaa’as. Mallattooleen bot ni kuufamu garuu qabxii yookaan giraafota hin jijjiiran. Walgahiiwwan shaakala kanaa qorannoo n-back qabxiif lakkaa’amu irraa adda eegamu; walbira qabuuf yookaan qabxii appii keessatti matumaa hin fayyadaman.
Garaagarummaa hojii kalaasikii irraa qabu
Kutaan idilee yeroo fi seera jijjiiramaa Jaeggi fi kkf. (2008) hordofa: mallattoowwan 20 + N, agarsiisa 500 ms, mallattoo tokkoof sekondii 3, tarree hunda keessatti dogoggorri 3 gadi yoo ta’e sadarkaa ol, tarree kamiyyuu keessatti dogoggorri 5 ol yoo ta’e sadarkaa gadi. Garaagarummaan isaa: qubeewwan sagalee kompiitaraan uumameen dubbifaman (yookaan sagaleewwan), tarreewwan halluu fi bifa filannoo, barumsa gabaabaa, too’annoo bilbilaa, qindaa’inoota harkaan filataman fi kutaalee guyyaa saffisa taphataan murteessu. Inni yaalii leenjii qorannoo irra deebi’ee hojjetame miti; akkasumas hojii jalqabaa Kirchner kan tarree tokko qabu miti.
Daangaa
Bu’aan hojii leenjifame irratti argamu sirriitti galmaa’eera; dandeettiiwwan biroo, dandeettii sammuu dabalatee, irratti dabarsuun garuu qorannoo keessatti bu’aan adda addaa argameera, ammas irratti mari’atamaa jira. Fuulli kun dabarsuu akkasii hin waadaa galu. Yeroon sagalee fi agarsiisaa meeshaa fi biraawzara irratti hundaa’a; galmeen fuulli tokkoon tokkoon mallattoo yoom ergame galmeessa, iskiriinii yookaan sagaleen yoom akka dhiyeesse miti. Sadarkaaleen idilee hin jiran, haalli to’annaa hin qabu. Fayyadama kilinikaa yookaan qorannoo dhukkubaa hin qabu.
Afaanotaa fi haala gamaaggamaa
Qajeelfamni afaanota marsariitichaa hunda keessatti jira. Tarreen sagalee afaanota 28 keessatti tuuta qubee yookaan silabaa afaan dhalootaa fayyadama (Bengali, Bulgarian, Chinese Simplified fi Traditional, Czech, Dutch, English, French, German, Greek, Hindi, Hungarian, Italian, Japanese, Kazakh, Marathi, Nepali, Persian, Polish, Portuguese, Russian, Serbian, Spanish, Telugu, Ukrainian, Urdu, Albanian, Armenian); sagaleen kompiitaraan uumameen waraabamaniiru; afaanonni biroo filannoo sagalee fayyadamu. Tarreewwan iddoo, halluu fi bifa afaan irraa bilisa.
Haala gamaaggamaa afaan qajeelfamaatiin
Afaanonni qajeelfama isaanii maxxanfame asii gaditti tarreeffamaniiru. Mala hiikkaa: hiikkaa maashiniin gargaarame, sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu waliin. Meeshaan afaan tokkoof qophaa’e olitti ibsameera; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu asitti hin galmoofne.
| Afaan qajeelfamaa | Haala gamaaggamaa galmaa’e |
|---|---|
| English | Barruu Ingiliffaa jalqabaa. |
| Azərbaycan dili | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Bahasa Indonesia | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Čeština | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Deutsch | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Español | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Filipino | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Français | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Hausa | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Igbo | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Italiano | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Kiswahili | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Magyar | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Nederlands | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Oʻzbekcha | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Polski | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Português | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Shqip | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Soomaali | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Srpski | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Tiếng Việt | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Türkçe | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Türkmençe | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Yorùbá | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Ελληνικά | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Български | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Кыргызча | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Қазақ тілі | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Македонски | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Монгол | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Русский | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Тоҷикӣ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Українська | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ქართული | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| Հայերեն | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| עברית | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| اردو | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| العربية | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| پښتو | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| سنڌي | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| فارسی | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| کوردیی ناوەندی | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| አማርኛ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| नेपाली | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| मराठी | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| हिन्दी | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| অসমীয়া | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| বাংলা | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ਪੰਜਾਬੀ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ગુજરાતી | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ଓଡ଼ିଆ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| தமிழ் | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| తెలుగు | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ಕನ್ನಡ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| മലയാളം | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| සිංහල | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ไทย | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ລາວ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| မြန်မာ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| ខ្មែរ | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| 한국어 | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| 日本語 | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| 简体中文 | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
| 繁體中文 | Sakatta’iinsa iskiriiptii fi qubeessuu ofumaan hojjetamu; gamaaggamni nama afaan dhalootaa dubbatu hin galmoofne. |
Akkaataa wabeeffannaa
Helibrain (2026). N-back test, vnback-training-1. https://helibrain.com/n-back-test/methods
Seenaa jijjiirama
· Fooyya’insa nback-training-1 · Maxxansa mala jalqabaa hojii amma gadhiifameef.
Wabiiwwan
Kirchner, W. K. (1958). Age differences in short-term retention of rapidly changing information. Journal of Experimental Psychology, 55(4), 352-358.
https://doi.org/10.1037/h0043688original n-back paradigm
Jaeggi, S. M., Buschkuehl, M., Jonides, J., & Perrig, W. J. (2008). Improving fluid intelligence with training on working memory. Proceedings of the National Academy of Sciences, 105(19), 6829-6833.
https://doi.org/10.1073/pnas.0801268105dual n-back training protocol (timing, block structure, adaptation rule)
Owen, A. M., McMillan, K. M., Laird, A. R., & Bullmore, E. (2005). N-back working memory paradigm: A meta-analysis of normative functional neuroimaging studies. Human Brain Mapping, 25(1), 46-59.
https://doi.org/10.1002/hbm.20131review of the n-back paradigm
Soveri, A., Antfolk, J., Karlsson, L., Salo, B., & Laine, M. (2017). Working memory training revisited: A multi-level meta-analysis of n-back training studies. Psychonomic Bulletin & Review, 24(4), 1077-1096.
https://doi.org/10.3758/s13423-016-1217-0meta-analysis: training effects are mostly task-specific
Melby-Lervåg, M., Redick, T. S., & Hulme, C. (2016). Working memory training does not improve performance on measures of intelligence or other measures of "far transfer": Evidence from a meta-analytic review. Perspectives on Psychological Science, 11(4), 512-534.
https://doi.org/10.1177/1745691616635612meta-analysis: no reliable far transfer
Barruu malaa: CC BY 4.0. Helibrain eeri, mala kanaafis hidhaa dabali. Daataan maddaa fi meeshaan hojii hayyama mataa isaanii qabu; hayyamni kun barruu malaa qofaaf hojjeta.
← Gara Qorannoo yaadannoo N-backtti deebi’i