Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Haala fakkeenyaa | Yeroo deebii sirrii | Hiika |
|---|---|---|
| Jechi fi halluun walsimu | 500 ms | Sadarkaa jalqabaa fakkeenyaa |
| Jechi fi halluun wal faallessu | 650 ms | Haala wal hin simne fakkeenyaa |
| Garaagarummaa | 150 ms | Wal hin simne hir'isuun kan walsimu; daangaa qorannoo fayyaa miti |
Yaaliiwwan Stroop jalqabaa deebii afaaniin tartiibaan kennamu fayyadaman; kanneen interneetii irratti hojjetaman immoo qabduu cuqaasuu gaafachuu danda'u. Yeroon fi qabxiin isaanii wal hin jijjiiraman. Qorannoowwan gamaaggamaa gosoota hojii, sadarkaalee jalqabaa fi foormulaawwan garaagaraa hedduu jiru jedhaniiru; kanaaf maqaan Stroop qofti safartuu lakkoofsaa waliigalaa tokko hin agarsiisu. Stroop, 1935 Scarpina et al., 2017
Wal faallaa kana maaltu uuma?
Dubbisaa sirriitti dubbisuuf jechi barreeffame deebii hin malle kakaasuu danda'a, ajajni halluu qubee isaa akka himu yoo ta'ellee. Gamaaggamni MacLeod gufuu kanaaf ibsa hedduu madaala; garaagarummaa kana gara kutaa sammuu tokkootti ykn fedhii dhabuu salphaatti hin hir'isu. Hojichi dorgommii akkaataa qindaa'ina isaatiin uumame qorata. MacLeod, 1991
Garaagarummaa wal hin simne hir'isuun kan walsimu fi wal hin simne hir'isuun kan giddugaleessaa gidduutti garaagarummaa gochuun barbaachisaa dha. Jechi walsimu raawwii fooyyessuu waan danda'uuf, sadarkaa jalqabaa jijjiiruun wanta garaagarummaan sun of keessaa qabu ni jijjiira. Gamaaggamni fayyaa hiikni qorannoo adeemsa fi mala qabxii murtaa'e eeguu qaba jedha. Scarpina et al., 2017
Gatiin garaagarummaa xiqqaan sammuu fooyya'aa jechuu maaliif hin taane
Qabxiin garaagarummaa haala lamaan keessatti argamanitti fi dogoggora safartuutti hirkata. Qorannoon amanamummaa agarsiisuun isaa, bu'aan giddugaleessaa cimaa ta'uun isaa garaagarummaa namoota gidduu jiru amanamaa ta'uu dhabuun waliin jiraachuu danda'a. Hojii gabaabaa keessatti gatiin garaagarummaa baay'ee xiqqaan argamu jijjiirama, sirrii ta'uu ykn garaagarummaa sadarkaa jalqabaa irraa dhufuu danda'a; to'annoo waliigalaa addaa ta'uu isaa hin mirkaneessu. Hedge et al., 2017
Maal irratti hundaa'a?
Wanti bu'aa kana guddisu ykn xiqqeessu maali?
Filannoowwan deebii fi akkaataa isaan itti walitti hidhaman hojii deebii irratti dhiibbaa qabu. Qorannoon filannoo-deebii beekamaan filannoowwan keessaa tokko filachuun yeroo mataa isaa akka gaafatu agarsiisa. Kanaaf tapha Stroop hantuutee fayyadamuun fi qorannoo waraqaa irratti afaaniin deebifamuun bifa isaanii qofa irratti hin garaagaroman. Hick, 1952 Scarpina et al., 2017
Yeroon biraawzarii fi meeshaa fayyadamus yeroo deebii waliigalaa irratti dhiibbaa qaba. Haala lama meeshaa tokko irratti wal bira qabuun garaagarummaa yeroo tokko tokko waloo ta'e hir'isuu danda'a; garuu dogoggorri yeroo hundi haqama ykn qabxiin garaagarummaa amanamaa dha jechuu hin mirkaneessu. Kana xumuruuf yeroo yaalii fi qorannoo safartuu sammuu lamaan barbaachisu. Anwyl-Irvine et al., 2020 Hedge et al., 2017
Hirribni hir'achuun xiyyeeffannoo irratti dhiibbaa qabaachuu danda'a; haa ta'u malee, qorannoon walitti qabaa hir'ina hirribaa hojii fi dameewwan irratti bu'aan garaagaraa akka ta'e argate. Halkan hamaa tokko booda gatiin Stroop kee hammam akka dabalu lakkoofsa murtaa'e hin kaa'u. Jijjiirama idilee irraa xumura fayyaa dhuunfaa hin baasinaa. Lim et al., 2010
Afaan lama beekuu fi shaakalli hoo?
Qorannoon walitti qabaa namoota gurguddoo afaan lama beekan irratti taasifame, faayidaan jalqabaa xiqqaan hojiiwwan raawwii ol'aanaa irratti argame erga loogii maxxansaa sirreeffamee booda hin turre jedhe. Kanaaf bu'aan Stroop nama tokkoo faayidaa ykn miidhaa afaan lama beekuu mirkaneessuu hin danda'u. Beekumsi afaanii hojii jechootaa dhugaa hubachuuf barbaachisaa ta'ee hafa; maqaa waliigalaa dandeettii sammuu kennuuf sababa miti. Lehtonen et al., 2018
Waliin madaaluuf afaan, mala deebii fi seera qabxii murtaa'aa eegi; sirrii ta'uu saffisa waliin ilaali. Deebiin sadarkaa jalqabaa suuta ta'uu ykn dogoggorri dabaluu irraa yoo dhufe, garaagarummaan xiqqaan fooyya'iinsa dha jettee hin xumurin. Kun akeekkachiisa safartuu gamaaggamawwan irraa argame dha; mala leenjii mirkanaa'e miti. Scarpina et al., 2017 Hedge et al., 2017
Bu'aan tapha kana taphachuu irraa argamu hojii wal faallaa kana irratti muuxannoo argachuu dha. Ulfaachuun isaa ykn qabxiin ol'aanaan sammuu, dhukkuba tokko ykn faayidaa waliigalaa leenjii irraa argamu hin mirkaneessu. MacLeod, 1991 Scarpina et al., 2017
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo Stroop
Qorannoo Stroop yaali; ajaja halluu qubee hordofi; sirrii ta'uu deebii fi yeroo waliin ilaali. Inni mala deebii qabduu mataa isaa fayyadama. Fakkeenyi 150 ms hir'isuu ibsa; qabxii galma ga'uu miti.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Jechicha maaliifan ofumaan dubbisa?
Dubbistoota sirrii ta'aniif jechi barreeffame deebii halluu jedhame waliin dorgomuu danda'a. Gamaaggamni tooftaalee gufuu kana duuba jiran hedduu ibsa. MacLeod, 1991
Gufuun zeeroo ta'uun galma dhaa?
Hojii gabaabaa keessatti garaagarummaan zeerootti dhihaatu amala gaarii ta'uu ofumaan hin agarsiisu. Sadarkaan jalqabaa, sirrii ta'uun deebii fi amanamummaan barbaachisoo dha. Hedge et al., 2017
Qorannoo afaaniin deebifamu qabduu cuqaasuun hojjetamu waliin wal bira qabuu nan danda'aa?
Gaaffiin deebii fi qabxiin isaanii garaagara. Ulaagaa madaallii kan fayyadami yoo inni gosa qorannoo dhugaa waliin walsime qofa. Scarpina et al., 2017
Maddoota
- MacLeod (1991). Half a century of research on the Stroop effect: An integrative review..
- Scarpina et al. (2017). The Stroop Color and Word Test.
- Stroop (1935). Studies of interference in serial verbal reactions..
- Hedge et al. (2017). The reliability paradox: Why robust cognitive tasks do not produce reliable individual differences.
- Hick (1952). On the Rate of Gain of Information.
- Anwyl-Irvine et al. (2020). Realistic precision and accuracy of online experiment platforms, web browsers, and devices.
- Lim et al. (2010). A meta-analysis of the impact of short-term sleep deprivation on cognitive variables..
- Lehtonen et al. (2018). Is bilingualism associated with enhanced executive functioning in adults? A meta-analytic review..