Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Himannaa | Hiika ragaa irratti hundaa'e |
|---|---|
| Dubbii sammuu keessaa namni hundi saffisa dubbisa sagalee ol dubbifamuun akka daangeffamu godha | Hojii dubbisa callisaa fi sagaleen dubbisuu saffisa adda addaa qabu; walqixxummaan salphaan kun ragaan hin deeggaramu |
| Dubbii sammuu keessaa balleessuun hubannoo saffisaa mirkaneessa | Mirkaneessi waliigalaa akkasii hin jiru |
| Deebi'anii dubbisuun yeroo hunda yeroo qisaasessuudha | Ragaan yaalii irra deebi'anii dubbisuun hubannoo gargaaruu akka danda'u agarsiisa |
| WPM ol ka'uun yeroo hunda dubbisa fooyya'aa jechuudha | Hubannoonis madaalamuu qaba |
Subvocalization jechuun hiika bal'aa fi sirrii hin taaneef fayyadama. Innis sagalee keessaa namni of keessatti dhaga'u, sochii dubbii wajjin walqabatu garuu baay'ee xiqqaa ta'e, ykn adeemsa afaanii kan bakka bu'aa sagalee fayyadamu jechuu ta'uu danda'a. Isaan kun madaallii wal hin fakkaanne. Qorannoon dubbisa saffisaa adeemsa sagalee waliin walqabatu irratti xiyyeeffata; sagalee keessaa ifatti dhaga'amu dhabuu qofti fedhii adeemsa afaanii dubbisuun qabu akka balleessu fudhachuu hin qabu jedha. Rayner et al., 2016
Maaliif sochiin ijaa saffisaa qofti gahaa hin taane
Iji odeeffannoo mul'atu yeroo xiinxala ijaa fi utaalcha ijaa raawwattu walitti qabdi; hubannoon garuu jechoota beekuu fi hiika isaanii walitti fiduu gaafata. Qorannoowwan sochii ijaa odeeffannoon walitti qabuu fi adeemsi afaanii walitti dhufeenya akka qaban agarsiisu. Qabduu agarsiisaa saffisaan sochoosuun ykn ija gara duubatti deebi'uu dhorkuun odeeffannoon sun akkuma duraa hubatamuu isaa hin mirkaneessu. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Schotter fi hiriyoonni isaa yaalii keessatti jechoota duraan dubbifaman irra deebi'anii dubbisuun fayyaduu akka hin dandeenye godhan. Hubannoon hir'ate. Bu'aan kun deebi'anii dubbisuun hundi barbaachisaa akka ta'e hin mirkaneessu; garuu sochii duubatti hundi dogoggora ta'ee ofumaan haqamuu qaba jechuun sirrii akka hin taane mirkaneessa. Schotter et al., 2014
Maaliif kutaan barruu tokko tokko baay'ee saffisaa fakkaatu
Jechi hammam beekamaa akka ta'e fi muuxannoon afaanii fedhii adeemsaa jijjiiru. Qorannoowwan baay'ina jechoota afaan lammaffaa fi qorannoowwan kuusaa jechootaa jechi hin beekamne ykn afaan yeroo baay'ee hin shaakalamne hojii kana maaliif suuta akka godhu agarsiisu. Kun sababni isaa dubbii sammuu keessaa akka ta'e adda baasee hin mirkaneessu; kutaa rakkisaa irratti dubbisaa sagalee keessaa caalaatti akka hubatu ta'uu danda'us. Whitford et al., 2012 Brysbaert et al., 2016
Maal irratti hundaa'a?
Barruu irra utaalanii dubbisuu hoo?
Yoo kaayyoon mata duree tokko argachuu ykn waliigala isaa hubachuu ta'e, barruu irra utaalanii dubbisuun ni fayyada. Odeeffannoo xiqqaa qofa sakatta'a; bu'aan isaa kaayyoo sana irratti madaalamuu qaba. Qorannoon dubbisa saffisaa hojii kana barruu hunda saffisa addaa ta'een guutummaatti hubachuu irraa adda baasa. Irra utaalanii saffisaan dubbisuun hubannoon bal'aan akkuma duraa jiraachuu isaa hin agarsiisu. Rayner et al., 2016
Giddu galeessoonni namoota gurguddoo irratti argamanis daangaa qabu. Isaan gabaasa hojii Afaan Ingiliffaa ti; hirmaattonni hedduun barumsa olaanaa qabu turan. Kanaafis, kun sadarkaa umurii hundaa ykn afaan hundaa irratti madaallii miti. Daa'imman, namoonni gurguddoon umuriin isaanii dabale, fi dubbistoonni afaan lammaffaa dubbatan giddu galeessa tokkoon ykn sagaleen isaanii keessaa hammam callisaa akka ta'een madaalamuu hin qaban. Brysbaert, 2019
Mala ukkaamsuu irra maal deeggarama?
Kaayyoo keetiif mijatu dubbisi, hubannoo kee mirkaneessi, afaanii fi dhimma sanaan wal baruu kee guddisi. Qorannoon dubbisaa muuxannoo fi dandeettiin afaanii wantoota barbaachisoo ta'uu isaanii deeggaru; garuu yeroo shaakala waliigalaa ykn saffisa dabaluu mirkanaa'e hin murteessu. Qorannoon hammam jechoota beekkaman barruu tokko keessatti argamanis, barruu sana irratti kan xiyyeeffatu malee mala saffisa battalaa miti. Rayner et al., 2016 Nation, 2006
Walqabsiisa dhuunfaa gochuuf, barruu hin baramne fayyadami; hubannoo fi yeroo wal bira qabi. Yoo mala tokko WPM ol kaasee barruu sana ibsuu dandeettii kee hir'ise, kana jijjiirama bu'aa lama qabu jedhii ibsi. Sagalee keessaa namni of keessatti dhaga'u hir'achuun qofti dubbisni fooyya'uu isaa hin mirkaneessu. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Kaayyoon dhugaa barruu mijataa caalaatti bu'a qabeessa ta'ee hubachuudha. Madda ragaa keessaa tokko illee qorannoo biraawuzarii keessatti subvocalization ukkaamsuun dandeettii waliigalaa dabala ykn daangaa adeemsa afaanii dubbisuu irraa ka'u bara baraan balleessa hin jedhu. Rayner et al., 2016 CLIFTON et al., 2015
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo saffisa dubbisuu
Mala ukkaamsuu siif hin baramne dirqamaan yaaluu dhiisiitii qorannoo saffisa dubbisuu yaali. Hubannoo kee saffisa dubbisuu wajjin galmeessi. Akkaataa dubbisuu kee irratti yaalii yoo goote, bu'aa isaa akka wal bira qabinsa barruu sanaaf qofaatti ilaali; akka madaallii dubbii sammuu keessaa mirkanaa'eetti hin fudhatin.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Sagaleen sammuu keessaa dubbisni dadhabaa ta'uu agarsiisaa?
Qorannoon xumura waliigalaa akkasii hin deeggaru. Adeemsi afaanii sagalee waliin walqabatuu fi jecha hunda sagaleen ol dubbisuun waan addaati. Rayner et al., 2016
Gara duubaatti ilaaluu irraa of qusachuu qabaa?
Seera waliigalaa godhanii miti. Yaaliin to'atame irra deebi'anii dubbisuun hubannoo akka gargaaru argate. Schotter et al., 2014
Barruu irra utaalanii dubbisuu addaan shaakaluu nan danda'aa?
Eeyyee; garuu akka waliigala argachuu ykn barbaaduuf odeeffannoo filatanii sakatta'uutti madaali; akka saffisa agarsiifameen waan hundumaa hubatteetti ragaa hin fudhatin. Rayner et al., 2016
Maddoota
- Brysbaert (2019). Daqiiqaa tokko keessatti jechoota meeqa dubbifna? Qorannoo fi xiinxala walitti qabaa saffisa dubbisuu.
- Rayner et al. (2016). Waan baay'ee dubbisuuf, yeroo muraasa.
- Rayner (1998). Sochii ijaa dubbisuu fi adeemsa odeeffannoo keessatti: qorannoo waggaa 20.
- CLIFTON et al. (2015). Sochii ijaa dubbisuu fi adeemsa odeeffannoo keessatti: waggaa 40 hojii Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Muuxannoon afaan lammaffaa dhiibbaa baay'ina jechoota afaan jalqabaa fi lammaffaa irratti qabu jijjiira: ragaa madaallii sochii ijaa yeroo keewwata uumamaa dubbisan irraa.
- Nation (2006). Dubbisuu fi dhaggeeffachuuf kuusaan jechootaa hammam guddaa ta'uu qaba?.
- Schotter et al. (2014). Waan yeroo tokko qofa dubbiftanitti hin amanaa.
- Brysbaert et al. (2016). Jechoota meeqa beekna? Hiika jechootaa, hamma afaanitti dhiyaachuu fi umurii hirmaataa irratti hundaa'uun tilmaama kuusaa jechootaa.