Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Qabxii fakkeenyaa | Gara-jallina istaandardii 100 ol | Percentile moodeela normalii |
|---|---|---|
| 100 | 0 | 50.00 |
| 115 | 1 | 84.13 |
| 130 | 2 | 97.72 |
| 145 | 3 | 99.87 |
Herregni z = (qabxii − 100) / 15 fi raabsa kumulaatiivii normalii istaandardii fayyadama; gara lakkoofsa kudhan keessaa lamaatti naanneffame. Giddugaleessi 100 fi SD 15 waliigalaan iskeelii irratti fayyadamu. Qajeelfamni qorannoo dhugaa normii, daangaa qabxii fi hiika isaa murteessa; sararri normalii herregaa qorannoo haaraa hin mirkaneessu. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Percentileen dhibbeentaa deebii sirrii miti
Percentileen sadarkaa namaa raabsa wabii keessatti ibsa. Namni dhibbeentaa sana gaaffilee sirriitti deebise ykn dhibbeentaa sana sammuu guutuu qaba jechuu miti. Qajeelfamni itti fayyadama qorannoo garee wabii sababa qabu fi ragaa hiika qabxii yaadameef barbaada. Isaan malee percentile bu'uura isaa caalaa sirrii fakkaachuu danda'a. International Test Commission, 2001
Umuriin maal jijjiira?
IQ umurii irratti madaalama: iskeelii aadaa keessatti giddugaleessi wabii garee umurii hundaaf 100 dha. Mucaanii fi ga'eessi qabxii umuriidhaan sirreeffame wal-fakkaataa argachuu danda'u, garuu gaaffilee adda addaa deebisuu ykn qabxii waliigalaa adda addaa argachuu danda'u. Kanaaf herregni moodeela normalii raawwii umurii guutuu irratti hin madaalamne hin ibsu. Neisser et al., 1996 Pearson, 2020
Normiin qorannoo, uummata fi yeroo irratti hundaa'a. Sakatta'iinsi Raven normiin qorannoo maatriksii haala fi yeroo keessatti akka garaagarummaa qabu galmeessa. Qabxii meeshaa tokko irraa argame, qorannoon hundi fi gabateen normii yeroo durii hundi amaloota safartuu wal-fakkaataa qabu fakkaatee ilaalamuu hin qabu. Raven, 2000
Maal irratti hundaa'a?
Maaliif kutaan qabxii baay'ee ol ta'e of-eeggannoo dabalataa barbaada?
Sampiliin normii xiqqaan odeeffannoo kallattii qabxii baay'ee hin baramne irratti muraasa qaba. Kanaaf percentile xumura raawwatamaa ta'e, daawwannaa qofa osoo hin taane tilmaama moodeelaa irrattis hirkachuu danda'a. Qajeelfamni itti fayyadama qorannoo ragaa yaada irraa murteessuuf barbaachisu gaafata; gabaasni qabxii shakkii isaa agarsiisu, lakkoofsa xumuraa akka sirrii ta'eetti fudhachuu irra, odeeffannoo caalaatti kenna. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020
Qabxiin tapha maatriksii IQ waliigalaa murteessaa?
Carpenter fi hiriyoonni isaa adeemsa yaadaa maatriksii Raven keessatti xiinxalu. Kun maatii hojii barbaachisaa ta'eef ibsa ti; qabxii tapha ofumaan hojjetame kamiyyuu gara IQ waliigalaa normii qabutti jijjiiruuf hayyama miti. Qorannoon caasaa raawwii sammuu irrattis hojii hundi dandeettii keessaa gama tokko wal-fakkaataa qofa madaala jedhanii fudhachuu irraa of eeggachiisa. Carpenter et al., 1990 Hampshire et al., 2012
Irra deebi'anii qoramuu fi dogoggorri safartuu hoo?
Xiinxalli walitti qabaa qorannoowwan dandeettii sammuu keessatti bu'aan yeroo lammaffaa qoramuu sirnaan akka dabalu argate. Bu'aan qorannoo irra deebi'anii argame beekumsa duraan argame dabalatee garaagarummaa biroo calaqqisiisuu danda'a. Qorannoon amanamummaa dabalataan qabxiileen hojii fi garaagarummaan isaanii akka amala dhuunfaatti ilaalamuu isaanii dura tasgabbii isaanii madaaluu barbaada. Dhimmi lamaan kun lakkoofsa percentile dabalataa agarsiisuun hin sirreeffaman. Scharfen et al., 2018 Hedge et al., 2017
Qorannoo beekamtii qabuuf gabaasa isaa, normii umurii fi daangaa amantaa isaa fayyadami. Hojii qorannoo interneetii qorannoo jalqabaa ta'eef, bu'aa isaa sadarkaa ragaan mirkaneesse irratti qabi. Fakkeenyoonni herregaa kun iskeelii beekamaa tokko ibsu; taphataan namoota dhibbeentaa murtaa'e caalaa qaroo dha jedhanii itti himuuf sababa hin ta'an. International Test Commission, 2001 Pearson, 2020
Garaagarummaan faayidaa qabu, akka percentile itti herregamu hubachuu fi qabxiin murtaa'e sarara sana irratti argama jechuun ragaa qabaachuu gidduu jira. Walbira qabinsa dhuunfaa gochuuf lamaan isaanii barbaachisu. Neisser et al., 1996 International Test Commission, 2001
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo IQ
Hojiiwwan isaa qorachuuf qorannoo IQ fakkaatu yaali. Tilmaama interneetii isaa daangaa ibsameen ilaali. Gabateen percentile as jiru iskeelii aadaa yaad-rimee irratti hundaa'e ibsa; normii Helibrain uummata bakka bu'u hin mirkaneessu.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
130 jechuun 130% sirrii jechuu dhaa?
Lakki. Iskeelii ibsame irratti, giddugaleessa ol gara-jallina istaandardii lama fagaata; herregni percentile hojii addaati. Neisser et al., 1996
IQ 100 umurii hunda keessatti giddugaleessaa dhaa?
Eeyyee, waliigaltee iskeelii umurii irratti normii qabuu keessatti. Raawwiin hojii bu'uuraa garuu umurii wajjin jijjiiramuu danda'a. Pearson, 2020
Gabatee kana qabxii interneetii kamiyyuu irratti fayyadamuu nan danda'aa?
Lakki. Qabxiileen qorannoo raabsa sanaan hiikamuu isaanii dura qorannoon normii fi mirkaneessa sirrii qabaachuu qaba. International Test Commission, 2001
Maddoota
- Neisser et al. (1996). Intelligence: Beekamtootaa fi hin beekamne..
- Pearson (2020). Gabaasa Hiikaa WISC-V: Waa'ee Qabxiilee.
- International Test Commission (2001). Qajeelfama Idil-addunyaa Itti Fayyadama Qorannoo.
- Raven (2000). Maatriksii Hordoffii Raven: Jijjiirama fi Tasgabbii Aadaa fi Yeroo Keessatti.
- Carpenter et al. (1990). Qorannoon sammuu tokko maal madaala: ibsa yaad-rimee adeemsa qorannoo Maatriksii Hordoffii Raven keessatti.
- Hampshire et al. (2012). Sammuu namaa qaamoleetti qoqqooduu.
- Scharfen et al. (2018). Bu'aa irra-deebii qorannoo dandeettii sammuu: xiinxala walitti qabaa.
- Hedge et al. (2017). Waldhabdee amanamummaa: Maaliif hojiiwwan sammuu cimaa garaagarummaa dhuunfaa amanamaa hin uuman.