Ragaa fi lakkoofsota ijoo
| Haala dubbisuu | Saffisa fayyadame | Yeroo herregame jechoota 1,000 dubbisuuf |
|---|---|---|
| Giddugaleessa barruu odeeffannoo callisaan dubbisuu | 238 WPM | 4 min 12 sec |
| Giddugaleessa barruu asoosamaa callisaan dubbisuu | 260 WPM | 3 min 51 sec |
| Giddugaleessa dubbisa sagalee ol kaasu | 183 WPM | 5 min 28 sec |
| Saffisa suuta fakkeenyaaf | 175 WPM | 5 min 43 sec |
| Saffisa ariifataa fakkeenyaaf | 300 WPM | 3 min 20 sec |
Yeroon kun herrega salphaa dha; gara sekondii dhiyeenyaatti marsame: baay'ina jechootaa WPM'ni qooduun, 60'n baay'isuun. Isaan kun yeroo barruu jechoota 1,000 qabu tokko xumuruuf qorannoon kallattiin safare miti. Madda qorannichaa qorannoo saffisa dubbisuu barruu fi mala garaagaraa hedduu walitti qabe; giddugaleessonni Ingiliffaa kun yeroo karoorsinuuf ka'umsa gaarii ta'u. Brysbaert, 2019
Barruu dubbisuun isa barachuu irraa adda
Tilmaamni dubbisa idilee qorannichaa qo'achuu, falmii sakatta'uu ykn yaadannoo barreessuu irratti yeroo murtaa'e kennuuf hin oolu. Hojiiwwan kun hubannoo dabalataa fi irra deebi'anii dubbisuu gaafatu. Qorannoon sochii ijaa, barruu hiika qabu dubbisuun keessatti irra deebi'anii dubbisuu fi yeroo ijaan irratti dhaabbatan garaagaraa ta'uu akka qabu ibsa; yeroo hunda dhabamsiisuu qabnu akka yeroo qisaasamaatti hin ilaalu. Rayner, 1998 CLIFTON et al., 2015
Yaalii namoonni irra deebi'anii dubbisuu akka hin dandeenye uggure keessatti, yeroo too'annoo kana jalatti hubannoon isaanii gadi bu'e. Kun barruu keessa darbuu fi isa hubachuu adda baasuun barbaachisaa ta'uu deeggara; milkaa'ina jechuun jecha dhumaa saffisaan bira ga'uu qofa miti. Schotter et al., 2014
Barruun yoo hin baratamne ykn afaan biraa ta'e hoo?
Dubbisni afaan lammaffaa dandeettii afaanichaa fi itti saaxilamuu irratti hundaa'a. Qorannoon dhiibbaa irra deddeebiin jechoota arguu qabu, muuxannoon afaanii adeemsa dubbisuu irratti dhiibbaa akka qabu agarsiisa. Beekumsi jechootaas barruu tokko keessaa hammam akka hubatamu irratti dhiibbaa qaba; kanaaf baay'inni jechootaa walqixa ta'us dubbistoota adda addaatiif carraan barbaadamu baay'ee garaagarummaa qabaachuu danda'a. Whitford et al., 2012 Nation, 2006 Brysbaert et al., 2016
Maal irratti hundaa'a?
Umurii fi saaltiin yeroo addaa kennuu ni gaafatuu?
Qorannichi daa'imman, namoota dullooman fi dubbistoota afaan lammaffaa saffisa gadi aanaa qabaachuu isaanii ibsa; giddugaleessi nama ga'eessaa tokko garuu seera yeroo dhuunfaa umurii irratti hundaa'e miti. Qorannoowwan hedduun namoota baratan, yeroo baay'ee barattoota, irratti gaggeeffaman. Ragaa kana irraa, jechoota 1,000 dubbisuuf sekondii saala irratti hundaa'ee dabaluu qabnu kan nama hundaaf ta'u hin jiru. Brysbaert, 2019
Jechoonni afaanota keessatti odeeffannoo walqixa hin qabatan. Garaagarummaan dheerina jechootaa, caasaa jechootaa fi sirna barreeffamaas afaanota gidduutti WPM walbira qabuun rakkisaa taasisa. Dubbistoota afaanota hedduu dubbisaniif, WPM gadi aanaa dandeettii waliigalaa gadi aanaa ta'uu isaa akka hin ibsinetti, hojiiwwan wal fakkaatan afaanuma tokko keessatti walbira qabi. Brysbaert, 2019 CLIFTON et al., 2015
Tilmaamni kun caalaatti faayidaa akka qabaatu maaltu gargaara?
Barruu hin baratamne kan ulfinni isaa wal fakkaatu sa'aatii irratti ilaali; achiis maal akka hubatte mirkaneeffadhu. Saffisni hojiiwwan wal fakkaatan irratti mataa keetii safarte, giddugaleessa uummataa caalaa yeroo karoorsuuf si fayyaduu danda'a; garuu fakkeenyi gabaabaan tokko ammallee sirrii ta'uu isaa hin mirkaneessu. Dubbisa qofaaf oolee fi boqonnaa, mallattoo barreessuu fi yaadannoo fudhachuuf oole adda qabi. Kun herrega karooraati malee qorannoo beeksisaa mirkanaa'e miti. Brysbaert, 2019
Qorannoon saffisa dubbisuu irratti godhame, saffisa guddaa dabaluun yeroo baay'ee hubannoo hir'isuun akka walqabatu argate; saffisaan irra ilaalanii dubbisuun kaayyoo biraa tajaajiluu danda'a, garuu guutummaatti hubachuu wajjin walqixa miti. Kaayyoon odeeffannoo tokko argachuu qofa yoo ta'e, keessa sakatta'uun ni mala. Kaayyoon barachuu yoo ta'e, hiika mirkaneessuuf yeroo dabalataa barbaachisu tilmaama keessa galuu qaba. Rayner et al., 2016
Qorannoon wabeeffame kamiyyuu tapha ykn yeroo murtaa'e tokko dubbistoota caalaatti ogeessa sammuu akka godhu hin mirkaneessu. Safaramuu kan danda'u barruu murtaa'e irratti, qajeelfama murtaa'e jalatti, hubannoo saffisa wajjin ilaaluun raawwii namaa dha. Rayner et al., 2016 Schotter et al., 2014
Qorannoo bilisaa kanaan walqabatu yaali
Qorannoo saffisa dubbisuu
Barruu hin baratamne dubbisuun qorannoo saffisa dubbisuu yaali; gaaffilee hubannoo isaa deebisi. Bu'aa argatte yeroo dubbisa hojii wal fakkaatu karoorsitu tilmaama hojii sanaaf qofa ta'etti fayyadami. Hojii hundi shallaggii dubbisa qofaatti akka xumuramu eeguu mannaa, yaadannoo ykn qo'annootiif yeroo addaa dabali.
Gaaffilee yeroo baay'ee gaafataman
Foormulaan isaa maali?
Daqiiqaan baay'ina jechootaa WPM'n qoodameen argama. 238 WPM irratti, 1,000 qooduu 238 jechuun daqiiqaa tilmaamaan 4.20, ykn daqiiqaa 4 fi sekondii 12 dha. Brysbaert, 2019
Tilmaamni kun yaadannoo barreessuu dabalataa?
Lakki. Shallaggiin kun saffisa filatameen dubbisuuf yeroo fudhatu qofa ilaala; qo'achuu fi yaadannoo barreessuun hojii dabalataati. Brysbaert, 2019
Hubannoo osoo hin dhabin yeroo isaa walakkaatti hir'isuu nan danda'aa?
Qorannoon saffisa dubbisuu waadaa waliigalaa akkasii hin deeggartu. Saffisa guddaa dabaluun yeroo baay'ee hubannoo hir'isa. Rayner et al., 2016
Maddoota
- Brysbaert (2019). Daqiiqaa tokko keessatti jechoota meeqa dubbifna? Qorannoo saffisa dubbisuu irratti taasifame fi xiinxala walitti makaa.
- Rayner et al. (2016). Waan Dubbifamu Baay'ee, Yeroo Garuu Muraasa.
- Rayner (1998). Sochii ijaa yeroo dubbisuu fi adeemsa odeeffannoo: qorannoo waggaa 20.
- CLIFTON et al. (2015). Sochii ijaa yeroo dubbisuu fi adeemsa odeeffannoo: hambaa waggaa 40 Keith Rayner.
- Whitford et al. (2012). Muuxannoon afaan lammaffaa dhiibbaa irra deddeebiin jechoota afaan jalqabaa fi lammaffaa arguu qabu ni jijjiira: ragaa safartuu sochii ijaa yeroo keewwata uumamaa dubbisan irraa.
- Nation (2006). Dubbisuu fi dhaggeeffachuuf jechoota meeqa beekuun barbaachisa?.
- Schotter et al. (2014). Waan Al Tokko Dubbiste qofa hin Amannina.
- Brysbaert et al. (2016). Jechoota Meeqa Beekna? Tilmaama qabiyyee jechootaa hiika jechootaa, hamma afaan ittiin saaxilamanii fi umurii hirmaattotaa irratti hundaa'e.